- Project Runeberg -  Lesibók /
2

(1911) [MARC] Author: Adrias Christian Evensen
Table of Contents / Innehåll | << Previous | Next >>
  Project Runeberg | Like | Catalog | Recent Changes | Donate | Comments? |   

Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...

scanned image

<< prev. page << föreg. sida <<     >> nästa sida >> next page >>


Below is the raw OCR text from the above scanned image. Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan. Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!

This page has been proofread at least once. (diff) (history)
Denna sida har korrekturlästs minst en gång. (skillnad) (historik)

ein annar skaldskapur, ið menn vanliga nevna skaldakvæðir
ɔ: kvæðir (nevnd drápur ella flokkar), sum yrkjarin (skaldið),
ið tænir í hirðini hjá kongi ella hövdinga, kvöður um harra
sín og avreksverk hans, honum til prís. Írlands gomlu
hövdingar hövdu vanliga í fylgi sínum slík hirðskald, ein siður ið
longu Haraldur kongur hin hárfagri tók. Men frá miðjum 10.
árhundraði verður henda skaldayrking, lögd burt av öðrum,
eina havd uppi av Íslendingum av góðari ætt, ið vitjaðu og
tæntu hjá útlendskum kongum og hövdingum og fyri síni
lovkvæði vunnu sær heiður og gull. Meðan eddukvæðini um
gudar og fornaldar kappar eru yrkt í einföldum örindalagi
(versalagi), so yrkja hesi hirðskaldini eins og tey írsku hirðskaldini
í vandum örindalagi og kynstrigum »kenningum« ɔ:
umskrivingum [1]. Í hægsta blóma stóð skaldayrkingin í 11.
árhundraði. Av teim elstu leingi munnliga goymdu skaldakvæðum
eiga vit sum oftast bert brot eftir, stundum eina stök örindi,
uppskrivað seinni í tíðini av söguskrivarum, ið nýta tey
sum vitnir um gamlar söguligar tilburðir. Annars hildu
Íslendingar fram við skaldayrking í gomlum formi (í drápum
og flokkum) langt niður í tíðina eftir tað at teir hövdu fingið
skriftligar bókmentir; men evnið fyri hesi yrking varð tá
meira tikið úr tí kristna trúarlívinum (heiligir menn, Maria
moy), og tað fríska og upphavliga í yrkingini stirðnaði í
faststandandi, oyðum orðasetningum (kenningum). Av
skaldakvæðum eru eingi her í bókini.

Men eisini ein »skaldskapur« í prosa varð í fleiri
ættarlið munnliga goymdur hjá Íslendingum, áðrenn teir festu hann
í bøkur. Tað vóru sagdar sögur, sögur sum sögdust frá
slekt til slekt um merkiligar menn og tilburðir, og var stórur
dentur lagdur á at siga hesar sögur sum beinast og sum
best; tað galt nógv um, at sögan var væl sögd, og
stoyptist hon soleiðis í fastan, vakran og fyndugan form. Slíkar
sögur sögdust bæði um merkilig tíðindir heima á Íslandi


[1] Gamlar kenningar finnast í okkara miðaldarkvæðum, t. d.
axlagrein (= armur), benjardögg (= blóð), benjarkolvur, eggjateinur og
slíðraspjót (= svörð), buðlungur (= kongur; ɔ: ættingi av Buðla kongi),
bønardrottur (= Guð), herjanssonur (= níðingur; Heijan er Óðin),
hildarmaður (= kappi), hildarting, hildarleikur, randargný og snildarmeingi
(= bardagi), leikalind og liljuvond (= kvinna), siglutræ (= mastur),
stavargrein (= skrift).

<< prev. page << föreg. sida <<     >> nästa sida >> next page >>


Project Runeberg, Sat Dec 21 12:26:56 2019 (aronsson) (diff) (history) (download) << Previous Next >>
http://runeberg.org/lesibok/0016.html

Valid HTML 4.0! All our files are DRM-free