- Project Runeberg -  Norsk maalsoga for skule og heim /
34

(1907) [MARC] Author: Marius Hægstad
Table of Contents / Innehåll | << Previous | Next >>
  Project Runeberg | Catalog | Recent Changes | Donate | Comments? |   

Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - a. Eldste nynorsk (1525—1625)

scanned image

<< prev. page << föreg. sida <<     >> nästa sida >> next page >>


Below is the raw OCR text from the above scanned image. Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan. Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!

This page has been proofread at least once. (diff) (history)
Denna sida har korrekturlästs minst en gång. (skillnad) (historik)

nordmennerne likare i denne vegen. Dei høgre
skularne som no snart kom i gang, hjelpte godt
til. Eit døme paa dette er skulen i Stavanger;
han vart uppatt-nya i luthersk aand av ein
sjællending Jakob Madssøn, som bispen Jon Guttormsson
— norsk av ætt, men dansk i sinn —, kalla
inn fraa Bergen umkr. 1555. Fraa denne danske
skulen gjekk daa det nye lutherske presteskap ut
i Stavanger bispedøme, og paa denne skulen hev
etter alt likjende ogso Peder Claussøn gjenge og
lært skriva dansk. Han kom til aa skriva so mykje
at sume hev kalla honom far til den norsk-danske
bokavlen. Ogso han blandar dansken sterkt upp,
og veit godt skilnaden paa norsk og dansk naar
han t. d. skriv : »Egern kaldis paa Norsche Ickorn
»Lossen kaldis paa Norsche een Gaube» o. s. fr.
Men det mynstret som Peder Claussøn og dei
andre bokskrivarar med honom fylgde og prøvde
aa naa, var rein dansk.

I fyrstningi av dette tidebilet bruka dei enno
den gamle norske logboki Magnus Lagabøter gav
ut. Men det vart alltid fleire og fleire
embætsmenner som ikkje skyna gamalnorsken, og Kristian
den 4de let difor umsetja logi paa dansk, og gav
henne ut med nokre tillegg og rettarbøter i 1604.
Dermed var dansk innførd baade i kyrkja og skule
og rettssal.[1]

*



Dei faa bøkerne som i dette bilet vart skrivne
i Norig, er daa sjølvsagt paa dansk maal. Me

[1] Den lærde verdi ute i Europa hadde enno i denne tidi
greida paa at der var eit norsk maal. Det ser me av
ei bok (paa latin) som Joseph Justus Scaliger gav ut i
Paris 1610, der han set upp tri nordiske maal,
derimillom det som nordmennerne tala; og fraa dette
maal, segjer han, er islandsken komen, som nordmennerne
soleis skynar, liksom tyskarne skynar hollandsk.

<< prev. page << föreg. sida <<     >> nästa sida >> next page >>


Project Runeberg, Wed Nov 10 18:04:51 2021 (aronsson) (diff) (history) (download) << Previous Next >>
http://runeberg.org/maalsoga/0034.html

Valid HTML 4.0! All our files are DRM-free