Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
214
Fedraheimcn.
16de August·1879·
hev disyr funnet det rett aa prenta honom av med
seite Bokstavar.
— Dei hev sagt, at det var ein juridiskPro-
sessor, som skriv Politikken i »Fcedrel.« Men det
er raadlaust. —Ein juridisk Professor kunde ikkje
skriva slikt· Eiii skal hugsa, at me no hev det
Herrens Aar 1879! Var det ein juridisk Profes-
sor, som skreiv detta, so laut Eiii tru, at han skreiv
onnorleids, enn han tenkte. No hev Folk osta den
Trui, at »Fcedrel." er eit mindre ærlegtBlad; men
det trur ikkje eg. Gg truri det Heile ikkje, at
Folk er vonde; eg trur helder, at dei er dumme.
Slik ein Setning som den her uppe kannikkje vera
skriven av ein juridisk Professor; han maa vera
skriven av ein Theolog elder av ein nybakat Semina-
rist fraa Haniar Seminarium. Dei Folk ligg langt
nok atter-ut i Tidi til aa kunna tenkja og skriva slikt.
Den syrste ao dei tvo hermde Setningarne
er ein Talemaate elder Frase, som kann taka seg
ut i hog Stil, men som lite duger i ein »politisk
Leder.« J Festtalarstil kann Ein segja, at
kvar ein av dei 114repsrcesenterar »detnorske Folk;«
men i ærleg Koardagsstil er Sanningi den, at kvar
Thingmann repræsenterar just sin Part av det
»norske Folk-O so atdetaltso vertheileThinget,
som repræsenterar ,,Folket.« Det sinnst berre ein
einaste Enkeltmann, som i seg sjolv kann repræsen-
tera »det norske Folk« —- Politiskt —, og det er
H. M. Kongeti. Vil »Fcedrelandet« fyr Aalvor gjera
kvar av dei 114 Thingmenn til »Reprcesentantar
syr det norske Folk,« so gje1« det dei med det
same til likso mange norske Konger; men daa gjer
,,Faedrel.« Revolution og Uppror mot den av Grid
innsette loglege Raadsmagtz sor det heiter i Kru-
ningssormularen med reine Ord, at no ers(Os-kar11)
krynd til Norigs Konge, —— ,,han og ingen
annan.« Og kven kann tru, at ,,Fcedrel.« vil
gjera Revolution mot Kongen?
Dessutam sjolve Repraesentations-Logverket
vaart kreri, at kvar Thingmann skal repræsentera
sin Heimstad» Kvat skulde hellest»Bostedsbaa·ndet«
vera godt fyr? Koi krev Logi so plent, at kvar
Thingmann skal hoyra heime i det Amtet elder
den Byen hcm repræsenterar? Trrc det ikkje er syr
di, at kvar »Heimstad,« kvar Lut av Folket, med
sine serskilde Krav og sine serskilde Synsmaatar
og Meiningar, skal koma so klaart og kraftigt til
Ord-3 som Raad er?—Elder vil »Fædrel.« kann-
skje saa burt BustadsbandetP Og det so reint paa
sri Haand? Men det vilde atter vera Logbrot og
Nevolut·ion.
Dessutan: Var det ikkje so, at kvar Thing-
mann skulde repræseiitera sin Heimstad, og Folket
der, — kvat skulde me so til siste Sluttm ed heile
denne tungoinnte Repræsentationsgreida? — Ein
Kristianiamann kann ,,reprcesentera det norske Folk«
likso godt som eiri Trumsing elder ein Strilz kvi
kunde me so ikkje velja heile Thinget her i Kristi-
ania, der Folk bur mest lettvinnt til? Og kvat
skulde me med alle dei 114 »Reproesentantar?"
« Dersom kvar Thingmann fyrseg repræsenterar»det
norske Folkets« og dersom her berre finst eit»norskt
Folk,« so kunde me greida oss so fint med ein
einaste Thingmann. Og kvi skulde me sara med
slikt Braak som aa velja denne Thingmannen?
Naar han likevel ikkje skulde »reprcesentera« sine
Veljarar, so kunde me t. D. lata Thingmannsyrkjet
vera arvelegt· Og daa det berre trongst ein
,,s)kepræsentant,« og daa han kunde vera arveleg,
og daa me alt hev ein stik »Repræsentant syr det
norske Folk«, nemleg H. M. Kongen, so kunde me
lata honom —— — —
Di meir Ein grev i slik ein tankelaus Tale-
maate, di ravgalnare vert han. Men slik gjeng
det, naar norske Theologar i vaar Tid vil skriva
Politikk.
No kjem me til den andre Setningen, den med
seite Vokstavar, — og den er det serleg, eg vil
hava Tak i. Det er just ein av desse gamle myg-
lutte, makk-etne politiske Dogme, som ein Gong
kann ha havt sin Rett, men som no berre ligg i
Vegen syr eit sunnt politisk Liv, ogsom Bakstrcevs-
slokken disyr av all Magt prøver aa halda uppe;
det er ein av dei »morkne Tennerne,« som maa
rivast ut, so sannt Folket i politisk Meiiiing skal
kunna livncera seg. ·
»Naar Thingmcendene stemmer i en
vigtig Sag, erd et ikke Veelgernes Mening,
d e skal gisve Udtryk, men sin egen Over-
bevisning om, hvad der er til Folkets
Vel.« So lydde Ordi. ·
Altso: Reprcesentantarne skal ikkje repræsen-
tera Heimstaden sin, og dei skal, naar dei røystar,
ikkje vera Uttrykk fyr Jeljarsolket og dess Vilje·
Kven skal so Reprcesentantarne til siste·Sluttreprce-
sentera? — Segsjolve» Dei skal repræsentera ,,sin
egen Overbevisning« —- Skal me likevcel
tru, at »Fædrel«« er eit Upprorsbladis
Etter Grunnlogi er det Folket, som gjcuom
sine »Revræsentantar« gjcvscgsjolv Logjer. Men
etter ,,Fcedrel.« er det dei Herrar Perse11, Paalsen,
Larsen, o. s. sr., 114 serskilde Personar, som,utav
si eigi Magt og etter sitt eiget personlege
Godtykke, gjev Folket Logjer. Med eitOrd: Thing-
mennerne er ikkje Repræsentantar, men Dik-
tatorar, og Folket hev ikkje Rett til aa «styra
seg sjrilv« (gj·enoni ,,sjølvgjevne Logjer««), men
det hev einast Rett til — 3die-kvart Aar aa byta
dei gamle Diktatorarne burt mot nye.
—- Og endaa talar Matinen i ,,Fcedrel.« um
Grunnlogi, og meiner halvt um halvt, at han
sorstend den! —
Denne Setningen um at Thingmennerne skal
»stemme udelukkende ester sin egen Overbevisning«
er ein faarleg Setning; for han ser so sann ut.
J mange lange Aar hev det snilde Folket latet
seg narra av den Setningen. Og ennoJ er det tusund,
som vert tryllte av den og ikkje rett veit aa greida
honom ut syr seg. Tingen er: Setningen er h alv-
sann, og Bakstroevsbladi preikar so altfor sagert.
»Skal daa verkeleg ein Thingmann vera utan ,
personleg thervitningZ« spyrr mang ein bra Veljar,
som er i Tvil um detta. »Skal han verkeleg app-
gjeva seg sjyilv og berre vera som ein Taleroyr elder
Sakforar syr Veljararne sine?«’
Nei! og nei! og endaa ein Gong nei. Ein
Thingmann skal vera ein Manii med klaar og
ster Ynervitning, med klaart og greit volitiskStand-
punkt, ein stod, sjolvstendig Mann, som ikkje firer
·korkje syr Ros elder Skjend, ein· Man11, som held
sast paa sine Meiningar gjenom baade vonde og
gode Daggr, og som aldri slingrar.
»Ja men kor kann han daa samstundes vera
»Reprcesentant« syr Meiningarne aat Beljarsolket2«
spyrr den ærlege Mannen vaar.
— Aa, kjære det er daa endefram. Heile Tingen
ligg i det: um Veljararne syr det syrste hev ei
Meining sjølve, og um dei fyr det andre veit aa
velja sine Meiin.
Kvar Mann i Landet hev Rett til aa gjera seg upp
sine eigne Meiningar um Riksens Styr og Stell·
Og kvar Mana, som hev slike Meiningar, vyrder
me høgt, anten so hans Meiningar er dei same
som vaare elder ikkje. .Mennaarmeskal velja
oss ein Thingmann, so gjeng me ikkje av og
korar ein, som me veit hev andre Meiningar enn
me; men me sinn oss ut ein, som me veit
stend med oss i vaasre Meiningar og vaare
Ynskje, og som dertil er so dugleg, at han kann
sora desse vaare Tankar og Ynskjesrain. Honom
sender me til Thing-3, talande til honom som so:
»Gode Medborgar! Me korar deg til Thing-
mann, av di me hev Tillit til deg. Men me hev
Tillit til deg, syrdi me veit, at du i alle større
Saker«·-) hev den Meiningi, som me held fyr den
rette. Me liter paa, at du vil vera trusast
mot di Yvervitniiig, og at du vil ar·beida av
all Magt paa aa saa dine Tankar sette i Verkz
sor naar du gjer det,so gjer du-just vaar
Vil»je, og so er dti i Sanning det du skal
vera: vaar Reprceseutant!«
Altso: det Heile stend paa, um Veljararne ser
aat som dei skal. Gjer dei det, so vil Repræ-
sentanten just gjera deira Vilje, naar
han arbeider etter si eigi YvervitningZ
og naar han er trufast mot Veljararne, so vil det
ikkje segja annat enn at han er trusast mot si
eigi Sak. Dei tyo Ting vil ganga i Eit·
Men dersom Veljararne er so styvne, at dei
leet seg narra til aa taka ein Mann med andre
Meiningar enn sine eigne, — so vert Tingen ein
annan. J slike Tilfelle burde den Maanen, som
var paa Tale, vera so ærleg, at han steigfram og
sagde fraa uni Meiningarne sine, so Veljararne
kunde finna seg ein annan. Og dersom han ikkje
gjorde det, men tagde og tok imot Val, endaa han
visste, at han i Storsakerne var usamd med Vel-
« jararne sine, — ja so var det i Grunnen hans
Skyldnad aa leggja sine eigne Meiningar tilsides
so lengje og rorjsta etter som Veljararne vilde.
Det var i Grunn en hans Skyldnad — politiskt·
J dei nye frie Samfund med sin repræsenta-
tive Riksskipnad er det ikkje dei personlege Sermei-
ningar, men Folke-Meiningarne, som hev Nett
til aa koma til Ords· J dei gamle Rikssorsam-
lingar, «t. D. i Roni, raadde dei personlege Mei-
ningarne, syrdi der sat kvar Maiin berre som Reprce-
sentant syr seg sjølo og var ikkje utsend fraa andre-
Det maa vera i desse gamle klassiske Greidur at
den Fædrelandske Politikkaren hev tullat seg burt.
Hjaa oss, der Thingmanneti sit i Thinget, ikkje
paa eigne Vegnar, men som Utsending sraa andre,
der er den personlege Sermeining utan Vigt, der-
som ho ikkje inneheld iseg ei Folkemeining,
elder hev ei Folkemeining bak seg. Hr. Perfens
»personlege« Meining hev i seg sjalu ingen Ting
aa gjera i Rikssorfamlingi, Eiiiast daa hev Hr-
Perseiis Meining Vigt, naar det stend fast, at Hr.
Persens Meiiiikig er den Meiningi, som Folket
ihans Valkrins (dei han repræsenterar) vil
hava sagt. Daa kann Hr. Persen leggja Mei-
ningi si sram i Thinget med Krav paa aa verta
høyrd« Men dersom han stend der med ei
Meining, som dei, han skal repræsentera, ikkje
vil hava sagt, so hev han ingen Rett til aa leggja
henne sram; han hev ingen Rett til av gjeva seg
ut fyr »Reprcesentant«; han burde i Grunnen tigja
still — og berre roysta som Veljararne vilde-
Men slikt gjeng av andre Grunnar ikkje an.
Og disyr er her ingen annan Ting aa segja enn
detta:
ii) Det er·ei Mengd av Smaasaker, som ikkje hev nokot
Politikkiseg vidarez der lyt naturlegois kvar gjera som
hati i det einskilde Tilselle sinn det mest gagnlegt.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
