Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
28de August 1880.
3edtaheime·"n.
- 139
Einsamt Fengsel — kva er det? ——S»jaa
deri militære Straffelog av 18(;6, § 21; densegjer:
«Ensomt Fangsel anvendes kun paa Under-
befalingsincend og menige Krigsmcend Det ud-
holdes i et Feengsel, der er saaledes 1ndrettet, at
den Straflidende ikke kan se eller tale med nogen,
og saa vidt muligt ikke høre, hvad der»foreg»aar
udenfor hans Fængselsritin. Der znaa ikke gives
ham Redskaber eller Materialier til at foretage
nogetsomhelst Arbeide, og hellerikke Boger«,Skr1ve-
materialier·eller andet, der kan tjene ham tilSys-
selscettelse; dog kan det tillades ham Spii- og
Helligdageils at benytte en Andagt·sbog. Leiestedet
bør saavidt muligt vcere saaledes indrettetz at Ad-
gang betages ham til at kunne benytte det i leen-
gere Tid af Degiiet end den, som· til Sevit og
Hvile maa i Almindelighed ansees fornøde11,
og der maa ikke tilftedesf ham tat medhavetieng-
slet overflødige Klæder, som af ham kunde benyt-
tes til deraf at danne sig et Leie vaer den Tid,
da Benyttelsen af det almindelige Leiested er ham
hetaget« Der maa ikke gives ham anden end sæd-
vanlig Fangekost For menige Krigsmcend kan
Straffen skjarpes ved"at borttage fra Leiet de
sædvanlige Sengkleeder, saaledes at den Straffen-
dende maa ligge paa den blotte Brix og kun gives
en med Straa stoppet thl under Hovedet og et
Teppe til Overbredsel. Deri kortefte Tid, hvori
eusomt Feengsel auveudes, er s) Dage. og den
leengste Tid M Dage«·
— Naar du les dette, er det so dit kjenner
deg tilbakesett til Millomaldereii» so barhariskt, so
vondt er det uttenkt. Det synest vera meint paa
aa gjera Folk galne elder faa dei til aa hengja
seg upp. Dcig og Natt plent aaleine, i eit av-
stengt, dandstillt Roniz ingen Ting til aa taka seg
f1)re, ikkje ei Bok ein («siong, ikkje eiti Blpant elder
ein Bite Papir . . · og so skal Ein ikkje eingong
faa kvila det Eiti vil, naar Vonleshsa og kanskje
Vitloysa tek Ein. Det er utrnlegt, at me enno
skal hava slik Villmauuskap i Logbokertie vaare.
Og i slikt eitFengsel skal no deri unge Studenten
Jvar Mortensonfitja i 25 Dagen-; d. v..s. innpaa
ein Maanad» -— og det fordi han hev prevt aci gjera
ein god Gjerning, provt — paa logleg Maate — aa
faa Ende- paa stygge og brutale Uskikkar, provt aa
hjelpa Kannueratar, som leid Urett, prvvt aa arbeida
for eiti hetre Moral, so at ikkje all denne Flokken av
unge Soldatar skulde læra a tfor knnkje ftyggt og
raatt av sine eigne Overmenu. Aa du menneske-
lege, du vidunderlige menneskelege Rettferdl du
ntenkjelege norske Herskikk og .L7er-9Jtoral i Slut-
ten av det 19de Hundradaarl
— Meti han Loytnanten? han, som var Skuld
i ltlnkka, — kor gjiskk det med honom?
Deri same militoere Straffelog av 1866 segjer
i sin 127de Paragraf:
«Hvo som i eller udenfor Tjenesten
forhaanet nogen Underordnet eller for-
nærmer ham med beskjemmendeUdladelser
eller Adfcerd, straffes med Fctn sel, og i Til-
fælde af flere Ganges Gjentage se med Feengsel
eller Einhedsfortabelse«.
Men Hr. Premierlvhtnant Aas hev med all
si Banning og Kalling — ikkje fenget Fengsel.
Hcin skal ha fenget litt Skrubb; paa Mynstringi
stod den same Hr. Wergeland, som preikad so
strengt for· Mortenson og endaa formanad Solda-
tarne til aa «vogte sig for de falske Profeter"’, —
han stod og orsakad Løhtnaitt Aas. Det var so
menneskelegt aa mistaka seg! Og han var stod
paa, at Mannen kvar Gong tregad paa sine ·
Stsnder — haketterl
mildt. —-
Aa du vidunderlege menneskelege Nettferd og
norske tIerOLlJtorch av 1880l
Altso burde han dømast
«Morgenbladet« er eit gudelegt Blt1d. Pre-
starne er i Samfund med Morgenbladet som med
Bibelett. «Morgenbl« finn det over all Maate
raatt« spndigt og ugudelegt, naar ein «si1npel
Maint« bannar elder forbannar Folk. Men naar
ein Loitnant — ein Premierlvhtnant — gjer
pleut det sanie («din Dervel!’" »din Satan!«) —
so er dette berre «sterke Uttryk», eller «Uttrykk,
som gjerna kunde voret nbrukte", — men Synd!
eldets Raaskapl — langt ifraa. ·
Og dn skal sjmi, at det finst ikkje eiii kristen
Prest i heile Landet, som vil segjct eit Ord mot
denne «9»liorgenbladets« Forklaring! — Jkkje ein-
goug det hogmoralske «Fedrelandet»·
Altsol Det er Moralen» det er Kristendo-
men, — det er det Ydre Bred.
«Du,·si1nple Maun, maa ikkje bauna elder
brnka stygge Ord; men Dek, Hr. Premierlovtnant,
og Dek, Hr. Kaptein, og De, mine-Herrens Konditi-
onerade, —— naa, Hckrre Gud, det er ikkje so
faarlegt»» nm De brnkar «stekke 1«lttrvkk»l»
Kristendomen vert meir rg meir hofleg mot
dei «Fine«, ser det ut til. «
Gamle Ludvig Holbcrg hev eiit »Si«illogisnms«»»
som lyder paa Lag so: «Hvad man ikke har mistet,
det haver man endnu.
ergo haver han Hornl«
ein Liiirriciiii-Yi(·citii, som hellest ikkjes kjende Lands-
mannen sin. Daa dei fekk greidt det ut, vakt det
ingen Ende paa Thdskapen, og dei svor kvarandre
evig Venskap, for-paa Fastlande gjev Korfikana-
ranne seg lett i .Lag; men heime er det heiltupp
motsett. Eiti kunde best sjaa dettes ved Tilfelle
her: della Rehbia og Barrieini var nskiljande
Vener, me« dei bndde i Jtalia« men daa dei var
hcimkonnus til Korsikm saag dei kvarandre berre
ender og (F)·otlg, endaa dei haae bndde i same
Landsbyen; og daa dei devdde, sae Folk, at det
vel var fem hell seks Aar, at dei ikkse hadde tala
til kvarandre.. Sonenne levde etter same «Etti-
keiten"» som dei segjer paa Elvi. Deri eine,(csihil-
fnecio della Nebhicn Fkir aat Orso·. var Soldcit;
den andre, liiiudice Barricinn var Sakforar. Daii
dei lmae»vart·Fedrar og skilde ved Embastti sine,
hadde dei mest aldri Tilfere til aa sjaci hell hvhre
til kvamndre.
Men eiii Dagikriug lZOSl las Giudice i eit
Blad,·at Kaptein Gyilfnceio skulde faa ein Orden.
Hiin sae daa. so Vitne havt-de det, at han ikkje
uudraft paa dette, ettersom General N. N. studde
della dltelihiii-2Etti. Dette Orde vart fort til Ghil-
fnccio i Wien; han sae daa til ein Landsinann,
at naar han kom heiinatt til Korsikcn vilde han
finne ·Giudice som oorik Mana, avdi at Gnidice
drog større Vinst av dei Sakenne, han tapa, hell
at) det, han vann. Ein hev aldrig fengje visst,
um han dermed tymta paa, at Sakfvraren lurde
Klientanue sine, hell nm han berre vilde segjci
den kjende Sanning, at ei daarleg Sak er lonsa-
mare for Rettens Folk enu ei god. Kor det no
var, Sakforar Barricini fekk l),1-n2re, korleids Ordi
var fallne og gloymde dei ikkje.« J 1812 sokte
han um Maire-e1nbætte iFutekemhaettes i Herriide
sitt og hadde all Grunn til aa vona aa faa det
— daa General N. N. skrew til Prefekten og lae
inn eit Ord for ein LEttittg aat Kona han-3 Ghil-
fuccio. Prefekten hasta med aa rettci seg etter
Ynskje aat Generalen, og Barricini tvila ikkje paa,
at han skylde Vanlukka si aat Krokanne hans’
Ghilfnccio Gtter Napoleons Fall i 1814 vart
han, som Generaleu studde, ropii ut som Politi-
partist, og Barrieini innsett i Staden. Den siste
vart vel avsett att under dei 100 Daganne3 men
daa Stormen var hver, tok han med mvkje Brask
i Bruk att Fntesignete og Embirttsmagti.
Pciki denne Tidi var han meir upp idet enn
nokosinne. Oberst della Rebbict vart sett paa halv
Lvit og drog heim til Pietranera. Hati maatte
fora ein lohnd Krig med Mairen, som utan Ende
kom med nye Kuep og Prettut·: Snart vart han
domd til aa liota for ein Stade, Hesten hans
skulde ha gjort paa Studer, som Mairen hadde
fredlyst: snart laut han finne seg i, at Mairen
tok einkvar suudslegen Gravstein, som bar della
Rebbia Vaapne, bnrt fraa Gravi aat eiit av Ætti»
skuldande paa, at Kyrkjegolve skulde botast. Um
det derimot var Gener, som gnog paa dei unge
NN har itkkk mistet Horn,-
Riksraad Bachke og Stangs Sthre med honom,
brntar same Logikken. Alt det, som Kongen ikkje
hev mist, det hev han. Kongen hev ikkje mist
absolut Beto, ergo hev han absolut Beto! — Alt
det, som Grnnnlogi ikkje med beine Ord negtar
honom, det er hans.
Og no fører dei denne Tankemaaten vidare.
Er det Jol, so lat det vera Joll Hcv Kongen
Veto i Grnnnlogssaker, so lat ham faa Veto i
Bevilgningssaker med! Kvi skulde han ikkje det?
Det stend ikkje i Grunnlogi; det hev aldri voret
godkjennt; men det gjer daa ingen-Tings Berre
Eiii riv i med eit »ophøiet over Tvil«, so hev
haii det. Is’rame«it!
— Ja, det er »oph9·iet over Tvil’l. Holbet«gs
Logik, den ftend, den. «Hvad man ikke haver
mistet, det haver man endnu.«
Storthinget sagde: Her-Nemndi skal samla
seg ei Stuiid fyre oss andre, fordi ho hev ei,
Arbeid aa greida —— NB.! eit Stortingsarbeid —
som er so svært, at ho ikkje kann gjera det skikke-
leg i sjolve Thingtidi, og som er fo vigtigt, at
det maa gjerast skikkeleg — og snart. Her finst
ikkje Raad skapt: Her-Nemndi sfker møta upp ei
Stniid fhre os andre.
Kanskje tenkte Stortinget som so, at naar
det galdt ei so stor fedrelaudsk Sak som sjolve·
Landsforsvaret, so vilde alle, og ikkje minst Land-J-
styret sjolv, finna det rett og godt gjort av
Thinget, nm det fekk Sciki vel gjenom-grmcskad
og gjenomarbeidd« fhre det gav seg i Kast med
henne. Og naar det no ikkje fanst Raad tilsaa
faa Saki godt fyrebndd paa annan Maate enn
paci denne, — no ja, so fanst det ikkje onnor
Racidl
’ — Eiii kongeleg Kommission —? Ja, men
det var ikkje det Slags Arbeid, som uo skulde
gjerast! Fure-Arbeider var koinet so langt, at no
varSaki framlagd for Thinget; det, som stod
att, det var, at den Nemndi, Thinget havde sett
til slikt Arbeid,—skitlde granska Emnet so vidt, at
ho kunde leggja fram for Thinget ei brukeleg
Jnustilliug Kann ein kongeleg Kommission
skrivaStorthingsspJnnstillinger? Kann ein konge-
vald Kommission skapaft um til ei Storthings-
nemnd? Med andre Ord: Kan Kongen velja
Thingmetmt — Aa nei. «Det er ophøiet over
Tvil’«, at det kann Kongen ikkje.
Dessutam Thinget hadde alt senget det det
kunde venta aa faa fraa den Kanten. Det var frata-
lagt eiii kgl· Propositioii nm Her-verken Meii no
var Saki den, at jamnsides den kgl. Propositionen var
det framlagt eitannat Forslag, og Ulukka var, at
dette andre Forslaget var byggt paa ein reint
annan Grnnn enn Regjeringsframlaget Og
det var vael »kjennt, at Regjeringi paa ingen Maate
vilde vita av eitForslctg, bygt paa ein slikGrunn
Skulde Eiii faa det det private Forslaget skikkeleg
drhft, vilde det altso vera meiningslaust aa beda
Negjeringi nm Folk til aa gjeraArbeidet. Det
vilde vera aa driva Spott med Stangs Re-
gjeringl f . .
— Eiii «parlancentarisk·ito1nmission»? Nei,
denne kunde ikkje helder gjem uokot Kortene-Ar-
beid. Han kunde skriva ei diger «k—b’etcenkning»
og gjem mhkje, som i seg sjolv kunde vera godt;
— men etterpaa maatte Her-Nenmdi likevcel taka
Tresetninganne aat Obersteu, sann Eigaranne Stud-
nad h·aa Mairen. Etter kvart vart dei avsette
baade Maltfeljaren, som attaat styrde Posthuse,·
og Markgjaetarem eiii gamall skamhoggen Soldat,
og i Stciden vart inusette Tilhengjarar av Barri-
cini. Dei tvo avsette var nemleg studde av della
Rebbia. (Meir).
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
