Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
- brot?
- kom han etter,
+ var svært uklaar,
domen.
Fedraheimen.
Tde Januar 1882.
beid, hev dermed vigt seg til Strid for
- full aandeleg Fridom.
Og det fyrste Nummeret indeheldt
eit litet Stykkje, som væl ikkje steig
fram som Redaksjons-Uttal, men som
likevæl, ved aa koma der 1 fyrste Num-
meret, og utan Reservasjon elder Mot-
legg, fekk ein sterk Smak av aa høyra
til Programmet. Stykket gjekk ut paa,
at der var Smaagutar, som trudde, at
Fin kunde liva seg mot Storm, naar
Ein ”dyttad Halm i Vindholet.” ”Berre
dytta Himmelen væl til, so kunde Ein
hava det so stilt og varmt og hygge-
legt.”
Og Stykket beldt fram: ”Det er some
vaksne Gutar, som trur, at me kunde
halda ute fraa oss dei store Aandsstor-
marne eg Tanke-Blingarne, berre me
dyttad godt tilpaa alle Kantar, so ikkje
desse Tankarne fekk blaasa innpaa oss.
Halmdottar i alle Vindhol! — daa vart
her so stilt og godt og hyggjelegt aa
liya, — Ege held fyre, at desse tvo Gute-
slag, baade dei vaksne og dei uvaksne,
kann vera paa Lag like kloke.”
Altso, i det fyrste Nummeret me
gav ut EN ein Protest so sterk som han
kunde gjevast mot sjølve denne same
Avstengjingstanken, som me sidan bey
stridt imot all Tidi, og som me strider
imot den Dag i Dag! Hev me so nar-
rat nokon?” Hev me so gjort Program-
Elder er det meir faarlegt aa
arbeida for Aandsfridom no, enn det var
i 1877?
— Men so kjem Presten. ”I ein
Ting hev De daa visst brotet Program-
met og svlket mange, som trudde Dykk
væl, — og det er i det kristelege. De
er vantru! Fedraheimen er eit Fri-
tenkjarblad!
For det fyrste er det siste usannt.
Og for det andre — vil det visa seg,
at me her som i alt det andre styrer
Bladet etter den Grunnsetning, som me
sette upp 1 Programmet.
I den fyrste Lysingi "um Fedra-
heimen stod, at Bladet skulde haldast
Daa Bladstyr-
aren skulde til aa gjenomføra Tanken,
at — Tanken iallfall
Kva vilde det segja,
at eit nasjonal-politisk Partiblad skulde
Det kunde
ikkje segja, at det skulde vera ”religiøs-
politisk”; for det hadde Bladstyraren al-
dri tenkt seg. Det kunde i Grunnen
berre segja, at Bladet skulde visa Kri-
stendomen Vyrdnad og ikkje innehalda
”paa kristeleg Grunn.”
staa paa kristeleg Grunn?
nokot, som gjekk imot den. Og so
skreiv mei Program-stykket i det fyrste
”Um Skulen og dei kyr-
kjelege Spursmaal kann det og stridast.
Nummeret:
:« Men ein Ting skal det aldri vera nokon
Strid um her 1 Bladet, og det er um
sjølve den kristne Trui. Kristendo-
men skal vera fredlyst her. — Og Kri-
stendomen hev voret fredlyst.*)
Men* hev han voret det, so er han
Me tek inn Stykkje, som er
skrivne af Fritenkjarar; men dei fær
aldri Lov til aa skriva imot Kristen-
Derimot hev dei Kristne fritt
Lov tilaa skriva kristelegt i Bladet. Me
hev sjølve Gong etter Gong bedet kriste-
lege Teologar um slike Stykkje; eit og an-
nat hev me fenget (t. D. i 1879 eit Stykkje
av Godet um Skapningssoga og Natur-
læra, elder i 1881 fleire Salmar); men
det enno.
* Um eit einskilt og serskilt Undantak
sjaa Fedraheimen iste Novbr. 1879.
stundom hev dei kjære kristne Teolo-
garne sagt nei; dei vilde ikkje skriva i
eit Blad, som hadde Ord for aa vera
ukristelegt! Bladstyret sjølv skriv ”Le-
darar?” um Riks- og Samfundsstell, og
Bladstyraren hev enno aldri skrivet an-
nat enn vyrdsamt og aalvorlegt um
gudelege Ting, naar han kom innpaa
dei; det vil alle vaare Lesarar kunna
vitna. ;
Dette skulde etter vaar Meining, og
ettersom det hev voret fyrr, vera alt
det Ein kunde krevja av eit nasjonal-
pobtisk Fagblad! Elder kanskje skulde
me vera 50 ”kristelege”, at naar ein norsk-
lyndt Fritenkjar skreiv eit godt og nyt-
tigt Stykkje um verdslege Ting aat
Bladet, eit Stykkje, som etter heile si
Meining og Form likso godt kunne
vera skrivet av ein frilyndt Kristen, —
so kanskje skulde me daa stengja Bla-
det — det frilyndte Norskdomsbladet,
fordi me visste elder trudde, at Mannen,
som skreiv Stykket, ikkje var ”rett 1
Trui??
Ja; men kvifor skulde slikt krevjast
av oss meir enn av Agbl. elder Bud-
stikken? Og korleis vilde det høva med
Bladets frilynde Program? Og kva
Gagn skulde det vera for Bladet, Saki
elder Lesararne, at Bladet fekk mindre
av godt Innhald? Kva er i det heile
dette for ein Kjerringskap? Trur Pre-
starne kanskje, at *”Vantrui” smittar
gjenom Papiret liksom Skarlagensfeber
elder Trondhjemsk Halsesjuke?
— Ja, segjer Prestarne, men um ein
Fritenkjar skriv aldri so mykje berre
um verdslege Ting, so kjem han altid
inn paa det moralske, og der vert
han faarleg, fordi han ikkje godkjenner
den kristelege Moral! — Dertil skal me
svara, at dei Fritenkjararne, som skriv
her i Fedraheimen — det er tvo i alt,
trur me —, dei forkynner den Moralen,
at Folk skal liva med kvarandre som
Brødrar, og vyrda kvarandre og hjelpa
kvarandre, og unna alle den same Ret-
ten, som dei vil hava sjølve, og at dei
ikkje skal gjera Skil paa Folk, etter som
dei er høge og rike og fornemme i
denne Verdi, men at Kin likso væl skal
tenkja paa dei fatike, dei fortrykte, dei
som lid vondt og er forkomne, ja at
Fin serleg skal arbeida til, at dei kann
koma seg upp og verta Folk jamgode
med oss andre. Er den Moralen ukri-
steleg, — so hev Prestarne Rett!
Men me innbiller oss, at den Maaten
just er kristelig. Mykje meir kriste-
leg enn Moralen i Luthersk Ugeskrift
iallfall! —
Og so er det dessutan det, at der-
som dei Kristne skulde finna mnokot i
Bladet, som dei synst var galet, so stend
Bladet fullt opet for dei til aa gjera
Motlegg elder til aa retta paa det. Og
vil dei, at Bladet skal faa fleire serlegt
kristelege Stykkje, so kann dei berre
skriva.
nokonlunde høvelegt etter Bladets Pro-
skal «dei so visst faa Rom.
Skriv dei nokonlunde godt, og
gram, So
Men me vil helst hava Stykkje, som
der er nokot aa læra av. Lat oss faa
historiske elder kyrkjehistoriske Fortel-
jingar elder annat, som Folk kann hava
Gagn og Hyggje av aa lesa, men min-
dre av dette evige, umyndige. Skrik
mot den vonde Tidi o.s. fr., som ingen
hev godt av, men som anten eggjar
Folk upp i Fanatisme elder og gjer dei
leide av baade Kristendomen og alt.
Hr. Pastor Asperheim bad oss i Styk-
ket sitt ifjor um, at me skulde gjeva
Fedraheimen eit nytt Program, soleis,
at Bladet attaat sitt nasjonale og poli-
tiske Stræv tok upp det religiøse Spurs-
maalet. Me skulde ingenting hava imot
dette; men tok me upp den religiøse
Striden, so vilde den for det fyrste koma
til aa taka minst heile det Romet, m&
no hev, og for det andre vilde det væl
vera lite Meining 1 ad lata eit slikt
Blad vera Maal blad.
Det kunde endaa vera, dersom Maal-
mennerne, som me talad paa ifjor, kunde
manna seg upp til aa faa eit Maalblad
til. Men so lengje dei : finn seg tente
med aa halda berre eit, so stend «dette
so bundet under sitt Andsvar for Maal-
saki, at det nok fær agta seg for aa
gjera for mange Kast. — Pastor Åsper-
heim fær tru oss paa det, at me kjen-
ner vaare Folk fullt so godt som han.
Og me kann segja so stort eit Ord, at
meir enn ein Gong hev Bladstyreren
hayt Hug til aa leggja ned Fedrahei-
men og taka til med eit nytt Blad paa
eit nytt Program; men han hev altid
stansat paa den Tanken: det gjeng ikkje
an for Maalsaki.
hev berre eit Organ, so er her ikkje
Raad med det.
so uheppen aa staa som Styrar av eit
slikt Blad, han fær under slike Høve
ikkje spyrja so. mykje etter, kva han
So lengje Maalsaki
Den Mannen, som er
personlegt kunde lika bedst; han maa
bøygja seg under Andsvaret for Saki
so langt han paa nokon Maate kann.
Pastor Åsperheim lovar oss mange
”heite Venner”, dersom me gjer Bladet
Aa Herregud,
kor godt me kjenner desse fagre, and-
um til religiøs-politisk.
svarslause Lovnadsord, som er gjevne i
den beste Meining, og som me eingong
trudde paa! Og kor mang ein god Gong
me hev undrast paa, at desse ”kristne”,
som er so ivrige for si Tru og sitt nor-
ske Maal, daa ikkje kann gjera Aalvor
av det og skaffa oss eit religiøs-poli-
tisk Maalblad!
— No kjenner .me vaare Folk. Bra
Karar alle ihop; men — det er so faae,
som kann gjera nokot. Hadde Bladsty-
raren av Fedraheimen voret so klok og
umtenkt som dei fleste andre Folk sy-
nest vera, so hadde Maalmennerne til
denne Dag voret utan :Maalblad. Og
det — hadde dei havt godt av, ser det
ut til.
Men nok um det. Me vil til Slut-
ning berre segja, at so lengje dei ”kristne
Maalmenn” læt det vera med vælmeinte
Ord og fagre Ynskje, — so lengje sty-
rer me Bladet etter vaart Vit, og et-
ter vaare Røynslur, og etter det Pro-
Men
til det Programmet høyrer det religiøse.
Spursmaal ikkje; Fedraheimen et altso
utan Redaksjonsmeiningar i Trui. Men
ingen fær i Fedraheimen skriva imot
Kristendomen. I Bladet arbeidar i sei-
nare Tid tyo til tri kristelege Teologar,
um det kann vera nokon til Trøyst.
grammet, som éingong er sett.
Men etter Programmet beld me og fast
pæa Arbeidet for Aands- og Samvits-
fridom og er altso imot salt, som sma-
kar av Skrymt, Tvang elder Usanning,
endaa um det gjev seg ut for aa vera
kristelegt; av same Grunnen er me og
imot desse skraalande, faakunnige Utfall
mot ”Tidi” og mot alt, som er uppe i
Tidi; for mykje av det, som er uppe i
Tidi, er etter vaar Meining godt, og
stundom mykje meir Kristelegt og mo-
ralsk enn det, som visse ”kristne” fær
med. — Br ikkje vaare kristelege le-
sarar fornøgde med, at me gjer det paa
Men me
trur, at det baade er det rettaste og
det mest praktiske, og so kann me ikkje
gjera annat. Me veit no, at paa den
Maaten kann Fedraheimen gaa. —
— Dette fær vera nok for i Dag.
Og so fær vaare Lesarar sjølv avgjera,
denne Maaten, so er det leidt.
um dei kann fylgja oss elder ikkje.
Vinteren ser ikkje ut til vilja koma
iaar. Dæ er jamnaste Søle-Ver og Søle-
Føre.
Ny Amerika-Line. Som ein ser av
Lysingi her nedanfor, skal no eit norskt
Handelshus slaa seg i Hop med Hol-
landsfolk um aa føra Utvandrarar til
Amerika.
Lysingar.
Fedraheimen 1882.
Fedraheimen kjem ut i Kristiania kvar
Laurdag og vil som fyrr arbeida for Norsk-
dom, Fridom og Upplysning. Bladet inne-
held Avhandlingar og Smaastykkje um ymse
Dagsspursmaal, dessutan Skildringar, For-
teljingar, Folkesegner, Dikt, Nytt, Rispur o. d.
I iste Halvaar 1882 vil det bl. 2. innehalda
ei my større Forteljing:
sy Bonde-Studentar*,
(av Forf. til ein ”Fritenkjar”, ”Seld til dem
Vonde” m. fl.) — Bladet kostar Kr. 2.20 for
Halvaaret og kann tingast paa alle Posthus.
Elder Ein kann senda Brev beint til Kristi-
ania. og daa med Utskrift: Til Fedraheimens
Ferd, Kristiania. Avissak.* Pengar maa
ylgja.
I Kristiania tingar Ein Bladet i Ekspe-
ditionen, Torggata Ne. 5 b (Nikolai Olsens
Trykkeri).
Fedraheimen for 2åre Halvaar 1881
er enno aa faa (Pris Kr. 2.20). Der finn Ein
millom mykje annat: **T’eartuffe*, Lyst-
spel av Molere (i Umskrift fraa Fransk av
J. Belsheim; — heile Verket).
Ny Emigrationslinie
(med norske Skibe fra Christiania).
Fra Slutningen af Februar Maaned førstk. indtil videre vil D’Herrer
Winge & Co. hersteds i Forbindelse med ”Det Kongelige Nederlandske Damp-
skibsselskab” i Amsterdam underholde en Sdaglig Rute mellem Qhristiania og
New York.
Fragten vil blive lavere end paa nogen anden Linie saaledes at Fa-
milier og större Fölger kan spare betydelig paa sine Reiseomkostninger ved
at benytte denne Linie, hvilket Enhver vil kunne overbevise sig om naar Hen-
vendelse sker til Hovedagenten.
(D. 9440—8.80).
AB.
Dygtige Agenter søges.
Nils Peterson,
Prindsensgade No. 2 b.
Høti Provision.
Kristiania. — Nikolai Olsens Boktrykkeri.
!
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
