Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimen.
———>>>88>0>>————
Pris fyr Fjordungaaret Kr. 1.10
Betaling fyreaat.
med Porto og alt.
fi Blad aa det gorske Boller
)
. Lysingar kostar 10 Øre Petitlin-,
og daa etter Maaten fyr større Bokstavar.
No. 12,
Kristiania den 25de Marts 1882.
TITTET
Guten fraa Gladheim.
Av John Lie.
IV.
Den vene, gode Bygå.
So för Hermod ei Stund utyve
Bygde som Dag-Arbeidare. Han fekk
stor Dag-Løn, aa der va hundra Hen-
dar um han, som dei seie.
De va ei ven Bygd, aa store aa
vene Folk for det meste, som vart
”faderleg” regjera af Prest aa Lens-
mann aa all den andre Øyrigheite.
Dei va so snille aa sytte for Folke,
tenkte for Folke) baade lekamleg aa
aandeleg.
Aa Folk ha i lange Tider stae
oudmjuke, takksame aa mæ Hatten i
Haande aa funne alt ”saare gott.”
Dei ha slite aa arbeidt, men brydt
seg lite mæ aa tenkt. Tanken ha
legje brakk, men Tru aa Lydugheit va
nouende vel uppdyrka.
De va langt ifraa ”ki alle, som lika
seg so svært gott no lenger. Der va
So seigt aa tungt liksom.
D’æ sumti um Sumaaren, at der æ
so lummert aa varmt i Lufte, at dæ
tungt aa anda. Daa seie Folk: her
verte ”ki friskt atte, fyrr mi fær eit
Tore-Ver ti reinske upp Lufte.
De va faa som visste de klaart mæ
seg sjave, endaa færri som sae de,
men de va so, at de Hug-Bragd laag
yve Folke, at dei inki va heilt ærlege
i Gjerd aa Tale. De va so titt dei
- meinte noko anna hell de dei sae høgt.
Dei sto som fyrre audmjuke aa
tagde for si Øvrigheit — dei ha kaa-
me so i Vane mæ de —; men seg
imillom sae dei baade eit aa anna um
ho, aa just inki jamt gott.
Der laag ei tung Luft yve Folk,
naar dei møttest mæ si Øvrigheit.
Der va inki klaart yve dei, inki ledugt
aa frit; der va for mange Stengslur.
Øvrigheite aa Folke ha kvor sit Maal
dei skynna ”ki lettvint kvorandre; aa
naar dei, som titt hende, inki ville
skjynne kvorandre, so va de so høg-
legt aa lett aa løyne seg for kver-
andre i de innbyrdes Maal-Kvakl.
De liksom bou in Folk ti aa narre
kvorandre aa vera ureidelege.
Aa ja, de va so vandt aa kaama
ti aa forstande kvorandre. Um de so
va bare Fagte aa Lag, Klæde-Bunad
aa Hus-Stell — Skilnaden va som
Naat aa Dag: Øvrigheite vanvyrde
Folksens Stell, aa Folk lo aat Øvrig-
- heite sit Stell, hell" misundte ho God-
Daganne. Daa Folk ingjen ”Forstaa-
else” fann, stengde dei seg inn mæ
Hug-Bragd — Stemning.
sjave seg, mangei Gaang beiske i Hu-
gen, jamt kalle.
Den aandelege Duft-Krinsen va
fylli mæ noko som lengta aa leita,
Kot lengta, kot leita dei ette?
Faa forsto de klaart. Bjønn Uppigar
va mæ dei fysste, som tyktes skynne:
me leitar, ventar etter Retten vaar,
Retten ti aa vera fullt aa heilt Men-
neskje.
Hermod høyrde titt at Bjønn sae
ti den Krinsen, som samla seg um
han: Mi leitar, aa som de æ mæ Bygde
i de smaa, so æ de mæ Lande i de
store; dæ” ”ki mogje ti seia si Mei-
ning, eige ’ki Mot ti aa syte for sin
eigjen Tarv. Aa Hermod kaam ihug
dei som leita aa lengta etter Livs-.
Brodden.
De va ei ven Bygd, ei god Bygd-
men alle venta paa noko. Arbeidar-
anne, Husmennanne paa sin Vis. Ein
Heim va vand aa vinne, endaa
verre aa halle paa aa skaffe de noud-
trengde daglege Braud. Husmanns-
plassarne vart inndregne unde Gard-
anne so snart de bare va Raad mæ de,
ingen fekk nye Plassar aa rydja; der
sto naa nær paa 100 Plassar aude aa
snaude.
Aa fyrre ha der vukse fager Grøda,
Buskap kjætt seg, Bonn leika seg
aa nyttuge Hendar bygt Lande.
Alle venta paa noko; va de "i
anna, so i de minste de daglege Braud.
Aa daa de drygdest so mæ at dette
noko kaam, so va Folk byrja ti strøy-
me ti Amerika i Flokk aa Fylgje.
Skattar aa Byrdar laa tungt paa
Folk, aa Øvrigheite passa naugrant
paa, at dei vart indrivne i rette Tid
aa Time.
De va ei ven Bygd, ei god Bygd,
som vart lauga i mange beiske Taarir
av dei, som lout reise fraa ho.
Men de grodde inki bete i Bygde
daa for dei som va atte; de va helle
som all den Taare-Regn svei aa snøydde
aa gjore der so langt Folk imillom
at ein fraus.
Der kaam ei Vekkjing yve Bygde,
som gjore myki gott. Folk helt seg
heime um Sundagen aa slutta mæ Leik
aa Gama. Mange Felur vart brende,
aa mange slutta mæ aa fylle seg.
”Lærarar” för fra Hus til Hus aa preika
livandes aa sterkt.
Aa nokle fann Fred, aa vart snille
aa elskfulle Folk, ærlege fraa Grun-
nen av, stillfærdige aa nyttuge i allt
sit Arbeid.
Some fekk eit Skap utfapåa seg
aa ha de myki mæ aa bruke Munnen
ti gudelege Talemaatar. Dei forsto,
at allt i visse Maatar kunne væra tilla-
teleg, aa at meste allt” kunne dei
hava ein Nytte av.
Men Presten lika ”ki dette. Den
Vekkingje va inki autorisera, aa Folk
vart sjølvraadige, so dei jamvel ville
finne. Himmel-Vegen otta Prestens
Hjælp. Ham preika mot dette ”Uvæ-
sen” baade fraa Stolen og daglegdags,
naar han kunne kaama ti.
Men Vekkingje voks ve de.
De va Synd um Presten. De va
ein snille aa godgjerandes Mann. Han
traktera titt paa Folk, naar dei kaam
mæ Reida. Han gotta seg so av aa
sjaa Folk stande audmjuke, lydige aa
tyngde av hass prestelege Godheit aa
Verdigheit. Aa han gjore Lag for
Formannskape; — de va mangt, som
liksom gjek glattare aa faa fram daa.
De kunne daa ingen seia imot slikt eit
Godmenne.
So Presten va meste allt i Bygde,
aa Lensmannen Resten. Snillt, glatt
aa fint uttapaa, men holt i Grunnen
som eit makkesmogje Tre, uppete av
Vanvyrna for Folke aa høge Tankar
um eigen Intelligents aa Verdugheit.
Presten va Fatik- aa Skulekommis-
sjon aa Formanskap, for han va Ord-
førare. Aa um Sundagen sto han paa
Stolen, høgt yve Folke, aa preéika seg
endaa høgare upp, so Folk orka inki
ag fygje.
So va de ein Day Presten va i
Soknebod, aa daa va han jamt 1 slikt
kleint Humør. Der trefte han Hermod
mæ Snidker-Greiunne sine paa Rygg-
jen.
”Pro! det er sandt, jeg skulde
have nogle Vindøier indsat i Drenge-
Stuen; — tror du du kunde greie det
Arbeidet?”
”Aa ja eg trur visst de”,
aa tok av seg Hatten.
”Naar kunde du saa komme?”
”Neste Vike,” tenkjer eg.
”Naa, det var bra — ptro! vil du
staa! Det var sandt —: du ta’r vel
en høi Dagløn?”
”Tri en Dagjen, de fe ing-
jen meg.”
”Ser man det! — Folk blir store
paa det nu; det gir saamen ikke jeg.
Hypp da!”
Hermod sto endaa mæ Hatten i
Haande, aa turka Sveitten av Panna.
Presten kjøyrde avsta, men braastansa,
snudde seg i Sæte aa ropa:
”Du faar komme ligevel da!”
Hermod sette paa seg Hatten, svara
inki aa kaam inki.
Ti Vestvoll reiste han, daa han ha
sa Hermod,
høyrt Mannen der ville ha seg ein
Tenestegute. Aa so ha han høyrt, at
Mannen skulle ha slikt utmerkt Run-
ningslende, som han ville seta burt.
De galdt an passe seg no fyr Hermod,
so ingen annen tok de. For Hermods
Tankar sveiv jamt um ein Heim, han
raadde sjav.
Han kaam ti mæ Knut Vestvoll,
som va ein blidrødd Mann. Han
skulle tene nokle Aar for ei liti Løn,
aa so faa Runningslende ti ei ein bil-
leg Pris. Hermod gjekk inn paa allt,
han va so gla i aa faa de, daa ein
Jord-Lepp ti ein Plass inki snart var
aa faa lengeri Bygde. So skjulde han
seg kvor Laudag fri, saaner som 8.
Vikur i Slaatten, aa lit Hest-Hjelp,
naar han traang. Um Laudaganne
ville han so rydje aa byggje seg ein
Heim. E
Paa Vestvoll lika han seg kleint,
men Runningslende heldt han tiba-
kers, hellest ha han ’ki lenge vore der.
Folke der va sure aa kalle; — aa
for Skilnad millom Uppigar aa Vest-
voll !
Knut Vestvoll va ein liten Mann
mæ Grise-Augur, som han maatte
truge ti sjaa upp. Men endaa saag
han meir hell” Folk trudde, som inki
kjende han vel. Han va rik, ha store
Gare, aa va gjeruge ette Pæning aa
Fe. Knipen va han mot Tenarar aa
Arbeids-Folk, heldt kleine Kost, aa va
mein-dyre paa de han ha aa selja.
Stillt aa lognt for han, men hekk,
fekk han Tak. No ha hani Vekkjngie
fengje eit Skap mæ læste Hendar aa
Stilltre-Gonge, som han gjekk paa ein
svake Is, aa mæ mange gudelege Ta-
lemaatar i Munnen. Han kunne leggje
djupe Raader, aa forsto aa drage
Nytte av alt.
Kjeringe va store aa føre, aa neire
Delen av Anlite hekk tungt ne. Kansi
va de derfor ho tala so liti; de va
so tungt aa faa neire Lippa upp ti
den øvre; derfor heldt dei seg traa
kvorandre aa kal-griste. Men skrapa
hop kunne ho, aa Styre heldt ho
stramt, jamvæl yve Knut. Dei ha
mange Bonn, men ingjen av dei va
vaksne.
Knut for mæ aa halde ”Upbyggel-
sar.” Han klaga yve si gamle Blind-
heit aa sitt Synde-Liv, aa takka Gud
for, at naa va han bjelpte. Han tala
inki myki haagt, men de va so upp-
byggjandes, totte Folk. Mange trudde
paa han som ein rein Guds-Engel.
Han vart snart lagt Merke ti av dei
andre ”Lærararne” som for, aa han
Stiltre seg = liste, smyge seg fram.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
