Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
ON
Pris fyr Fjordungaaret Kr. 1.10
med Porto og alt.
Betaling fyreaat.
————=>—>O>E >> >————
Eit Blad aat det norske Folket.
Fedraheimen.
Lysingar kostar 10 Øre Petitlina,
og daa etter Maaten fyr større Bokstavar.
No 27.
Kristiania den
Sdé Jul 1882.
TITTET
Bondestudentar.
Av Arne Garborg.
(Framhald.)
Ja; Moldtrælen vilde gjerna hava
Son sin fram til Prest.
Han talad fleire Gonger med Kan-
didaten um Daniel, og Kandidaten gav
han godt Mod. ”Guten hev eit lett
Hovud,” sagde han, ”og greider seg
utrulegt. Men paa Skule maa han.
Dette her vert berre upp i Tufs, som
du ser, og han vert aldri ferdig. —
Kor langt han kann naa? — Haa. —
Nokon Vitenskapsmann vert han ikkje;
men han kann verta ein god Embeætts-
mann; — just ein god Embættsmann,
ein, som er lett i Taumen, ein ....
slik som dei vil hava han. Send han
paa Fabrikken, Ole Johannes!” —
Daa Ole Johannes fekk vita, kva
”Fabrikken” var, likad han denne
Raadi ikkje so ille. Men daa han
talad um dette til Maren, sagde ho
plent nei. styra den unge Guten
- aaleine heilt til Kristiania, der han
kunne koma ut for baade Frimaurar
og annat stygt, det fekk dei aldri
henne med paa. - Skulde han nokon
Stad, so kunde dei senda han paa
Latinskulen inn i Byen; men hellest
kunde han vera heime no som fyrr, og
gaa hjaa den nye Kapellanen, naar
han kom.
Den nye Kapellanen kom. Det var
ein liten raudbleik Kar med ljost Haar
og raudt Skjegg; det fyrste han gjorde
var aa gjera seg kjend med dei vakte.
Daa Ole Johannes talad med han um
Daniel, svarad han snøggt, at han
strakst skulde skriva til Rektor ved
Latinskulen og faa alle naudsynlege
Upplysningar; sjølv var han rædd han
fekk so mykje aa gjera i Menigheiti,
at han ikkje fekk Stunder til Privat-
undervising.
Ole Johannes sagde Takk. Vilde
- Presten høyra etter um Prisen, og um,
kor lengje dei maatte gaa paa den
Skulen, so var det svært snildt. Men
— og Ole Johannes kom endaa ein
Gong upp med sin store gamle Tvil
trudde Presten, at det kunde
nytta aa halda Guten i so høge Skular ?
Gjekk det an for ein simpel Bondeson
aa koma so høgt upp som betre Folks
Born? Kapellanen smilte og sagde, at
me hadde Bondegutar, som var Bispar.
Daa tagnad Ole Johannes. Men store
Draumar sveiv fram for Syni hans,
og han tenkte med seg, at den, som
ikkje vaagad, han ikkje vann. — *
Fraa Kapellanen fekk dei ”alle
naudsynlege Upplysningar.” Daniel
ITERA
kunde kanskje koma inn i 3die Latin-
klasse, og det var dei, som var so
glupe, at dei gjekk beint fraa 5te Klasse
og upp til Eksamen. Det leet seg
altso kanskje gjera paa 3 Aar. Og
Skulepengarne var ikkje store. Dess-
utan var der Von um Friplass, naar
han hadde voret der eit Aars Tid.
Dette totte Ole Johannes ikkje var so
ille endaa. Serleg likad han det um
Friplassen. Og naar so Guten budde
hjaa Hans Nerstad, og dei sjølve skaffad
han: det meste av det, han trong til
Mat, so kunde det kanskje ikkje verta
so mykje dyrare. Det same meinte
Maren. Pengar laut ein laana, det
sagde seg sjølv. Men dei fekk Guten
sjølv betala, so snart han kom i Em-
bætte. —
So vart Enden den, at Ole Johan-
nes gjekk ned til Storhandlaren paa
Neset, Jens i Larsebakken elder Jens
Bakke, som han skreiv seg, og laante
100 Dalar for aa senda Daniel til Byen.
Og no totte Daniel, at han hadde
vunnet.
For det fyrste skulde han faa koma
ut. Og for det andre skulde han faa
koma til Byen. Han hadde ikkje voret
mange Gonger der. Men han hadde
voret der so mykje, at han visste, kva
Byen var. Med sine høge, veldige
Taarn, med sine fagre Hus i lange,
lysande Rader, med sine stolte, stein-
sette Gatur, med sine straalande Kraam-
buder, fyllte med alt det gildaste i
Verdi, med sine Hagar og Tre, med
sine stolte og fornæme Folk, som
gjekk og strauk paa Gata i Gull og
Silke og blanke Sko og visste korkje
av Arbeid elder Sut aa segja, totte
Daniel, at Byen minnte um det nye
Jerusalem. Men Inunferdi til Byen
minnte um Paradis. Store, kvite, sta-
selege Hus med Glasdører, med Al-
tanar kvilande paa kvite Stolpar- og
umvundne av grønt Lauv, med ljose,
herlege Salar, straalande av Krystall
og skinande Gull liksom Salomons
Tempel, og rundt umkring svære, døkke
Hagar, umgjevne med grøne Lauvgjerde
og med staute Traleverk av støypt|
Malm, yverskygde av framande Tre,
store og forunderlege som Cedrar paa
Libanon, »upplyste av glødande Blomar,
av kvite Kirsebertre, av bleikt, blø-
mande Aplar som unge Brurer med
friske Kransar um sitt unge Haar, og
fyllte med ein Ånge so søt og sæl, at
ein maatte tenkja paa Balsam, fraa
Gilead . . . Daniel kunde ikkje drøyma
seg nokot fagrare. Alt var paa ei
onnor Gjerd enn beime. Framandt, for-
underlegt, storfellt, berre tenkt paa
aa vera fagert. Bin kunde sjaa, at
Folk her ikkje turvte tenkja paa Pengar
elder spyrja kva det kostad. Kong
Salomons Rikdomar aatte dei, og Kong
Salomons Herlegdom bygde dei upp
att. Og no skulde han faa koma der
inn. Ikkje for ein Dag, ikkje for tvo
Dagar, men for Aar. Han skulde faa
vera der, liva der, sjaa all denne Stor-
domen til kvar einaste Dag. Han
skulde ikkje lenger vera Bondetamp;
han skulde verta Bygut. Fint klædd
skulde han dagstødt faa gaa og spenna
i dei stolte, steinsette Gaturne og sjaa
paa all Stasen i dei fine Kraambuderne
og paa dei fagre Bygningarne og paa
alle dei store Skip paa Hamni, med
Segl so vide som Havreaakrar, og med
Master so høge som Kyrkjetaarn. Og
han skulde faa eta Bymat, og gaa paa
kvite Golv med Aaklæde paa, og sitja
i Sofa’ar so mjuke som Sengjer; og
han skulde faa høyra Musik og Trom-
meslaatt um Dagen og Vektarsong um
Notti, og sjaa Apekattar dansande paa
Lirekassar, og Bjørnar, som gjorde
Kunster paa Svabbesalen, og Line-
dansarar, og Trollmenn, som aat Eld
og svelde Sablar og store Sverd: Tu-|
sund, tusund Bilæte stimad gjenom
Hausen hans som Fugleflokkar, og han
var den sælaste Bondeguten paa Jordi.
Nei, ikkje den sælaste. For no
skulde han ikkje faa vera 1 Neskyrkja
kvar Sundag og sjaa Inga Holm. Det
var ein tung Tanke. — Men so mykje
gildare skulde det verta aa koma heim
att til Joli og visa seg i Kyrkja for
henne og for heile Aalmugen som
Bygut. —
- Han torde knapt sjaa sine Jamn-
aldringar i Augo no; han kjende seg
som ein Syndar mot dei, fordi han
aaleine skulde koma upp 1 alt dette.
Og dei maatte ikkje faa den Trui, at
han var stor paa det. Men i Grunnen
kjende han seg ikkje lenger i Ætt med
desse Bondefolk. Til Hausten skulde
han vera Bymann, klædd i Klædes-
frakke, talande fint; og daå vilde han
verta éit reint annat Menneskje.
Det gjekk mykje Snakk um dette
i Bygdi. Daniel totte dei saag paa
han med andre Åugo no enn fyrr.
Det gjorde dei og. Men rundt um
paa Gardarne gjekk Skravlet som Vind-
kvyernar. Og Ole Johannes Sørbraut
vart so fingerfaren, og hans Framferd
so utlagd og ut-tolkad, at hadde han
høyrt Helvti av det, so hadde han
vortet galen. —
Daniel kom til Byen, og fekk bu
hjaa Hans Nerstad. Men det viste
seg, at han ikkje kunde koma høgre
IITEEEEEEEEEEEE===
Ole Jo-
Det var eit
upp enn i 2dre Latinklassen.
hannes var leid for det.
heilt Aar spillt. Men no var det for
seint. Og endaa i 2dre Klassen fekk
Daniel nok aa gjera i den fyrste Tidi
med aa koma etter.
Han fekk andre Ting og aa staa i.
”Klassekammeratarne”, som saag, at
han var snild, gav. seg strakst til aa
gjera Narr av han, fordi han var
Bondetamp, og fordi han talad Lands-
maal. Og tilslutt gav dei seg til aa
gjera Narr av Namnet hans. å
Han var innskreven i Bøkerne som
”Daniel Olsen Sørbrød.” Det sagde
seg daa sjølv, at han strakst vart
heitande ”Sur brød.” Og denne Skjem-
ten totte dei Labanarne var so maka-
laus, at dei sidan i alle Fristunder
flokkad seg um han og ropad paa
”Surbrød.” Kor mykje kostad Sur-
brødet i Dag?
Daniel var vaksen Kar, og snild
og taalmodig; men dette gjekk so
innpaa han, at ban tilslutten mest
greet... Hadde han gjort dei nokot
vondt, med di han ikkje kunde faa
vera i Fred? Men dette gjorde vondt
verre. Daa dei forstod, at han tok
seg nær av det, skreik dei endaa meir —
og hadde endaa meir Moro. Daniel
hadde tenkt, at det skulde vera staut
og byggjelegt aa vera saman med so
godt Folks Søner; men han hadde
aldri havt det so vondt. Han kjende
seg reint ynkeleg framand og aaleine,
og det var som han stakk seg paa
Naaler og Netlur kor han snudde seg.
Det var endeleg ein Gut, som nok
hadde vondt av han, og som ein Dag
under 4 Augo raadde han til aa gaa
inn til Rektor og faa umbrigt Namnet
sitt. Naar han heitte Daniel Olsen,
kunde han skriva seg inn som ”Olsen”,
so vart det slutt med dette ”Surbrød”-
skraalet. Daniel svarad, at dersom
det gjekk an, so vilde han gjerna gjera
det; men det var so leidt aa gaa inn
til Rektor aaleine. ”Ja synest du det,
so skal eg vera med deg,” sagde den
andre aalvorlegt. Dei gjekk, og Daniel
fekk sin Vilje fram. Heretter skulde
han med Gud og Retten heita Daniel
Olsen. Men fraa den Dagen var Daniel
og Kristian Bliland Venner: Og Ven-
skapen vart so mykje sterkare, fordi
dei paa ein Maate var Bondegutar baae
tvo; for Kristian var Son av ein Klok-
kar inn i Fjellbygderne.
Det hjelpte svært, dette: aa faa
ein Kjenning. Og daa dei andre saag,
at Daniel ikkje lenger var aaleine,
men stod under Varetekt av Kristian
Bliland, vart ikkje dei helder so vonde
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
