Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Eit Blad aat det narsiee jolleet.
Ny-
Kjem ut tvar Onsdag og Lanrdag.
Pris fyr Fjordungaaret:
Kr. 1,10 (= 33 ) med
Porto og alt. Betaling
fyreaat.
Onsdag den 25de September.
Lysingar kostar 10 Øre
(5 sz) Petitliiia, og daa
etter Maaten fyr større
Bokstavar·
s 1878;
Smaating,
som ittje er so rcint smaae cndaa.
Kongens Person er heilag, d. e. uandsvarleg,
d. e. skotfri mot all Aatfinning og Lasting· Vil
du lafta nokot, som Kongen hev gjort, so maa du
snu deg skik, at Kongen gjeng sri, og Niksraa-
det fcer Støyten; for det er det, som hev Aabyrg-
sla. Sigtar du paa Kongen, so raamar du deg
sjolv, plent liksom naar du skyt paa ein Dauding
Men sigtar du paa Riksraadet, so kami det henda
at Kula bit, so sannt som daa ikkje Riksraadet er
— det Stangske. For det Stangske Riksraad er
skotfritt, det med. Det er liksom Thore Hund i
Reinsdyrkufta: du kann hogga og skjota paa det,
so lengje du vil, Hunden stend like kaut, men det
ryk av Kufta. Det einaste du vinn er, at Kula
elder Hogget ikkje snur seg attende mot deg fjø1v.
Meii det er au ein Ting. Og tilslut ryk han no
upp, han Thore Hund lell. Han vinn idag; men
dei, som taper paa Stiklestad idag, vinn sidan, og
daa fer Thore Hund or Landet fyr aa gjera Bot,
og kjem aldri meir attende. ——
Men Kongen, som sagt, er heilag· Dersom
eg her i Stykket skulde koma til aa segja nokon
Ting, som kunde sjaa ut som eit Last-Ord mot
honom, so skal altso det vera utskilt, at eg med
slikt aldri meiner Kongens Person, men altid
Riksraadet; for det er det, som hev Andsvaret
Det vilde dessutan vera leidt aa strida mot Kon-
gen, som ikkje kann forsvara seg paa annan Maate
enn med Høgbrots-søksmaal, som er verre enn
Ingenting; men aa hogga paa Reinsdyrkufta
og sjaa, kor all den Dumba ryk, — det er berre
Moro. Men dersom eg segjer nokot godt um
Kongen, so skal det vera meint paa Kongens Per-
son; for Ros tek han imot, um han er aldri so
heilag.
Eg skil ut detta her fyreaat, fyr at eg ikkje
skal koma til aa draga ,,Fedraheimen« uppiUfora;
for her er utrygt i desse Tider, og me veit, at
Regjeringi er sterk.
—- Daa J. V. J. Bernadotte vart korad til
svensk Krunprins, sekk han til si historiske Uppgaava
den Gjerning aa leggja Norig inn under Sverig;
for Sverig skulde etter Kielerfreden hava Norig
istadenfyr Finland, som det hadde tapt til Russ-
land. Bernadotte, elder som han no kallad seg,
Karl Johan, provde paa aa utsora denne Gjernin-
gen au; men han fekk veel ei Kjenning av, at det
ikkje var so lett aa taka eit- Folk med Magt, naar
det millom sine heimlege Fjell slost fyr Livet, og
so fekk me Semja til Moss den 14de Novbr. 1814
um, at Norig og Sverig skulde vera sambundne,
men hellestsjolvstenduge og like gode koar fyr seg;
Felagskapen skulde liggja mest aa segja i det, sat
dei hadde same Kongen.
Karl Jol)a11 hadde soleids ikkje loyst den Upp-
gaava, som Sverig hadde sett upp aat honom,
daa det tok honom til Styrar, og Uppgaava vart
dermed til ei historisk Skuld, som maatte liksom
tyngja paa Kongehuset.
som um Bernadotte-Huset ikkj»e hadde den fulle
Odelsretten til Sverigs Kongsgard, fo lengje ikkje
denne Skuldi var greidd. Dertil kom, at det syr
Kongehuset sjolv maatte synast gildare og tryggare
aa styra eit stort Rike enn tvo smaae. Det var
soleids ikkje annat enn ventande, at Karl Johan
ut gjenomf Tidi maatte koma til aa gjera ymse
Freistnadar paa aa gjera Avdrag paa denne si
KongZ-Skuld; for det var Konge av Sverig, haii
var, og det var Sverig, han tottest hava Skyl-
dur imot-
Eit fullgodt Prov paa detta var det, at han
vilde heita Karl den 14de i Norig liksomiSverig
Karl den 14de var den svenske Kongen; og den
svenske Kongen hev ikkje meir med Norig aa gjera
enn t. D. den russiske Keisaren· Hadde den-rus-
siske Keisareti gjort Krav paa aa styra Norig,
so hadde Folk set, at det bar galet i Veg, og dei
hadde sagt nei til detta. . Men Karl Johaii styrde
Norig i all si Tid som Karl den 14de, altso som
svensk Konge, og daa Henrik Wergeland ein Gaiig
paa Preikestolen bad fyr »Karl den Zdie Johan«
(Karl Johan som norsk Konge), vart Kongen so
galen, at han vilde faa Wergeland klagad fyrHøg-
b ro t. Me ser her so greidt som dertil, koss Kongen
tok si Stilling her uppe, og i same Ljos maa me
sjaa dei andre Ting ·au, som han tok seg til.
Og alt denne eine vesle Tingeii, at han kallad
seg Karl den 14de, var og liksom eit Avdrag paa den
Skuldi, han tottest hava til Sverig. Hadde Sven-
sken ikkje i Royndi lagt Norig under seg, so lagde
han det no paa den Maaten under seg i Formi.
Den svenske Kongen var Norigs Styrar; altso var
— i Formi —— Norig eit Underbruk til Sverig.
Naar Karl Johan i sine tidlegare Aar provde
aa umstoypa Norigs Grunnlog og vinna Einvelde,
so hadde visst detta sin Grunn i det same. Re-
volutionskulten Jean Bernadotte kunde visst ikkje
syv Skam Skuld vilja vera Ginvaldsherre fyr siii
eigen Part; men dersom han — som svensk Konge
—— kunde faa stor personleg Magt her i Landet,
so kunde han lettare faa draga Norig heilt inn
under Sverig og dermed greida si Kongsskuld og
saa trygg Sess paa Sverigs Riksstol, og det var
det, han maatte ynskja· Daa han i 1821 drog
svenske Herfolk her inn imot Byen til liksom aa
Det maatte kjennast so,-
sskulde voret ein her-vunnen svensk Proviiis.
skræma Storthinget, so gav detta i Grunnen og ei
Syning av, at hans Politik var eit Framhald av
Hervinnings-ferdi i 1814.
J 1815 kom ei kongeleg Avgjerd, som gav
oss eit nyttRiksflag istadensor Dannebrog smed den
norske Lova i opste Firkanten, som me hadde havt
etter Skilnaden med Danmark. Det nye Riksflaget
var svenskt (gulblaat); Lova var burte, men istaden
fyr den stod ein Bite av Dannebrog i ovste Fir-
kanten.
J 1828 forbaud Karl Johan aa halda Fest
den 17de Miii. Det var au eitTiltak, som tydeleg
bar paa denne Leid. Han vilde saa Nordmennerne
til aa gloyma den Dagen; for det var Minnet um
den, og um Eidsvolls-Verket, som gjorde, at dei so
nauveleg vilde inn under Sverig. Der vart Staak
av detta, og dei brxtkte endaa Vaapnmakt mot
Borgararne (Torgslaget 1829); og daa Oberst Ha-
gemann seinare let Her-Musiken spila paa Gatom
’den 17de Mai eingong, vart han avsett.
Seinare kom det fleire slike Ugreidnr. J1830
kom det soleids ei kgl. Avgjerd um, at dei norske
Hermenn skulde bruka blaae Kappar (liksom dei
svenske) istadensyr Graakappen. Loytnant Weltzin,
som møtte fram til ,,·Parade« i den gamle Mun-
duren, fekk Straff syr detta. Og den norske Lava,
som var teki ut or det norske Flaget, kom no att
— paa dei svenske Pengar, plent liksom Norig
Daa
kvad Henrik Wergeland mill. A.:1)
»Hvor har du dine Hunde, dit gjceve Bondeniand?
Hvor, Norge, er din Love; saa barsk sosn Jldebrand?
Ve, svenske Gubber graa
i fremmed Mynt har ladet til Norges Spot den slaa!«
»De skjeloed vel paa Fingre, men ei for Lovens Tand;
men lade nu den bære vor Skam fra Land til Land.
Lig gamle Huskat, som
udlaanes Nabolaget, den gaar i Verden om.«
Um det nye Her-Flaget kvad han:
,,Men hvad kan vel beskrive vor skrækkelige Skræk?
Da vi kom frem paa Torget, var Bann’rets Love væk.
Og i Halvmaanens Bryst ·
et Suk sig havde fæstet lig Dodmands Skrig paa Kys .«
«Fo’r fulgtes vor Parade af glade Landsmænd nok,
· Nli listed de sig unna som for en Spøgelsslok.
Thi som en simpel Klud
sin gyldne Heeder rovet slog Norges Flag sig ud."
(Meir.)
1) J Skjemtevisar »Ola Graag»iits nye Vise om Ola
Hoiland med mere.«
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
