Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimen.·
Eit Blad aat det nortke Folket.
——EÆD——
- Kjem ut kvar Onsdag og Lanrdag.
s-
Pris fyr Fjordnngaaret: s
Kr. 1,10 (= 33 ß) med j
Porto og alt. Betaling
fyreaat. !
III
Laurdag deri 9de Novembev
Lysingar kostar 10 Ore
(5 ß) Petitlina, og daa
etter Magten fyr større
Bokstavar.
II
Skattcspursmaalct — Handel med stcrkc
Drthkjcr og Tobak som Statsmonopoi.
Deli Maaten, som siste Thinget hektad ihop
-Riksbudgettet paa, syntest meg i ymse Maatar aa
vera helder stakkarsleg; — men daa santeThinget
heo ,9-Era av desse trauste Forhandlingarne um
Folkemaalet i Folkeskulen, so lyt eg vera godlyndt
lell og ikkje segja nokot leidt um det. —
Rikskassa treng større Jnnkomur; deiumveges
Skattarne kann ikkje lenger strekkjast so deirekk til;
— so langt synest Alle aa vera samde· Det tor
og henda, at største Mengdi hev som ei Kjenning
av, at siste Things Toll-Auking paa Kaffi, Sukker
og Ljos-Olja maa minkast av att. Endaa meir-
enn desse Tolk-Aukingar vil Stempelskatt paa
Skuldbrev vera ein Uting’; Amen Stempelskatt av
Heimilds- (,,Hjemmels"-)Brev·vaa faste Eigedomar
kunde og burde aukast nokot gjenom eit Minimums-
fastset i Samhove med Eigedomens Verd. Skik-
naden av eit slikt Fastset gjer, at naar slike Cigar-
domar skifter Cigar innan Ætti, so vert Skatten
mindre, naar LEtti er i Velstand enn naar ho er i
større Skuld. Falsk Uppgaava av Kjopesutn læt seg
og betre dylja, naar Gigedomen er heftefri.
Arve-Avgifti tor og kannhenda med nokon
Rett setjast upp, helst fyr Arvtakarar langt utiLCtti.
Men detta er- alt Hjelp som litet munarz det
skal meir, mykje meir, til. Jnnkomeskatt heo vor-
tet framsett som det, Ein no hev aa taka til. Og
alt um denne Skatten fyr min Part vilde tyngja
meir enn all annan Skatt, so er det so langt ifraa,
at eg hev nokot imot Jnnkomeskatten——i seg sjølv
daa —, at eg tvert imot skulde ha ynskt, at han
var komen fyr fleire Aar sidan, serleg paa det
Prinsip, som Fridomsflokken i Thinget hadde framme.
Men so er det Maaten aa faa Tingen gjemm-
ford paa, desse Likningskommissionar og alt det,
—- hnttemegtut fyr Styr og Stell! — Denne
Vidd og Breidd i alle Formting er oss ei sann
Landeplaga.
Men naar eg her vil freista aa draga Folks
Aathug burtpaa Sterkdrykk-Handelen som eit slikt
Skattegrunnlag, at det maa kunna toygjast ut til
aa dekkja Kravet og soleids gjera Jnnkomeskatten
utrengd, daa visst fyr den fyrste Tid, — so er det
ei endaa verre Landeplaga, som stend meg fyr
Augo, og det er Misbruket av dei sterke Drykkjer,
eit Misbruk, som eg trur kunde stoggast paa nokot,
naar Handelen med slike Varar vart ein Riks-Ser-·
rett elder Statstnonopol. Denne Tanken er ikkje
eit Jnnfall fraa idag; eg heldt honom fram alt
syr nokre Aar sidan i eit Utkast til eit Framset fyr
Storthinget, som egetter Uppmaning skreioz eg veit
do ikkje, um han kom med i det endeleg inngjeone
Framlaget· ,
Det hev voret framfort, at det her i Landet
aarleg vert nppdrukket fyr 24 Mill. Kr. i sterke
Drykkjer· Ei11 Storpart av denne Sammen, kanskje
uppimot ’Helvti, er Vinst fyr Seljararne, ireknat
Skattar og Avgifter· Derso1n no Jnnkjops- elder
Fabrikpriscn var l4 Mill. Kr., og Utsalsprisen
heilt igjenom (fyr alle Slag og alle Mengder) vart
sett til det Dubble av Jnnkjopsprisem so vilde
Vinste11, i Lag med dei indirekte Skattarne, som er
tilvande og som Jngeti klagar fyre, rundeleg fylla
ut Riksens Rekneskap, endaa utn Eiti laut draga
ifraa ein 2——3 Mill. Krunur fyr deri Brennevins-
og Maltskatt, som Staten no tek inn. Der vart
likevcel att ein so stor Sum, at der var nokot aa
lanpa paa, um Bruket ao Sterkt tilBate fyr Land
og Folk skulde minka.
Deti Avgift av Brennevinshandel i Smaatt
og av Øl- og Vinhandel, som noskjetn dei einskilde
Heradtilgodes, bør helst avskaffast; ho hev i lange
Tider voret til Forargelse fyr Landsbygderne, av
di det mest berre er Byarne, som dreg Vinsten,
medan Vygdertte hev sin fulle Part av den Ska-
den, som Drikka dreg med seg. So vidt eg min-
nest, vart det fyr nokre Aar sidan framhaldet av
ein kgl. Kommission, allvisst av sume Medlemer
av ’n, at Avgifti burde skipast so, at ho og kunde
koma Bygderne tilgodes.
Naar Staten tok Retten til denne Handelett
med sterke Drykkjer, vilde detta fyr Jnnforarar og
Fabrikantar draga med seg den Forandring, at det
her i Landet berre vart ein Kjopar aa handla med;
men at Staten som Kjopar skulde nytta sin Ente-
rett onnorleides enn rimelegt kunde vera fyr baade
Partar, synest her ikkje vera n’okon Grunn til aa
ræddast fyre.
Med Avsyn paa Stellet og Utsalet av Varen
hev eg tenkt meg, at Ein kunde fara fram paa
Lag so: dei ymse Drykkjevarar fylltest paa Flaskur
elder annat Jlaat, som deretter maatte forseglast
og paasetjast ein Setel, som sagde Namnet og Pri-
sen paa Varen k); so vart dei utleverade til Sals,
t. D. ved Tollarar elder ved Apotekarar. So lengje
ei slik Flaska — elder annat Jlaat —, som var
utleverad fraa offentlegt Utsal, ikkje var uppteket,
og Forseglingi og Paaskrifti var uskadd, meiner eg,
k] Paa desse Setlar burde det vera prentat ei Aatva-
ring, t. D. soleids: ,,Fyr Sjæl og Likam, Hus og
Heim, Gods og Eigit hev dei sterke Drykkjerfgjort
tallaust mykje vondt; Næringsverdet deira er fyr
Ingenting aa rekna mot dei forbrukte Næringsstoffz
fyr Helsa er dei til Skade.«
at ho av kveti som helst sidan maatte kunna yder-
latast til andre, ved Sal elder paa annan Maate.
Tobakken er ogsers godt lagad til aa verta
skattlagd. Gjer han enn ikkje so mykje vondt som
det sterke Drikka, so gjer han daa meir vondt enn
flest alle trur.
Vart no Handelen med sterke Drykkjer ei Riks-
sak, so vilde det knapt tyngja Forretningsyrkjet so
svært, um Em tok Tobakshandelen med.
Av 4 Mill. Ptind Tobak vertFortenesta, etter
ZZZ Kr. fyr Pundet, 273 Mill. Krunnr.
Rogaland i September 1878·
Norskt Bokliv.
(G-)
. sFramhald].
Skolen hev lært dei, ikkje so mykje aa utvikla
og framforma sitt eiget Aandsliv, men helst aa
arbeida seg inn i eit annat; ikkje aa vera seg
sjolv, men helst — aa spila" ein Rolle. Me
foer Rolleu av Lærare11, innstuderar Rollen, og
gjeng so utiLivet og ,,spilar", so det er forunder-
legt aa sjaa; det svider litt um Øvro med sama;
me skjemmest og hen ,,Lampefeber" eit Bil; men
til Slut vert med so herde og onde, at me spilar
mest »naturlegt«· Hev me so spilat denne Rollen
eit Tjug Aar elder so, so spilar me stundom so
god-t, at me maa tenkja oss umsjolve fyr aa hugsa,
at det er Rollespil. Og Ingen kann saara oss
verre enn den, som vil koma og fortelja oss, at so
er, liksom Jngen kann gjola oss meir upp, enn naar
hanforteloss, at me talar og ,,optrceder« ,,ganske
som Dannede«. Me set ofta vaar ,,Daning«
i detta, aa kunna denne Rollen. Det er, fyr mange
av oss, vaart Jdeal, vaart Livsfyremaal. Og Ingen
skal undrast paa oss fyr det. Me hev so lengje
kjendt Trykket av aa vera »Paria’er« og sedde
ned pcka av alle desse »Fine« og ,,Flotte’«, at det
er naturlegt, at me strængt etter aa vinna oss fram
paa Sida av desse Folk, jo dei ikkje lenger skal
,,flira" aat oss og hava ossitil ,,Narr««. Eg trur
det er det, som driv mange av vaare Bondegutar
til Universitetet. Dei vil verta nokot annat enn
det dei er. Deivil, som Mgl. segjer, ,,lyfta seg upp
aa eit hogre Daningsstig« Det vil koma burt «
sraa sittEiget og læra aa vera. nokot større og gil-
dare. VaartSjolvstende er ikkje sterkare; me er so
reint Ungar i denne Vegjen. Og so vert vaart
Liv Knot og Rollespil. Vaar sanne Natur ligg
under, ofta i sin heile Raaskap; det er berre Ha-
men, me laanar, og den vert mest aldri heilare,
annat ,,Bjørneragget« sting fram rett som’« det er;
—- men fyr den Hamen ofrar me med Gleda alt -
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
