Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
» q,
28de Febritar 1880.
tenest og seer kaupa eit og annat Slavebarnet.
Desse Slaveborni og kansk je andre, som dei hev
fengjet til seg, vert daa sette paa Skole. Der
skulde ein venta, at dei vart upplcerde i Kristea-
trui fo simpelt endesram, som mogelegt, ved ,,det
levande Ordet", og i Kunskapar fyr det daglege
Livet; men nei, trur· me det, so ytrur me galet.
«Lat oss sjaa paa Lærefagi paa ein Skule fyr Ung-
gutar paa Madagaskar (Etter ei Bok um Mis-
sioncerarne av U. Anker): Dahle under-viste i
,,Dogmatik, bibelsk Jndledning« gamineltestameiit-
lig Bibelsorklaring, Homiletik og Kirkehistorie.
,,Borchgrevinck: Græsk, Regning og Sang.«’ Bor-
gen: »Nytestamentlig Bibelforklaring, Bibelhistorie,
Verdenshistorie, Geograsi, Norskii (som likevoel
ikkje alle les), madagassisk Grammatik og Ana-
lyse.« Pontoppidan vart og gjenomfaren· Det
kann me segja er Lærdom! · Eg kann ikkje annat
segja, enn at eg totte det var sorgsamt aa sjaa
slikt. Me klagar yver, at det er tungt syr Boriii
her heime i Norig aa puga i seg Pontoppidaiis
Forklaring og all denne Kunskapsmengdi, som gjer
Hovudet fullt og Hjortat tomt; men det er daa
langt verre fyr Sulu-og Madagaskarborniz sor dei,
veit me, stend paa eit"langt lægre Aandsstig hell
me Nordmenn, so det syr Storparten av dei lik-
sosnart fører til aa sortulla det vesle Vitet dei hev,
som det gjev dei verkeleg Upplysning. Det er
sormykje med ein Gong, maavita. Ein kjend Afri-
kareisar sagde nyleg paa ein geograsisk Kongress,
at Guropæararne foor uforsvarlegt aat mot Afrika-
nararne, naar dei nøydde. paa dei Kulturen sin og
Kristendomen; det kom plent til aa fortrylla dei,
forsikrad han. Det var den langt framkomne Euro-
pakulturen, han sagde det um, maa me hugsa paa.
Eiti Kultur tilmaatad etter Folkets Aandsstig, det
vil segja ein folkeleg Kultur, er det, som trengst
der som allestader, om han skal verta til sannt
Gagn« Og at Kristendom i Form av Dogmatik
og lærd ,,Bibelforklaring« og Pontopidansforkla-
ring ber imot, er ikkje aa undrast paa. Me kjen-
ner til det, me og.
Naar me ser paa dette, strur eg me maa
finna, at umfram dei ytre Hindringarne er det
serleg det, som meinkar Framgangens aat Mis-
sionen, at han er for ufolkeleg. Missionaerarne
vaare er visst alle true, arbeidsame og uthaldande
nar, ikkje med nokon Otte, men med eit draumsjukt
Ynskje um, at Olof vilde bruka eikor slik Raadi
syr aa riva Tankarne hennar sraa Thomas og festa
deim ved honom, den rike Gardguten· Det fall
likevel ikkje Olof inn, for han totte, at Else med
baade Hender burde gripa etter deiKor, han baud
henne, og fraa den Stundi han vilde taka henne
til Kona, trudde han, alle Hinder fyr hans Traa
skulde vera undanrudde, og at ho heldthonom paa
Fraastand, det kallad han i sitt stille Sinn Kven-
desleigd, som ikkje vilde lata nokot til, fyr enn haii
hadde betalat heile den utsette Prisen·
Nokot visst Svar hadde Elselikevel ikkje gjevet
Olds, endaa ho visste, at han paa Storegärd inn-
reidde Faderaadsstova aatMor og Syster si. Else
livde Sumaren sram i ei Feberorska; dei mest ulike
Syner leikad i Hagen hennar likesom i ein uroleg
Draum, men kvar Gong Olof talad um aa taka
ut Lysing, sette ho seg hardnakkat imot.
Seint ein Kveld i Fyrsten av Juli gjekk ho
uti Skogen og leitad etter Kui aat Mor si. og ho
byrjad sidstpaa verta rædd, at Kui kunde ha gjen-
get seg ned iMyri. Ho styrde disyr sine Siig
aat den Leidi og sekk so braadt sjaa ein stor blaa-
Fedraheimen.
OI
c-!
Menn, som er all LEra verde; men dei er komne
fraa Norig, og der er det ikkje godt aa faa Vit
paa det Folkelege. Det er visst holder ikkje aa
venta nokor Besning so snart. Paa Aarsmotet i
Trondheiin i Sumar vart Skuletidi fyr Missio-
nwrarne forlengd fraa 5 til 6 Aar — etter mi
Meini1ig eit godt Stig paa galne Leidi. Det er
reint merkjelegt for ei Trii dei hev paa Maal-Lærdom
idesse Dagar· KvatBriik hev Ein syr daude Maal,
naar Ein skal forkynna Gudsotdet fyr Heidningar-
ne? Det som daa trengst«· er ikke Maalloerdom og
Teologi; men det er den Kunst aa forkynna San-
ningi greidt, forstaalegt og hjartelegt. Les umdei
som grunnlagde Ky kja, korleids dei talad tilHeid-
ningarne. Les um Paulus; han livde saman med
Heidningarne og talad til dei, so dei forstod det
just ut fraa deira eigen Synstad. Det Altaret
,,fyr deri ukjende Gud« brukad han til Studnad
fyr sitt og sagde, at han, den ukjende, dei hadde
trutt paa, netupp var den einaste sanne Gud, som
han kom til aa forkynna um. Den græske Trui,
at Mannen var ættad fraa Giidarne, sagde han og
var sann, berre paa ein annan Munte. Soleids aa
taka det gode i den gamle Trui kann liknast med ein
Stige hell ei Bru til aa fora Tankarne aat Heid-
ningariie linnt yver fraa det gamle til det nye.
Dei asrikanske Heidningar er liksom Born mot oss,
som fleire Aarhundrad hev voret kjende med Kri-
stendomog Kulturz difyr hev dei serlegt Krav paa
aa faa Kristendom og Kultur paa ein fateleg og
folkeleg Maate, og minst av alt bør me fylla dei
med tunge teologiske Tankeflokar og Pontoppidans-
forklaring. Meii som sagt: det er lite Voii um
Visning enno. Missionsverket og Missionsskulen
stend under Tilsyii av dei hoglcerde ,,rettruande«
»konfessionelle« Prestar og Teologar, maa vita,
og dei hev nok sine eigne Meiningar baade um
det folkelege og um det menneskelege.
Det er mange, som hev teket Ordet syr aa
faa Missionsskiilen nedlagd no i det seinste; for
her er alt utsende so mange,· og skal ein venta va-
rig Framgang syr Missionem maa ein sjaa aa faa
innfodd e Lærarar. Meii som me veit, vart det
avgjort i Sumar, at Skulen skulde haldast uppe,
berre gjerast strengare· Men detta maa verta um-
gjort att, skal her verta Bon um nokon gramgang
No i den seinste Tidi hev Missionen vaar havt
bleik Ljoske ved ei gomol Eik. Glse hadde aldri
hoyrt gjetet roten Ved, som lyser i Myrkret, elder
um Gas, men derimot tusund Fraasegner um Dra-
kar og svarte Honur, som laag paa nedgravne
Skattar· Her var det visst eit verkelegt ,,Pennin-
gebloss« (ein Peningloge)! Aa, um Thomas
hadde voret med! Ho tok seg saman og gjekk næ-
mare Skinet og kastad Fallkniven sin midt uti;
merkte seg snoggt i Minnet, kvar det var, og skan-
dad seg burt, utan ein Tanke paa, kvat den lærde
Kyrkjeverja Anders Bengtsson i Backagardeii vilde
segja um slik Ovtru hjaa den, som hoyrde best etter
av alle, naar han lagde ut sin nyaste Visdom.
Dagen etter var det Elfe, som leitad upp Tho-
mas· ,,Eg vilde so gjerne gjera deg rik, Thomas,«
sagde ho med nedslegne Augo, ,,sor eg er rædd,
eg hev valdet deg Sorg, og um du vil taka
imot ——« »
,,Bry deg ikkje um meg!« tok han hardt i,
,,av din Rikdom korkje kann du elder skal du gjeva
meg nokot —"
,,Nei, Thomas du forstend meg ikkje; eg mei-
ner, at eg veit, kvar det ligg ein Skatt, som du
kunde grava upp og verta scel.«
eit stort Tap, som me veit, meddi at alle Missio-
nærar er drivne ut or Sululandet, so det ser ut
til, at der er arbeidt mykje til inkjes. Men kanskje
kann det jamna seg att med Tidi·
Samstundes ser me, at Missionen i Santha-
listan i Austindien, der Nordmannen Skressrud og
Dansken Barresen arbeider, gjer duglege Framstig.
Det maa gleda kvar Normann aa sjaa det. Det
kann nok vera, at Folket der er meir mottakelegt
fyr nye Tankarx men det at Missioncerarne er sol-
kelege og praktiske Menn gjer visst likso mykje.
Det er den troystesulle Motsetning til det skakk-
koyrde norske Missionsverket.1.
Kristiania, den 27de Februar.
"Hr. J. Moltke Moe! J ei liti Bot, som
syr eit Par Aar sia kom ut paa det norske Sam-
lags Forlag, skreiv De bl. a.: ,,Kvar ein, som kann
eit Æventyr, ei Segn, ein Visestubb, elder som
kjenner ein Leik, eit Ordtelkje, ei Gaata,«elder som
hev Greida paa Folks Tra, elder som er kjend med
dess Skikkar og Fyresyningar — til alle slike seg-
jer eg: Skriv det upp altiama11, men gjrr det
strakstl Kvar Dag, som gjeng, tek litegrand med
seg; Stykkje fyr Stykkje kjem den aandelege Arven
vaar iGloymeboki. Difyr gjeld det aa skunda seg
med aa berga, det bergande er.«
Eg tykte detta var sanne Ord, og difyr heve
eg no teket til med aa skriva upp slikt. Det kjem
meg no ille med, at eg hev lesetsorlitetavsovoret.
Det kann vera med andre som med meg i
detta Stykkje; disyr bed eg Dykk no: Gjer so
vcel og nemn i ,,Fedraheimen« dei Visiter-, som in-
neheld det, som hev voretprentad av og umsliktl
Sida 56 i den nemnde Voki stend nokot; men me
heve væl meir?
Det, eg heve samlat, skal De faa, berre eg
fcer vita Adressa Dykkar.
Firdasylkje SJ2 1880.
M. K-
,,Paa Bondcbarnets Bokmaal« av O. J.
Hoyein er enno aa faa fraa No. 1 1879·
Nye Tingarar, som sender Kr. 2,20 for 1879 og
likeso mykje for 1880, kan soleids faa alt det, som
til no er utkomet, i ei Pakke. ,,Det renn mykje
Vatn, med, Myllaren sov«, og Maalmennerne lik-
nar au sovande Myllarar, naar dei ikkje lest gaa
slik ein trottug Arbeidar som Hoyem i Nidaros. f
Disyr lat oss gnika Svemnen or Augo og ganga
inn i Samlaget hans, fyr Mylla stansar. Kom
ikkje med slikt, at de ikkje vil stydja Høyem, av di
at de ikkje likar den Maalmakselen, han brukar.
»Ja so, du meiner endaa, at Pengar kann
groda Hjartesaar?« tok han bittert frami, utan aa
visa nokor Undring ved det, ho fortalde«
»Dei kunde retta paa myket, og um du no
vilde taka Skatten burtved Myri under den gamle
Eiki, so ——"
.,So fekk eg ein roten Trestuv i Staden syr
den Gjenta, eg hev hugboret so lengel« beit han
av i ein gikkande Tone, medan Sorg og Harm»
saud i honom. ,,Takk fyr Gaava, ,,Lilla Mormorl«
Det skulde fulla vera eit Prov paa den nye Lær-
domen din, han vil so gjerna apast ved oss Stak-
karar, som mindre veit; men kor faavis eg enn
mun vera, so kann eg daa skilja eit Stykkje vanleg
Glosfausk fraa ein rettug Peningloge, lel.« Tho–
mas snudde seg tvert sraa henne og gjekk til Ar-
beidet sitt, og av Blygsel yver sitt Mistak og hans
Avbit ynskte ha berre, at Hugen hennar, paa den
eine elder andre Maaten, skulde vendast aat Olof,
so ho kunde koma laus fraa deiTankar, som drog
henne snart hit og snart dit, som um hoikkje aatte
nokot Feste korkje i Himelen elder paa Jordk.
(Meir.)
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
