Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
27de Marts 1880.
Fedraheimen.
51
og Glim og gloande Liter. —— Han rosar au
Loyesamarne (hell »Broderierne«) i Telemarki for
deires rike og sagte Former-
Yngvar Nielsen er Styrar anden ,,Ethnog’ra-
fiske Samling« paa Universitetet, og det er for
det meste for denne han hev reist og kaupt Upp
gamle Saker, som kann vera upplysande syr Live-
· «maaten og Stellet i Norig i gamle Tider. Han hev
visst Hug til slikt Arbeid, er det sjaaande til, og
det er godt og vel, at det er Folk som agtar paa
detta au. Men so underlegt er det med Nord-
mennerne; —— snakka kann dei, men litet vil dei
gjera· All den Klaga, som er ført hver, at Dan-
skarne plundrad oss syr vaare Minne og historiske
Eignaluter, so gjeng me likvcel den Dag iDag med
Henderne i Bukselumma og ser paa, at Fornsa-
kerne vaare vert anten uthokrad til Reisande, hell
so ført i store Lass til ei Samling i—— Sverig,
sjolve eig me ikkje nokor skikkeleg Samling av
sovoret, so me maa reisa anten til Kaupenhamn
hell til Stokholm for aa sjaa, korleids Nordmen-
nerne livde gamalt i ,Noreg. No iaar sekte
Nielsen Storthinget um 1000 Kr. sor aa kunna
berga inn til Universitetet det, som bergande att
kann vera. Men det norske Storthing hev lenge
ovt seg upo i aa spara paa Skillingen og lata
Dalaren gaa: Peningnemndi innstillte, at det skal
avvisast, sor Æra er vcel vond aa misse, men
Maten sæt vera det visse. —Daa Saki kom fyre i
Thinget, tok Aschehoug upp Forslaget, som ikkje
hadde nokon med seg i Peningnemndi, og Virke- «
land, Jac. Sverdrup, J. Bentsen, Skattebol og
Haugland talad syr det. No hadde eg ventat, at
alle dei Menn, som vil fremje Norskdom, her hadde
hjelpt til; men dei som var imot, det var just av
desse Sverdrup og Berner og Hektoen tala imot
at noko skulde gjevast, soin eg tykkjer med veike
Grunnar: at det havde ikkje syr den ethnografiske
Samling; at detvarbetre aa saa istand eit nationalt
Musceum til slikt med store Pengemidlar, so det
kunde muna nokot; at det var likare aa studera
ut Folkets aandelege Liv og dilikt, og dei »trudde«
daa, at slike gamle Saker vilde sinnast her lenge,
medan andre veit at det minkar Dag for Dag,
so det er med detta som med Visur og Segner,
at det maa samlast snart.
Naar det raystad so
mange norsklyndte Menn imot, so kjem det syr
meg Toil, um ikkje personlege og politiste Grun-
nar hev verkat med her, meir enn dei retteleg
burde. — Hellest er det au godt aa hayra, at
.Hagre kann forsvara ei national Sak, Um det her
au berre er ein Utende, Eiii kann daa hava Ven
um, at dei med Tidi vil skrida inn i dei djupare
Grunnar. Med snaudt Fleirtel fekk da Nielsen
1000 Kr. som han vilde. Det var 58 som roystad.
fyr, 51 imot. Bjug.
Til Hr. Bjngl
Faer ska ha so mykje Ta·kk sere dæ gode Hjarte-
lage sitt, sa Guten, han fekk ein unde Øyra· Same
saar e segja te Hr. Bjng fere den Vaffelen han
ga me her i Fedraheimen No. 6 Esekk daa ogso
mæ di sama Have te koma fram mce desse nokre
Upplysningm
1. E va meinte paa gjeva ut ogso dene Boki
mi paa egta Valdrisz Manuskripte va alt reiogt;
men kem vilde kaste dce i Trykken; dae va Storme-
maale· Samlage — trudde e — vilde inkje so
tett ettepaa gjeva ut ei te i sama Bygdamaale.
Um e ha spurt, vilde dei visst ha raatt me te
venta ei Snerte; men oe dæ noko so ce kjeisamtx
sa ce dce dae aa vente.
2. Sia meinte e me te gjeva Boki ut paa
Landsmaalz men her raakte e ogso paa eit men:
G kann diverr inkji skrive doe — slett inkji soleise
daa, at e torde vaage me te leta de prentast· C
ha lote hatt ein te umsett Boki; men o leta nokon
gjera uppatt dæ, so e sjalv hadde lagt so mykji
Arbei paa—den Tankin likte e so ille, atevanda
han snogt so Vind. Paa denna Maatin hadde e
ingjen an Utveg enno gjeva Boki uti,,almindeligt
Bogmaal««; men e sette me sere, at detta skulde
verta so norskt, so an kunna ganga. —-
Detta her oa Huvugrunnadn. E- hadde ogso
ei nokre smer,re·: At ei Bok paa eit Bygdarmaal,
allvissa daa poa Valdris, so ce so fornt, so ner-
skyldt di Gamalnorske, alder kann verta lettlesi o
soleis·e ikji so vio kjentt, so ei paa »Vokmaal", at
dem so skriv, vissa ein«so har liti Raad, gjedne
vil ha, so stor Bokskrivarlon fo rnogele o. s. fr.
«J Slutnae paa di sama Stykkje Dikkon opp-
mana De »Maalmennanne i Vygdinne» te samla
at det var den Vonde sjalv, som kom syr aa henta
henne. Kyrkjeverja stod reint handfallen, og alle
Kunnskaparne hans, som det stod so stort Ord av,
rokk ikkje so langt, at han var Mann zfyr skipa til
det naudspnlegaste ved ei F«eberrid. Men medan
hitt Folket i Grendi, hans eigi Kona deribland,
samladst og skulde faa Greida paa, koar den Flasta
hadde teket Vegen, som Thomas skulde ha kastat
inn i Kjokenet paa Storegcird« hadde Kyrkjeverja
grundat ut ei naturleg Orsak til Elsesitt,,Vanvit«-,
han kallad.
Glad i Hugen fordi han paa nytthadde fenget
Have til aa lata sitt »frilyndte« Lon lysa og sam-
stundes tena seg 15 Kronur, sette han seg ned og
skreiv eit Uppset til eit av dessa Bladi, som 1sleire
Stykkje liknar Svartkunstbekerne aat gamle Kjeringar,
og ikkje minst i det, at dei maalar paa svartBotn
med raud Skrift Og i Bladet vart det prentat,
at ei ung Gjenta, som ei Tid hadde voret trottug
til aa bruka den tidsvarande Boksamlingi i ei viss
Sokn, hadde fenget Presten paa seg, han vilde
endeleg draga henne inn bland »Lesararne". Detta
hadde no havt til Fylgja, at den arme Gjenta
hadde misst Vitet og trudde seg vera eit sers
Syndebarn, heimfalli aat ein personleg Djevel·
Uppsetet, som hadde rette Lengdi til sastsett ·Pris«
stod som ,,Leidar» i det vyrdelege Bladet· Daa
Avisa kom. til Vygdi, der Tilburden hadde hendt,
var det ingen annan enn Presten, som forstod, at
her var talat um honom og Elle. Kona aat sjalve
Kyrkjeverja las upp detta Stykkjet av Uppsetet fyr
Maanen sin og undradst uppi hogt um det ikkje
her ogso var ei Forgjering paa Ferd, likesom med
,,Lilla Mormor««, ein Tymt, som Maniien hennar
fann fyr godt aa lata svarlaus.
» Ved Presten si Forsyn sekk Glse Lcekjarrokt;
men ho var mykje uroleg, med’Feberørslasto«d paa,
so dei maatte halda henne i Sengi, og Thomas,
som gjekk der hugfallen og ikkje hadde det minste
Fyresviv um, kvat dei skuldad honom fyr, spurde
daa, um han ikkje kunde faa hjelpa til aa passa
henne. Detta Tilbodet tok deiKvinnfolki, som var
samlade, ved, um enn berre syr Naud Skuld, og
dei fekk Mistanken til honom stadsest, daa den sjuke
road seg, so snart han haddelagtFlograuniSengi »
og ho heyrde Maalet hans nemna henne ved Namn
og Henderne hans tok umkrirg hennar;
Olof og Jngar viste seg aldrimeir i Plassenz
paa Segner, Sogur o Visurosegji mill.A. »Dce
gjeld berre aa skriva upp plent, so dae vertfortalt«.
Est Bjug meina, at Samlaradn ska berre teikne
ne i Notisboki siplent sodce vert fortalt, men inkji
leta dce prenta soleise, daa kann dæso vera. Detta
oe do daa »ei Fereseign, so inkji veg heirsle tungt,
tykje me, di voel ingjin vilde finna paa skrive anna
ell arleis enn dce vert hono fortalt. Meina Hr.
Bjug, at Segnerne ogso skulde prentast soso dei
koma fra Folkemunne, daa faar han visst inkji
mange mae se. Den, so nodags samla paa Folke-
diktning, ha reynt jamk nokk, at han alder saar
Tak i eit einaste eit iForm o Jnnhald so heilstaypt
Stykkji, at dce utta meir Umsvio kann sendast te
Prentare. Eistane saar han ein liten Stubb, ei
arestan ein an ein. Her heiyre han eit Æventyr,
so heng ihop so turr Sand; der finn han eit, so .
doe ce innivove mykje ofjelgt (obscønt) i. E vil
mest inkji gjeta, ko ille Maalfare o Forme jamt o
samt æ". E hadde meir Staak mce o seta Æven-
tyre i Stil o velja o vande Orde enn mce althitt.
E tenkte paa detta baad ei Tioonnor, baade nær
e va heime o buete, alle mest, kanskji, nær e var
paa Fjelltur. Cit taa LEventyro ha e soleise sett.
i Stil paa Toppe taa Bitihadn. — Nær sumle
lærde Menna i Byen farr ha sendt ut sama Boe
so no Hr. Bjug te Kreti o Plett, daa oe dce heilt
ei onnor Suk: dei ha meint se te ,,snia i Stil o
skipa til" dee, so vart innsendt te dei, o sere dei
var dce av inkji liti Vigt o saa Folkediktningen
ordlydande. " Hallvard Bergh.
Kristiania, den 26de Marts
llm Vestinmsnnlagats Mbelsoga skriv Hr. 0.
1. Høye1n i ,,0pl. Av.·«: »Eg høyrer og ser des-
verre avislysinger frei- ein vise kavt om, at- det-
110 bydes mynt for ii- fki folk til Irbruke
1. Aasens mkilform i skulehøke1·, Serleg dei-
no i ei bibe1saga Sit born· Eg heyrer au,
at- he1 Ens dem, Som segje Som so, at det- no
vil bli ei let- Suk Ti fu til ei Slik bek, dei det-
beire e1 ei gjem eit skjønsamt utval av dei-
sto1«e bibelsagaverkje, Som eg if«j01· og framlei—
des gjiv ut, det fort-agte eg ’vin· Arbeide Skal
c15,,er det- mesniugja, bli mesta berre det- Hr
Snu pei« eit- og anna orde ogelles diik1æ-
de dei utvalde forteljingarne om i den
Aagenske Stave— og bøyge1naate11·——
han tvilad fyr, at Else hadde sett honom og den
Flogsetausisama11. Og medan Else laag i.den
langvaruge Sjukdomen, kolnad hans Traa etter
henne, og han nogde seg med lettkayptare Sigrar
av det Slaget, at baade Mor og Syster hans gav·
upp all Von um aa sjaa honom gift med ei hei-
derleg Gjenta, for i· denne Avbygdi ··kravde enno
Kvinnurne Sedugskap og eit flekklaust Gjetord hjaa "
den Sveinen, som dei valde til Male-
Ein Gong i den Tidi, daa Else var sjuk,
raakadst Presten og Kyrkjeverja paa Plassen· Bon-
den vart lite ille ved, daa Presten hadde Blad-
stykkjet paa Tal.
,,Det er audshnt, at der var talat um Sjuk-
lingen vaar her,« sagde han, »sor myket av det
andre, som stod der, gjekk um Stroket her ikring,
endaa det og var sett fram i eit falskt Ljos, so
det ikkje var attkjennande fyr mine trugne, sann-
serdlege Soknefolk. Eg sknlde ynskja, eg kjennde
Forfattarrn, det er visseleg ein Mann med gode
Gaavur, velmeint men mykje ukunnug; eg skulde
med Gleda upplysa honom um mangt, som kunde
verta til Gagn fyr honom og det Samfundet, han
liver i."
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
