Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimen.
Eithlad aat det norstke Folket.
——-Ms=sk-——
Kjein ut tvar· Laurdag.
— j-
——s«—
Pris fyr Fjerdnngaaretz
Kr. l,10 (= 33 ß) med
Porto og alt. Betaling
fyreaat.
Lanrdag den 29de Mai 1880. i
Lysingar kostar 10 Ore
(3 sz) Petitlitia, og daa
etter Maaten fyr større
Botstavar«
43c Aarg
Raamtttid den Unge.
(Or ein Tale av Joriind Telnes.)
Dce var eit Troll mae sjaii Hovu, som heitte
·Hølje Kvass; han vilde rvva Kongsdotteri. Alle
Kongens Hommennar klædde seg i Silkje og gjekk«
ut mce Vrynjur og kvasse Svær; — unge Raa-
mund, Vondens San, gjekk etter og skjefte paa ei
Klubbe; han hadde Klæe, som inkjevar av Silkje,
for ,,Varpe var av Nesleris og Vefte av Vieren
smaa.« Og alle Kongens Hommennar hædde og
lædde: kva vil du, din Bondetull? Der gjeng han
etter mce ,,Knokanne berre« og skjefter paa den
stakkars Klubba, og han tenkjer paa aa frelse Kongs-
dotteril — Men Raamund gjorde det, som Kon-
gens Hommennar inkje kunde-
Dei gjeng seg ut paa Leikarvollo«
der Hoinmennann leikar til Hove,
og daa var Raamund paa Knokanne berr,
dei Hommennann at honom loge.-
,,Aa, de tar’ no inkje lce,«
sa han unge Raamund·
Aa fyri gjekk alle Kongen-3 Hommennar,
og alle i Brynjurne side,
men etter gjekk Raamund, Bondens Son,
han skjefre paa Klubba den sride.
,,No er mi Klubbe fkjeft,"
sa han unge Raamund.
Aa dce var Raamund, Bondens San,
han sneidde mce Klubba den sride, —
so slo han til honom Halje Kvass,
so Hovue i sjau Luter mun drive.
,,No slo eg hosta hardt,«
sa han unge Raamund»
Den Karen kann de segja var Politikkarl —
Politikkar som Bonden er det·
Og me heve den same Soga i Dag. Kon-
gens Hommennar gjenge no au fyri, klædde i Sil-
kje og Brynjur og blanke Svær, utrusta mae fin
Daning og stor Lærdom og Kongegunst, og trur
dei skal gjera største Varpi paa Leikarvollen. Bon-
den gjeng etter· Dei lær aat honom; han gjeng
inkje i Silkje, og han hev inkje den fine Kulturen;
han gjeng og skjefter paa ei stakkars Klubbe. Koa
skynar han seg paa Veinika Kva vil han paa
Leikarvollen? Han er so atterut i all Ting: han .
forstend korkje det eine hell det andre, inkje ein-
gong sin eigen Vare-
Men Bonden veit ma-. seg, at dce er han,
som maa sram, naar dce retteleg gjeld, og at dei
blaute Hommennanne inkje er dei, som kannfrelfa
Kongsdotteri: Landet og Landsens Fridom. Der-
for gjeng han »der som ingenting var —: »aa, de
tar’ kje lcel« sa han unge Raamundl Men naar
dce lid paa, so vil han segja: ,,no «er mi Klubbe
skjeft." Og naar dce so retteleg kniper, naar Trolle
kjem drivande og tenkjer dæ skal taka Kongs.dot-
teri som ingen Ting —:
»Aa doe var Raamund, Bondens San,
han sneidde mce Klubba den fride,
so dreiv han til honom Halje Kvass,
so Hoviie i sjau Luter mun drivel«
Og han blinkar burt til Hommennanne mce
ein logn Smil: ,,eg slo hosta hardt no, kannskje —?’«
—- Eg trur paa Klubba hans Raamund eg;
for Klubba hans Raamunds er Folkekrafti. Dei
kann vera »Politikkerar av Fag« so mykje dei vil;
ningar og vera so innkjayrde i Knep ogsKrokar
som dce best er Raa —: stend dei utanum Folkje,
hev dei inkje livt seg heilt saman mce due, — so
kjein Raamund den unge mæ Klubba si og slær
dce sund for dei og lærer dei ein ny Politikkl
Han er inkje aa skjemta mee, ung Raamund, naar
han gjenge so etter og vuslar mce sjalveseg, som
han inkje laast vera den same, men berre slengjer
fraa seg eit Ord so ender og daa, —— du kann
inkje gaa at, fyrr han deiser til mce Klubba si, og
dce so dce sakk i Trollhausarnel — Eg trur paa
Raamund og Klubba hans; Folkje er inkje so apo-
litiskt som dei tenkjer. »
Og no vil eg bea deg, unge Raamund, at du
skjefter »Klubba den fride« og held deg ferdug,
naar dce gjeld. Og daa driv du til mce Klubba
di, so dei Kongens Hommennar kann sjaa, at du
inkje er aa» lce aat! Dae fcer inkje hjelpa, ·uni dei
skulde synast, at du »le hosta hardt« ; du fcer hugsa,
at Halje Kvass hev sjau Hovu. ——
Me liter paa deg, unge Raamundl
Thc qaesti0n.
Dersom Grunnlogi er ei Gaava fraa Kon-
gen til Folket, so er det sjalvsagt, at Kongen hev
absolut Veto i Grunnlogsaker.
Dersom Grunnlogi er er ei Gaaoa fraa Fol-
ket til seg sjalv, fo er det sjalvsagt, at Kongen
ikkje hev Veto i Grunnlogsaler.
Hev Kongen av sin frie Vilje gjevet oss Grunn-
logi, so hev han og Retttili kvart einskilt Tilfelle
aa avgjera, kor langt Fridomen skal naa; daa er
Grunnlogi bundi av Kongens Vilje.
Hev Folket sjolv gjevet seg Grnnnlogi, so er
Kongen Konge, berre naar han underkastar seg
dei kann ha stiidera store Logderk og alle Forfatt- « -
Grunnlogi; daa hev han ingen Rett yver den-» men
Kongens- Vilje er bunde11. av Grunnlogi.
Det er dette, det no gjeld. Skal Svensken
faa Rett, naar han fortel oss-, at Fridomen vaar
er ei Gaava av den svenske Kongens Naade?
Skal den Griinnlogi, som me i 66 Aar hev draymt
um, songet um, gledt oss i, varet byrge av, —
skal den no visa seg aa vera eit laant Plagg, som
me ikkje hev Nett yver, og som Eigaren kanskje
ein god Dag kann krevja attende? Og vaar fol-
kelege Siivercenitet, Odels- elder Sjolveigar-Retteti
til Landet vaart, — skal den visa seg til Slutt aa
vera eit Vygselbrev paa ein Husmannsplass?
Med eit Ord: var det den 17de Mai, me
vart frie, elder ,,fekk« me Fridomeii den 4de No-
vember?
That iS the questipni
Soga svarar: det var den 17de Mai.
Soga svarar: den svenske Kongen gav oss al-
dri i Verdi Fridomen. Han gjorde alt det han
kunde til aa taka Fridomen fraa oss; men
han underkastad seg tilslutt. Og endaa gjorde han
nokre Aar etter nye Freistnadarimed aa saa Grunn-
logi umgjord og mindre fri. Den svenske Kongen
vilde ikkje, og kunde ikkje vilja, at Norig skulde
vera sritt; han fann seg berre i det, daa han
saag, at det var det klokaste.
Men det Stangske System hev lært Soga si
av svenske Skulebaker, og der stend det ikkje so.
Det Stangske System svarar etter dei svenske Sku-
lebøkerne: me ,,fekk« Fridomen den 4de November.
For berre naar Gin gjeng ut israa det, kann Ein
tru, at Kongen hev absolut Beto. Og daa er det
greidt. Hev Kongen av sin forunderlege og urand-
sakelege Naade gjort oss frie utan vaar Fortenest,
fo vilde det vera Utakk, um me negtad honom ein
slik Ting! Den, som fcer ei stor Gaava, maa ikkje
vera kaut. Han lyt takka fyr det han hev fenget,
og ikkje krevja meir. Var han for stornpyten, kunde
han missa det, han hadde fenget og. Fatik Maiin
maa altid fara smaatt her i Verdi.
Mennerne av det Stangske System held paa
denne Fatikmannspolitikken· Og dei vil hava heile
Landet til aa vera med paa den. Den 17de Mai
er Ingenting; den 4de November er alt. 1814
tyder Ingenting; 1824 med sin Adresse veg meir·
enn baade Grunnlog og Riksforsamling. Kongen
hev absolut Veto! Norig er u-suvercent! Latoss
takka Hans Majestcet syr hans store Naade og Vis-
dom! Prestebladet ,,Fcedrelandet« er —— naturleg-
vis — med. Norig er ikkje so fritt som me hev
trutti To Deum laudamusl
Kanonsalatten paa 17de Mai krengjer seg etter
dette mest um til Spott. ,,Norig vart ikkje fritt
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
