Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
110
3edraljeimen.
10de Juli 1880.
osb» hell Gaavttr og Pensionar fraa Kongen. Dei
andre tente som Officerar i Heren hell freistad aa
koma sram iPrestestandet. Til det kongelege Hofs-
haldet, til Prinsarne og til Adelen gjekk det
utrnlege Pengar· Sume Stormenti dreio det til
aa faa fleire 100,000 Frk·, medan Ministrarne,
som ofsicielt berre galdt fyr Skrivararaatsiongetn
fekk 30,000 Frk. Men ved Sideenibcette, Gaavur
fraa Kongeii« Liit iJnnkoma aat Skattebhgslarar
osb., ved loglege og uloglege Sportlar og Sal av
Embcette, drog Ministrarne likvael ihop store
Summer, og mange vart tilslut ovrike
Dei meir framsynte og- retttenkte av Adelen
klagad hver si politiske Stilling. St. Simon hadde
tenkt ut store Planar fhr aa skaffa Adelett nokot
aa gjera iStaten; men desse Planarne vart
npp i inkje under Regentskasret (syrr Ludvig XV
var mhndig), og han maatte sjolv vedkjennast, at
denne Adelen som mest eit Hundradaar hadde
voret utanfhre alt praktiskt Liv, ikkje dugde til
annat enii til aa lata seg slaa ihel hell liva eit
nyttelanst Liv.
Det fannst bland Adelen og det hoge Preste-
skapet ved Hoffet Menn med Aand, hog Daning
og stor Lærdom Serleg byrjad dei no med aa
gjeva Kvendi ei betre Upplcering Under Ludvig
XlV finn me Damur med den hogste Aands-da-
ning. Denne Upplcering av Kvendi hadde Jugeii
fyrr tenkt paa, i nokot Land, og den hev havt
stor Jnnverknad paa Uniformingi av det europaei-
ske Samfund.
J det heile var Kravi smaa i det aandlege.
Fleirtallet ·av den sine Verdi var faakunnig og
like glade nm alle hogre Hugmaal. Mange saag
aldri i Bok. Det hende mykje, som vitnad um
Utruleg Faaknnna, Raaskap og Vyrdlohsa, endaa
i dei ytre Former.
Av slike Folk livde det no ein Hop, ntruleg
stor etter som me vilde segja, samanstuvad ved
Hoffet i Versailles, Dag ut og Dag inn, dei fleste
i full Yrkjesleysa, drivande Tidi med smaae Fan-
testykkje, med Spel og med Elskng Spelegalska-
pen var aalmenn. Stor Sedlohsa og seelande
Lauslivnad fylgde med dette Livet. Frillnrne aat
Ministrar og Storfolk hadde mest- godkjennd Rang,
sliksom Frillurne aat Kongen. Denne hadde sjolo
gjevet laakt Fyredome, til dess han gifte seg med
Mad. Maintenon, daa han var 47 Aar gamal.
Denne merkjelege Kvinna hev i 30 Aar havt deri
største Jnnverknad paa Stt)ret i Frankrike; ho var
daa 50 Aar gamal, med djup Acmd og sierki
Tr11i; ho var æresjuk, men fri fyr Sjolvnytte i
eit havesjukt og penge-falt Samfund. Under den
ytre Glansen laag fnllt av Sthggedoni og Armod-
skap". Hertiigiitna ao Verry drakk seg full ved
Middagslagi sine; Hertugen av Soissons narrad
sjelve Kongen med falske Kort. Meii Kongen,
med sin verdige nm enn noko teatralste Majestet»
heldt strengt paa den ytre Somd og heldt burte
all grov Rangel. Eiii maatte agta seg! Mad-
Maintenon var ikkje aa spekja med. Ho tamde
endaa Hertnginna ao Orleans, Mor aat «Regen-
ten", denne storlaatne og ville tyske Dama, som
St. Simon kallad henne. Raaskapen og Sedlohsa
var langt mindre no enn forr. Og det var ikkje
berre i det ytre» at det var Framgang. Mange
av dei høgste—, som Hertugarkie av Beauvilliers,
Chevreuse, de Lorges og St. Simon livde overlag
sedsamt og sømelegt. Men daa Ludvig var daaen,
brant den ville Sedlohsa endaa ein Goiig fran1.
Iliisjireniingar i forr. Na:
Louvois var eiii hard, hngtraad Mann, les: «hng-
braad Mann’«; «Vil Ein gjem Styrareii veit. maa Eiti
gjeta Folket nikt«, les: »VilEin gjera Sthrareti rik, maa
Ein gjera Folket rikt«z (S.106) Arbeidslonerne hevinhkje
meir en tridobblat seg, les: tvidobblat seg; dei satike
Klas som« les: Klassarnez »dei strævar ikkjektter poli-
tisk Magt, les: det strceoad ikkje etter politisk Magt.
Kristiauia, den 6te Juli.
Dokument No. 88 gjeng ut fraa den Læresi!t-
ningen, at Kongen hev Rett tilalt det, som Grnnn-
logi· ikkje med klaare Ord negtar honom.
Det er: Kongeit er opphavleg den, som hev
all Magti. Naar Kongedomniet vert «indskrænket",
so vil det segja, at Kongen av sin Naade fraasfriv
seg visse Rettende, som daa Folket farr Lov til aa
bruka; men alt det, soin han ikkje endefram hev
fraaskrivet seg, det er hans.
Med andre Ord: det konftitntionelle Konge-
donte er eit Avbrigde af Einveldet. Einveldet var
det fhrste, var Upphavetx det konstitutionelle Mon-
arki vart fodt av Einoeldet og er i seg sjolv inkje
annat enn—Einvelde »med Modifikation«.
— Og dette sit gamle Fredrik Stang og skriv
under paa. Han, som i sine friske Dsagar.i1835,
skreiv Ord som desse:
»Det konstitntionelle Monarki maa ikke be-
tragtes som en «Modifikation af Ene-
voldskongedommet, men tvertimod som en
Modifikation as den republikanske Statsfor-
fatning . . . Thi Principet for det konstitntionelle
Monarki er det selvsamme som for Republikken,
nemlig at Almenviljen skal være den bevægende
Kraft»»Fra Eneooldsmonarkiet er deri-
mod det kortstitntionelle Monarki i Et
og Alt grundforskjelligt, naar nudtages i
det ene Punkt, ati begge findes i Spidseii for
Regjeringsmagten en uansvarlig Person, der iAl-
mindelighed bærer Navn af Konge«· — ·
Det er vondt for den Maanen, at han ein-
gong hev voret ung. —-
— Men her er Spursmaaletl Kongesu-
verænitet elder Folkesavercenitet» Einvelde elder
Fridoml —- Her er Grnnn-Motscetningarne, og
no er dei komne npp.
— Det skal ingeii takka Statsraad Bachke for,
at han kann fortolka det absolnte Veto fram av
«Sagens Natur", naar han gjeng ut fraa Einvalds-
kongedomet og Kongesuverceniteteitl Men det var
just det,»den gode Herren ikkje skulde gjort.
,,9.)Jiorgcnblndet" hotar med, at dei Bakstrre-
vande og kann taka til med »Myrmanns-Uocese-
net«, dersoin det knip. Blodet er moralsk app-
rort i heile si Sjæl hver dette chesenet og for-
denner det med alle dei verste Ordi det veit aa
finna; — men knip det, vert dei Liberale for
sterke, — kveii veit? so gjeng kanskje Morgenbladet
og med paa denne frele Syndil Dersoni Hr. von
Eberkopf vil ,,annektere Yakten« aaleine, so gjeng
Hr. Troinpeterstraale med, —- alt um han natur-
legvis »protesterer for al Verden!«
Aa du Moral, dn Moral! »So lengje det
loner seg, so er ine cerlege, men loner det seg ikkje,
so stel nie«. Det er ein Moral, som fortente aa
verta nedlagd paa Spirittts. —-
— Det er leidt nok med dette Myrmannss
væsenet. Meti dei, som til dessa hev faret med
det, hev likeocel trutt, at dei hadde Logi med seg.
Og dei hev havt Grnnn til aa trn det.
Dei Liberale i Thinget er ikkje so raske til
aa gjera »Fortolknings«-Knnster icFirunnlogi som
dei Herrat- Vakstrcevararl — oso og so stod det i
Grunnlo·gi; sjolve Aschehoug hadde fyrr funnet, at
so stod det; dei Liberale kom og til det same:
fo stod det! — og dei var iktje so djerve til
aa »fortolka« Logi som dei Herr-at Bakstraevararl
Myrmennerne hev desntan meint, at dei hadde
C o l n m b a.
Korsikaiisk Forteljiiixx etter Prosper Merimee
»Naar du vil tala Henvi,
fo gicr det tilgagns««
Varikro itu Njolo.
1.
J dei fyste Daganne av Oktober 181« kom
Oberst Sir Thonias Nevil til Marseille og tok
inn i Hotel Beauveau. Han var Jrlenditig og
ein vyrd Osfiser i den engelske Here11; no var
han og Dotter hans paa Heimvegen fraa ei Ferd i
Jtalia. All den cevelege Ros, som dette Lande
hev fengje av uppglodde Ferdamenn, hev avla eit
Atterslag, og for aa sermerkje seg er det no mange
Reisande» som gjer seg til Ordtak det gamle ao
Horats: »Ni1 admirari", Jngentitig aa undre (be-
undre). Til desse misnogde Ferdafolk hohrde og
Miss Lydia, einaste Dotteri aat Obersten. »La
T1seiustiguratjon«9 hadde ho ikkje funne yoer Me-
delmaale, Vesuv i Utbrot ikkje stort merkjelegare
enn Verkspipuiine i Virmingham.- J ein Sum:
det ho hadde aa segja paa Jtalia i det heile var,
at det vanta »Serfarge« og »Sermerknad«. Den,
som kann, han tyde desse Ordi, som eg skyna
ovende godt nokre Aar sia, men som eg no ikkje
lenger skynar.
1skiftristi Forklaaring, vidkjeiid Maalnrtcfole i Vatikane,
av Rafael.
F1«aa Fyrstunne hadde Miss Lydia smeikt seg
med, at naar ho kom paa hi Sida Alpenne, so
skulde ho finne Ti11g, som Jngeti fyrr hadde set,
og som ho kunde tale med ,-sømelege Folk« uin,
som M. Jonrdain1) segjer. Men ho hadde snart
gjengjeinni Motstandspartie, daa ho allestad saag,
at Landsmennenne hennar hadde vore fhre henne,
og ho mistvila um aa finna noko nytt. Det er
· i Grunnett harmelegt aa ikkje kunne tale um dei
mange Unders-ting i Jtalia, utan at einkvar kjein
og segjer: ,·,De hev vcel set Tavla av Rafael i
Palazzo M. M. i Byen N. N.? det er det gildaste
i Jtalial« — og so hev du ikkje set den Tavlal
Det vert for drjugt aa sjaa alt, og so er det det
greidaste aa fordome alt ihop.
I Hotel Beauveau fekk Miss Lydia ein hard
Hjartestoyt. Ho hadde med seg eit vaktert Avrit
av den pelasgiske hell kyklopiske Porten ved Sek;ni,
som ho trndde var gloymd av Teiknaranne fyrr.
Meii Laer Frances Tenivich som ho raaka iMar-
seille, synte henne Albumme sitt» og der — glima
den pelasgiske Porten nokso gildt, maala med sterk
Terra-Sienna-Farge, millom ein Sonnett og ein
turka Blom. Miss Lydia gav Porten ved
Segni til Kammerjomfrna si og miste all Byrdnad
for pelasgiske Byggverk.
Denne myrke Synsmaaten gjekk Oberst NeVil—
1) Hovudmannen i Stthkje hans Moliere1 Le bourgeois
gentiliiomme· .
med paa. Etter Kona hans doydde, saag han all
Ting med same Ango sotn Miss Lydia. For honom
hadde Jtalia det ovstore Lhte, at — Dotter hans
ikkje lika det, og daa var det sjolvsagt det dann-
legaste Lande i Verdi. Sannt nok, han hadde in-
gen Ting aa segja paa Riaalartavluiiiie og Bilcet-·
verki; men det kunne han segja for vist, at med
Veiding og SkIJttarskap var det smaat Stell i det
Lande, og at Ein maatte traaoe 10 Miler gjetiom
den romerske Kampagnaen i den verste Solstik, for
aa saa avtynt nokre stakkars rande Aakerhonur.
Dagen etter han kom til Marseille, baud han
med seg til Middags Kaptein Ellis, den gamle
Adjutanten sin, som just kom heim fraa ein seks
Vikurs Kviletur paa Kors ika. Kapteinen for-
talde Miss Lydia ei Rovarsoge derifraa, og for-
talde henne godt, og den Soga hadde den thi
ataat, at ho ikkje i nokon Ting likna dei Tjuve-
sogunne« som dei fo ofta hadde hoyrt paa Vegen
fraa Notii til Neapel. Daa Ettermaten var eten,
vart dei tvo Mennerne sitjande att med Bordeaux-
vinen og tala um Skyttarskap. Obersten fekk daa
vita, at det fanst ikkje eit Land, der Skyttaren
hadde betre Veiderom enn paa Korsika og so my-
kje og so mangeslags Veioefang. »Heile Hopar av
Villsvin ser Ein der«, sa Kaptein Ellis, «men
Ein maa lære aa skilja dei fraa tame Svin, som
dei liknar mest paa eit Haar; for drep Ein eit
tamt Svin, so frer ein Hjuringanne paa Nakken,
og det er ikkje Mord. Dei kjem sram or Kjørr,
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
