Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimen.
Pris fyk Fjerdungaaret Kr. l.10
med Porto og alt. Betaling fyreaat.
Git Mad aai dei uoere Folket.
Lysingar kostar 10 Øret Petitlina,
og daa etter Maateii for større Bokstaoar.
No. 52.
cLaurdagszden25deYesemtier1880.
» 4. Ang.
Ftaa Kkistiatiia. —-
(Breo til Fedrh.)
Christofer Briin opnad Disknssionen
Hans Namn hadde dregjet mange. Han var og
verd aa hoyra paa. Det meste av det haii sagde
var sterkt og aalvorlegt, som Bruns Ord plar
vera, og hadde den største Slagkraft. Dist, hati kom
med, laag ikkje plent innanum sjolve det Emiiet
Peterseii hev lagt sram; men det heyrde likevael
med. Brun meinte, at naar erkjii vilde vita,
korleids ho skulde «m·ota« Vantrui no, so laut ho
fyrst og fremst stansa og undersokja seg fjølv,
um ho sjolri var som ho skulde dera. Og ho laut
taka alt med, og ikkje spara seg i noko Stvkkje.
Petersen hadde sagt, at Kyrkjci ikkje lenger
hadde Evne til aa fullnogjaManuens ideale Hag,
Hrtgen til aa gjeva seg inn for store, lyftande
Tankar. Det var sannt, Kristendomen no vantad
det ideale Stempel, den hoge AandsvigseL vver
Livet sitt. Det var ikkje uo som forr, at dei
Kristne stod fremst i Striden for det gode og store
i· Verdi, fremst i lwg Morcil, fremst i aa tru,
elska og ofra seg. «Jesu Kristi Helteskare» var
ikkje lenger det han eingong var. Deit høge, strenge,
cedle kristelege Morale11, med sitt Krav paiiSjolt–
ofring, Sanning og Kjærleik, heldt paa aa dovna
av i eit Slags smaahorgarleg »Skikkelighed» J
dei syrste Tider var det paa ein annan Maate.
Daa stod Kristi Mqu sont hoge Heltar, som fekk
Heiduingarne til aa sjetraft av Undring yver deirci
reine og kjcerleiksfulle Liv og yver den store Trui
som lærde dei aa setja Lidet inn for det dei elskad
og vilde.
Lntet laag djupare enn Ptsos. Peterseii hadde
meint. Det laag i ei djup moralsk Avdovning
Han vilde nemna nokre Ting, som kunde faa Folk
til aa forstaa, kva han meinte.
— Det var sagt, at me hadde Trudomssridom
iLandet. Men det var ikkje sannt. Vexel var
det so, at me nylcsg hadde fenget ei Log, som gavseg ut
for aa gjeva storre Fridom for Emluettsmennerne
Meii denne Logi var mindre fri enn ho saag ut. Ho
gav Gmbcettsmennerne Lov til aa vera Katholikar
Bavtistar, Methodistar og slikt; men det vilde væl
sjeldan elder aldri henda, at Embcettsniennerne
no vilde hoyra til slike Samfund. Dersom Ent-
bcettsmennerue no ikkje kunde vera med i Riks-
kyrkja, so var det fordi dei var Friteukjarar.
Men nettupp Fritenkjiirar var det, som Logi entio
uegtad Rett til aa vera Embcettsmemr Altso var
«Fridomen« berre nokot paa liksom. Og altso var
alle desse Ungdomarne, som hadde studerat til aa
verta Cmbcettsmenm endaa utestengde fraa den
Livsvegen, dei hadde valt, med mindre dei vilde
l)ykla. Ja dei maatte dessmeir gjera Eideti sin
paa, at dei vilde vera lutherske Kristne. Og dette
var daa ein skranneleg Eid· Det var talat sterke
Ord til Studeutarne um aa «vera i Sanning;«
men var det aa vera iSanning, naar Kyrkja fann
seg i, at Fritenkjarar uovdest til aa gjera ein slik
»——»-—s·—-».-—MV-»V«-.-«»—.-M-«.—c»x»- .-—«.—«M.»-—-.«-—.-—–«—«-.-—»-x–M–—-»-.——-«- .—«—-.—–M- —-. »»·—« »-—. -«» — ..-»-
Eide — fann seg i, at dei laut grunnleggjal)eile
sitt Liri, tena sitt Braud, paa ei Lygn, ja paci
Misliruk av Eideii? Var- Kyrkja det ho skulde
vera, — aldri i Verdi vilde ho finna seg i, at
slikt gjekk for seg i eit Land, der daa ho sat’i
Hogsietet· Eiic skulde reisa Kamp imotslikt. Ei-
den til Trui hadde aldrivist seg aa kunna stengja
Fritenkjarar nte. Og likev(el —l Misbruk av
Eidett var Justitutiou, skapad »institutions-
meessigt (logfast) Hykleri» Var der ikkje noko
moralsk sjukt ved deri Kyrkja, som Aar etter Aar
fann seg i, at Folket fyllte seg med mislege Eidar?
Dettis var ei himnielropande Synd, — og Kyrkjci
.tagde.
Nei, her maatte verai full Trufridom i Lan-
det. Fritenkjararne maatte litsoviel som andre,
kunna vera Embcettsmenn, alt um det sjolvsagt
var visse Enibætte, der einKristenlauthava fyrste
Retteti.
si Magt! Og til Studentarne vilde Brun segja,
at dersom dei stod stik, at- dei ikkje kunde tru, so
fekk dei helder upp-ofra seg so vidt, at dei heldt
seg burte sraa Emluettsvegem til dess denne vart
fri. Dei kunde verta Sakforarar, Lak-ramt o. a.
dl., —— men ikkjegjeraein-stikGidssoe aa koma
inn i eit Embaette
So var det ein annan Ting, Bruii vilde
minna um. Det var den Maaten, Prestarne fekk
mykje av Loiii si paa, nentleg gjeuom Sportlar
tserskild Betaling) for Daap, Vigjiug, Gravfesting
o. s. b. Det hender ikkje sjeldan,naar ein Maun
skal jorda Fasr sin, Mor- si, Barnet sitt, at det
vert tingat ogakkorderat paci Prestekontoret pcia
ein Maate, so at slikt aldri vilde kunna liendii
paa nokot annat skikkelegt Kontor i Landet. ·J
Byartie er det veel ikkje so ille, men paa Landet,
der Prestarne trur seg betre — dei meiuer vcel,
Bonderne forstend seg ikkje paa slikt! —— der hen-
der det ofta. Landet er fullt av Sogorum dette,
og me kjenner alle Ordtaket um «Prestesekken som
aldri vert full.« Det hev voret tenkt paa aa faa
ein annan Skikk paa dette. Men kven hev gjort
Motstand? -— Prestarnel Det tenar godt paa
dette Ustellet. Naar Hjartat er spretigt av Sorg
elder flet med Gleda, daa er ikkje Folk iLag til
aa tenkja so grannt paa ein Dalar fraa og til,
og dacr mister Presten upp aa tingar. Det er
Prestar, som hev vortet rike av denne ufysne Tra-
fikken. Det er fælt at Ein skal maatta staa og
pruta um ein Dalar ved Far sins Lil; —— men
dette hev mange norske Prestar lært Folket upp
til aa gjera. Det maa vera nokot moralsk sjnkt
ved den Kyrkja, der slikt gjeng for seg, ——— naar
dessmeir ikkje dei Prestarne, som er reine i dette
Stykket, vaagar aa reisa Motstand mot dei som
skjennner seg ut med sovoret.
— So var der ein Par-agraf i Grunnlogi
vaar, som sagde, at »Kongen maa ikke kastes-.»
Det er ei skammeleg og syndig Log. Vcel bør
det vera forbodet aa ljuga paa Kongeti, som paa
kvar annan Mana, og det maa gjerna vera stren-
gare Straff for aa ljuga paa Kongen enn for aa
Dette skulde Kyrkja arbeida fvrr’ av all
.-——«- »—- —.-» W, —»x—-«,-«—–»-V-«-»-—»-.-»
ljnga paa ein annan. Meti det skal ikkje vera
forbodet aa segja Kongen Sanningi. Naar
ein Konge fyller heile Landet med Utukt og med
Forteljingar utn Utukt, so skal ein aalvorleg
Maiin hava Lov til aa stiga fram aasegja: Lcit
vera med det! Dit skjemmer deg nt sjølv, og dn
gjer Folket ditt ureint. Dette gjeng ikkje an hjaa
oss. Logi segjer«, at Kongen maa ikkje aatfinnast.
Og den Logi hev erkjemennernelmldetmerkjelegt
godt, — endaa det var dei, som svrst og fremst
ber skulde vitna. Me heri havt mange Kongar,
som hev ført eit forargelegt Liv, ein Kristiait 4,
ein Kristian 7, inen Ein bev aldri hoyrt, at Pre-
starne hev sagt nokot til dei for det. Kva trur
Prestarne at Jsrciels Profetars, at Johiinues Døv-
paren, vilde meina um ei stik Log som denne?
— For dei lagde ikkje Fingrarsiie imillom naar
det galdt aa refsci ngudelege Kongar. — Av den
Grunnen hev erkja og tapt inykjesav Folks Til-
lit. Prestarne jamrarl tidt, naar Vinstremenn
gjer nokot galet — endaa det er naturlegt, at
Folk stundom gjeng vidare enn dei skal, naar dei
kjempar for Fridomen mot hundradaarsgamalt
Hardstt)re og Ukjurstap —; men dei kann ikkje
verita, at Folk skal bry seg stort nmdei daa,naar
dei i so mange hundrad Aar hev tagt stillt nm
all den haarreisande Styggdomen,·«« som Kongarne
bev livt i. — Og det som er verst av alt: desse
Kongariie, som so ofta er moralsknreine, skal vera
— ovste Bisparne i Kyrkja. Eiti Kristiatt 4,
ein Kristiait 7, ein Karl 15) —— ovste Bispeu i
Kyrkja! Og Prestarne, Gude Tenarar, Forkyn-
nararne av hans Sauning og hans Bog, dei tek
imot sine Prestekall av Menn, som offentleg
fører eit Liv, so dei burde drivast ut or Kyrkjal
Tritr Eiu, at den kristne Kmkja kann finnii seg i
slikt utan aa taka Skade av det? Aa nei. Det
hev daci og vist seg. Kyrkja bev fyllst upp med
all den Vondskap, Jordi eig. All den Bertsie,
sam finnst paa Jordi, hev sankat seg inn i den
kristne Kyrkja. For med slike Logje1— er det raad-
laust aa ova Kyrkjetnkt. Kva Rett hev Eiu til
aa driva offentlege Kvinfolk ut av .siyrkja, naar
den bogste Kyrkje-Embcettsmannen er av same
Slaget som dei? Det vilde verta verre enn alt.
Kyrtjii kann ikkje stilja ut fraa seg nokon. Eiit
uhorveleg moralsk Lauksskap hev teket heile Kyrkja
Ein liten Surdeig gjer heile Deigeii sur. Ein
eiuaste offentleg Syndar, som erkjataaler, fører
moralsk Lausskap yver Kyrkja. Men slike store
offentlege Syndarar h-:.v Kyrkjii no taalt gjenom
mange hundrad Aar. Og difor eI« det no komet
so vidt, at Ein kann segja det luktar rotet vver
heile Kristi Menigheit. Hadde erkja moralsk
Reisning nok til aa knnna skilja ut fraa seg all
Vermen, so vilde heile Samfundet vera gjemm-
trengt av ei friskare og sterkare Aand. Og daa
vilde det nok og finnast Menn, som hadde Mod
til aa tala.
Den moralske Avdovniug stengjer Aandi ute.
Dette heri og gjort, at erkja ikkje lenger bev si
ideale Kraft. Ho kann ikkje lenger leggja franc
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
