Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has been proofread at least once.
(diff)
(history)
Denna sida har korrekturlästs minst en gång.
(skillnad)
(historik)
hinna suðlægari þjóða. Um það leyti er þeir Sæmundur
fróði og Jón helgi voru í París, var menntunin sem
blómlegust hjá Aröbum á Spáni, og barst þaðan norður til
Frakklands, og hafði stórmikil áhrif á allt vísindalíf i
því landi, svo menn fóru þá þegar að stunda þar
nokkuð náttúruvísindi og fást við verklegar menntir og
rannsóknir. [1] Það, sem íslenzkir klerkar höfðu numið á
háskólunum erlendis, kenndu þeir aptur frá sér, þegar heim
kom; þeir stofnuðu skóla, og þar lærðu heldri manna
synir þau fræði, er þá tíðkuðust, bóklestur, rit, saltara,
latínu, grammatík, versagjörð á latinu og söng, og auk
þess mannfræði og ættvísi, sögur og fornkvæði. Ísleifur
Gissurarson hélt fyrstur skóla á Íslandi í Skálholti; auk
þess voru skólar í Haukadal og Odda og á Hólum hjá
Jóni Ögmundssyni; frá þeim skóla er töluvert sagt í
Jónssögu, og hefir hann verið mjög þýðingarmikill fyrir
vöxt þekkingarinnar á Íslandi; þar lærði Þóroddur Gamlason
málfræði og kom lagi á íslenzkan rithátt; þar var
Bjarni prestur Bergþórsson († 1173), er einna fyrstur
kenndi rímfræði og tölvísi, og margir aðrir merkir menn.
Þekking lærðra-manna á Íslandi stóð þvi á 12. og 13. öld
í mesta blóma, svo að vísindin livergi voru fremri í
nálægum löndum.
Seint á 13. öld og einkum á 14. öld fór íslenzkum
bókmenntum stórum að hnigna, og voru til þess margar
orsakir, sem hér yrði of langt að rekja. Oöldin,
illdeilurnar og siðaspillingin á Sturlungaöld enduðu með þvi, að
landið komst undir konung; höfðingjaættirnar, sem ráðið
höfðu andlegum og líkamlegum framkvæmdum og framförum,
dóu út eða misstu efni og þrótt, en páfa- og klerkavald
i útlendum og óþjóðlegum búningi óx jafnframt, náði
öllum völclum innanlands og kæfði allar sannar menntir;
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
