Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has been proofread at least once.
(diff)
(history)
Denna sida har korrekturlästs minst en gång.
(skillnad)
(historik)
og Þorstein Eiriksson »velkti úti lengi í hafi, ok komu
þeir ekki á þær slóðir, sem þeir vildu. Þeir komu í sýn
við Ísland, ok svá höfðu þeir fugl af Írlandi«. [1] Þetta og
fleira sýnir vel eptirtektarsemi fornmanna. Landsuppdrættir
eða sjóbréf voru ekki til í fornöld, svo í neinu
lagi væri; þó eru til 2 eða 3 litlir íslenzkir uppdrættir
af heiminum frá fornöld, en það eru auðvirðileg »hjólkort«
(eða »heimskringlur«), af sama tagi eins og þau sem altíð
voru framan af miðöldunum sunnar í Európu; á uppdráttum
þessum snýr suðrið upp, en norðrið niður, eins og títt
var til forna hjá Aröbum. [2]
Almenn náttúruþekking stóð ekki á háu stigi tilforna,
enda var ekki við því að búast, einkum eptir að klerkakreddur
og hindurvitni voru orðin rótgróin hjá alþýðu manna,
menn héldu, að náttúrulögmálin hlýddu fullkomlega
boðum og banni dýrðlinganna, eins og sjá má t. d. á
Guðmundarsögu eptir Arngrím ábóta; Arngrímur segir um
Guðmund biskup Arason, »at hans bænir hafa svo kærliga
hljóðat fyrir himnakonunginum ok hans signuðum
eyrum, er á landi hefir skepnan umvendat sinni náttúru
í allt annat mát, en henni var sett í skapan heimsins,
ok náttúrat með heilags anda forsögn, en sjórinn til
kúgaðr fyrir hans blezaða bæn, hefir æ vorðit laust at láta
þat herfang, sem hann hefir til sín dregit meðr gráðugri
ágirni». [3] Frásögur fornmanna um fjarlæg héruð og aðrar
heimsálfur, sem þeir ekki þekktu af eigin reynd, eru opt
mjög kynlegar, t. d. í Hauksbók og Rymbeglu; en þær
tóku þeir úr ritum annara þjóða og má finna flestar
þessar kynjasögur í erlendum ritum frá upphafi
miðaldanna; sumt finnst jafnvel í gömlum grískum og
rómverskum höfundum; þó hafa Íslendingar víst varla þekkt
frumritin, en hafa farið eptir ýmsum samtíningsbókum
miðaldanna; stundum eru heimildarritin tilgreind.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
