Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
[152
á lengd, en 4—5 fet á bæð; smjörið hafa menn sumt til
heimabrúkunar, en selja sumt kaupmönnum;1 hann
seg-ir, að íslendingar smyrji fiskinn smjöri og eti hann í stað
J) Samir hafa haldið, að srajörsögurnar hjá Múnster og Olaus
Hagnus væru eintómar ýkjur, en því fer fjarri að svo sé. Eíns og
kunnugt er, áttu biskupsstólar og klaustur ógrvnni jaríla og allar
leigur guldust i smjöri; til forna voru vaðmál helzti gjaldeyrir; en
þegar kemur fram á 16. öld, er vaðmálsgjörðin auðsjáanlega oröin
minni, en smjör er aöalgjaldeyrir í öllum viðskiptum, enda voru
kúabúin þá mikíu meiri en nú. Af þessu leiddi, aí) ógrynni smjörva
safnaðist saman á biskupssetrunum og klaustrunum, og sést það
bezt af úttektunum í Sigurðarregistri; menn höfðu þá ekki fyrir
því að vega smjöriö. en mældu sinjörhlaðana í álnum og gizkuðu
svo á, hve margar vættir væru í hlöðunum. Þessu til sönnunar
t
set jeg hér nokkrar greinir úr Siguröarregistri. Arið 1525 er talinn
kostur heima á Hólum, þegar Jón Arason tekur við: »smjör ij. c
vætter, skreið lx vætter . . . . x tunnur mjöls«; 1550 eru
smjör-birgðirnar orðnar auknar ad mun; þá stendur í úttektinni meðal
annars: «Item i ianga bure i kosti smior xxx alner og ij stiku há
og stiku breið. íiogra alna kalfur (sic). half aunnur alin á breidd,
á hæð ij alner minnr en kuartiel .... Reiknast þetta fyr skrifað
smior vj hundruí) vætter og xx vætter og kalbur at auki«. Þó
var mikið smjör gej’mt annarsstaiðar, er Hólastaður átti, melbal
ann-ars syðra 68 vættir, sem ætlaðar voru vermönnum, og auk þess var
mikií) af smjöri ge%7mt á staðarbúum og annarstaðar; var þaö smjör,
sem geymt var utangarðs, alls 197 vættir (hundraðið tólfrætt);
Hóla-staður heíir þá 1550 átt yíir átta hundruð (tólfræð) vættir af smjöri,
1569 var þetta í kosti á Hólum. »Item at .Tonsdegi í langabúri. smior
viii alna langt og viii þumlungar betur, breitt tveggja álna neðan,
en minnur kvartiel ofan, hatt ij alner, minnur iij þumlungar þar
sem það er hæst, er sagt at í því sje c vætter og iij; annað ij alner
og viij þumlungíir, lakar ij alner á hæí» og breidd so nær xl vætter.
Summa halft annað hundvað vætta. Skreið xx vætter og ein, mjol
half tunna, hákallz vætt . . . Item i kallda skala v. naut af öllum
kjotum, xx sauðir af ollum kjotum og hofðu flestir verit vetrgamlir*.
Arið 1550 var á Munkaþverá i borðhúsi »smior half þriðja alin á
lengd, hálf önnur alin á breidd og stiku hátt, lausasmior ij vætter
viij vætter íiska og v fjorðungar betur, eitt nautsþjó og uxa
mag-áll«; á Reynistaðaklaustri s. á.: »smior nær hálft annað hundrað
vætter, skreið áttatige vætter, skyr 1 tunnur« o. s. frv. Hér heíi eg
farið eptir afskript af Sigurðarregistri, er rektor Jón Þorkelsson
vinsamlegast lánaði mér, en haft til hliðsjónar frumritið, skinnbók
í biskupsskjalasafninu Nr. 1. 4to.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
