Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
[201
m. fl.1 Fyrst um siðaskiptin var hin mesta prestafæð á
íslandi; gömlu prestarnir vildu ekki taka upp nýja siðinn
og sögðu af sér, en engir vildu vígjast, sem foreldra áttu
á lífi, því þeir bönnuðu þeim það, en þeir, sem enga áttu
að, vígðust; biskupar urðu að vígja hvern,er þeir náðu í,
ef hann að eins var læs. Þetta breyttist ekki fyrr en gamla
fólkið, prestar og leikmenn, voru dánir, en ungir menn
komnir í þeirra stað.2 Til þess að bæta úr þessari
presta-fæð og mennta klerkana, hafa skólarnir verið einkar
hentugir,3 en einkum hafa þó utanferðir hinna heldri
manna aukið þekkinguna i landinu beiniínis og
óbein-línis.
Eptir að stjórnin um siðaskiptin fór að hafa meiri
afskipti af innlendum málum á Islandi en áður hafði
verið, var eðiilegt, að hún þyrfti beinlínis eða óbeinlínis
að fá skýrslur um landið og ástand þess, og því eru til
t
frá þeim tíma dálitlar lýsingar hagfræðilegs efnis. A
háskólabókasafninu í Kaupmannahöfn eru til tvö handrit
r
af stuttum Islandslýsingum frá seinni liluta 16. aldar ;4 i
þeim er litið landfræðislegs efnis, en ýmislegt, er lýtur
að hagfræði landsins. Hin meiri lýsingin5 er rituð 1569 á
Bessastöðum. og heldur Dr. Kálund, að höfundur hennar
munivera Olafur Jónsson Bagge; hann hafði verið þjónn
Páls Stígssonar; var fyrst umboðsmaður á Bessastöðum
1566 og svo aptur 1569 fyrir Christopher Walkendorph;
1579 var hann sendur til konungs með bænarskrá lög-
Um þetta má má margt lesa í hinni einkar-fróðlegu hók Jóns
Þorkelssonar: Om Digtningen paa Island í det 15. og 16.
Ár-hundrede. Kbhvn 1888. 8vo.
2) Sbr. Espólins árhækur IV., bls. 18, 100-101.
3) Á dögum Guðbrands biskups voru sumir prestar enn lítt
lærðir; einn var settur af fyrir afglöp í embættisverkum, en hann
var líka illa læs og kunni ekki fræðin. Hist. eccles. III.,
bls-389-390.
4) Hér fer eg eptir K. Kálund: Historisk topograíisk
Beskri-velse af Island II., bls. 378-79.
5) Addit. 120. fol. »En liden Beretning og Undervisning om
Is-landt och Islandtz Handell<. 11 blöð.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
