Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
165
hinir eldri jarðfræðingar höfðu flestir haldið, að það væri eídra
en blágrvtið. Zirkel getur eigi fallizt á skoðanir Bunsens um
myndun palagónitsins, en hyggur, að það hafi smátt og smátt
myndazt i öskunni við umbreytingu, og hafði Winkler lika
drepið á, að svo mundi vera1). Zirkel sýnir lika, að
sidero-melan er saman sem tachylyt og sannaðist það siðar betur
við hinar ítarlegu rannsóknir Penck’s, sem fyrr var getið.
Schirlitz rannsakaði einkennilegar móbergstegundir frá
Norð-urlandi2).
Orásteinshraunin (dólerít), sem taka yfir inikið svæði i
móbergshéruðunum, voru litt rannsökuð á þessu tímabili,
mönnum hafði enn ekki skilizt þýðing þeirra. E. Robert og
aðrir hinir eldri jarðfræðingar sáu reyndar dólerit-hraunin hér
og hvar, en fundu eigi aldurshlutföll þeirra til annara
mynd-ana. Peir Jónas Hallgrímsson og Japetus Steenstrup sáu,
einsog fvrr var getið, fyrstir, að grásteinshraunin voru
sér-stök jarðmyndun, yngri en aðalmagn blágrýtisfjalla, en koniust
þó eigi á réttan rekspöl meðfram sakir þess, að
jarðfræðis-hugmyndir manna voru ennþá eigi fullþroskaðar.
Forch-hammer rannsakaði þá efnasamsetningu grásteins úr
Hafnar-firði, sem fyrr var getið, og gerði úr honum sérstaka
stein-tegund. Th. Kjerulf skoðaði víða dólerít-hraun þó eigi gæti
hann fullkomlega glöggvað sig á afstöðu þeirra til annara
mvndana og blandar þeim sumstaðar saman við dólerít-lög,
sem tilheyra hinum eldri blágrýtismyndunum. Kjerulf fann
samanhangandi grástein, er hann kallar dólerittrap, frá
Reykja-vik fram með ströndu og suður í Garð. Hann fann, að
mó-bergsmyndanir i Fossvogi með skeljum lágu ofan á ísnúnu
dóleríti, en hann imyndaði sér, að grásteinn þessi væri eldri
en blágrýtið í Esjunni. Sömu bergtegund fann Kjerulf líka
við Hvítá i Biskupstungum og kringum Ok á Kaldadalsvegi
og telur hann það hraun runnið frá Oki sem rétt er; hann
fann ennfremur hraunkennt dólerít efst í Tindastól og
talar um, hve grjót þetta sé likt dóleritinu við Reykjavik:
») Island, bls. 288.
2) Islándische Gesteine, bls. 36—37.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
