Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Norðurljós.
365
ljómandi myndum, stundum eru þau einsog rólegir, lýsandi
bogar eða þá hvikandi bönd eða reflar, stundum verða úr
þeim ábreiður eða sparlök með fljúgandi og sveiflandi
fell-ingum, stundum leiftrandi geislakrónur og geislavendir með
ýmsum lit; oft eru þau óglöggari og líkjast lýsandi,
græn-leitum skýjum eða þau eru einsog björt gufa, sem veltist
fram fyrir hægu kuli eða þá almennur bjarmi um mikinn
hluta himins. Yfirleitt eru aliskonar tilbreytingar á
norður-ljósunum, sem örðugt er að lýsa, enda eru þau jafnan á
sí-feldu iði og flugi. Aðallitur norðurijósa er vanalega
ljós-grænn eða gulgrænn, en ef hreyfingin og geisiamyndunin
er mikil, koma fram fagurgrænir iitir, rauðir og fjólulitir.
Hæð norðurljósa i gufuhvolfi er mismunandi, oft mun hún
talin 15—25 milur yfir jörðu, en stundum eru þau miklu
neðar. Hvað norðurijósin eru vita menn ekki enn með
fullri vissu, en hinar nýjustu rannsóknir benda til þess, að
þau séu rafmagnsfyrirbrigði, neikvætt rafmagn
(katóðu-geislar) kringum segulskaut jarðar. Ljósrannsóknir sýna,
að þar verða ótal rafmagnsslög eða leiftranir, svo
ioftteg-undir verða lýsandi og ljósband þeirra hefir sýnt, að það
er aðallega köfnunarefni sem iýsandi verður, en einnig
ýms-ar aðrar iofttegunclir, meðal annara kryptón, sem er mjög
fágætt efni neðar i lofti. Menn hafa fundið, að norðurljósin
standa i einhverju sambandi við áhrif sólar á gufuhvoif
jarðar og tiðleiki þeirra virðist kominn undir 11 ára
tima-bilum sólblettanna; um eðli norðurljósa hafa margar
get-gátur og fræðikenningar skapast og ýmislegt þar að lútandi
er ekki fullkannað enn. Merkilegar norðurljósarannsóknir
voru framkvæmdar á Islandi 1899 —1900, hjá Akureyri, af
Adam Poulsen, dönskum eðlisfræðingi, sem mjög hefir skýrt
fyrir mönnum eðli þessara fyrirbrigða1).
Hér er ekki rúm til að fara náuar út í lýsingu norðurljúsa og
allar þær mörgu fræðikenningar og rannsóknir, sem j)ar að lúta; verð
eg hér sem annarstaðar að vísa til almennra fræðiböka. I
„Salmon-sens Leksikon" XIV. bindi (1903) er ljós og fræðandi grein um
norð-urljós (Polarlys) eftir Adam Poulsen. Sbr. ennfremur „Oversigt over
Vidensk. Selskabs Forhandlinger" 1900 og 1901.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
