Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
680 UM ÍSLENZK. MANNANÖFN.
157. Yör er algengr viðliðr í kvennanöfnum, og virðist
vera kvenkynsmyndin af lýsingarorðinu (sem er nafn á dvergi í
Fjölsv.-m. 34., og á smiðum 2 í Hr. s. kr. Fas.2 I, i. 12). Svo
segir í Sn. E. I. 116, að ein af Ásynjum hafi heitið Vör »vitr
ok spurul svá at engi hlutr má hana leyna; þat er orðtak. at
kona verði vör þess, er hon verðr vís«. f>að eru líka til
karl-mannanöfn í fornmálinu, sem endast á -varr, t. d. Hávarr. 1
fornöld var til mikill fjöldi kvennanafna með viðliðnum -vör, og
eru mörg þeirra enn tíðkanleg, t. d. Asvör, Gunnvör, Hallvör,
Hervör, Salvör, Steinvör, porvor, en þó ekkert algengt.
f>jóð-verjar höfðu líka mörg nöfn, er enduðust á -wara, t. d.
Amal-wara, Hildiwara, Raginwara o. s. frv.
158. Þjóð- var algengr forliðr í mannanöfnum í fornöld,
enda var það orð líka sett framan við ýms nafnorð, lýsingarorð
og atviksorð, og eykr þá ýmist merkinguna, eða táknar það sem
almenning snertir (t. d. þjóðá o: stór á, þjóðkunnr, þjóðmærr
o: mjög f’rægr, þjóðvel o: mjög vel). Samskonar nöfn finnast
í öllum germönskum málum. Á gotn. er þjóð »þiuda« og er af því
dregið nafnið J>iudareiks (á latn. Theodericus, Theodoricus,
Theu-dericus), sem er svo frægt orðið af hinum ágæta og nafntogaða
fjóðreki f>jóðmarssyni, Austgotakonungi (»f>iðriki af Bem«). Á
háþýzku er samsvarandi nafn Diutrich, seinna Dietrich, á
frís-nesku Thiadrich, á fe. J>eóderic, og enn breytist forliðrinn á
ýmsan veg í ýrnsum mállýzkum (Theud- Theut- Tiut-
Theot-Thet- Thiat- o. fl.). Annars virðast nöfn af þessum stofni hafa
verið miklu algengari hjá Gotum og |>jóðverjum en á
Norðr-löndum, því að þar finst heldr fátt af þeim, en þó nokkur
(J>jóð-arr, (f>jóðgeirr), fjóðólfr, f>jóðrekr; f>jóðbjörg, £>jóðgerðr,
fjóð-hildr, o. fl.). Nú finnast hér á landi að eins fjóðbjörg og
f>jóð-hildr, auk þýzku nafnanna Diðrik og fiðrik, sem ætti að rýma
sæti fyrir hinu íslenzka |>jóðrekr. |>ar sem nöfn finnast í
ís-lenzkum fornritum, er byrja á pétt-, þá eru það þýzk nöfn af
þessum stofni, og ætti að réttu lagi að byrja á pjóð-, t. d.
féttleifr (á þ. Diutleip, Ditlef, á ísl. þjóðleifr), féttmar
(Tiut-mar, Dietmar, á ísl. |>jóðmarr), og eins ætti »f>éttmerski« að
kallast J>jóðmerski á íslenzka tungu.
159. Þór- er einhver hinn algengasti orðstofn í íslenzkum
mannanöfnum, bæði í forlið og viðlið, þótt hið fyrra sé enn
vanalegra. Af pór er og dregið karlmannsnafnið f>órir og
kven-mannsnafnið J>óra, sem er líka opt haft fyrir viðlið í samsett-
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
