Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
372
um skattbændátal 1311.
ing þeirra ljósar fram enn í Baugatali, l’ógunum um sambúð
œttanna í landinu. Baugatal reirir ættböndin út á við frá
hverjum einstakling alt til fimmmenninga, svo að hver
ætt-bálkur stendur saman sem einn veggur gagnvart öllum öðrum,
enn þó með ákveðnum rjettindum og skildum hver í annars
garð. Baugatal ákveður, að trigðir skuli altaf lcoma á móti
sakbótum eða niðgjöldum.1) Það triggir mannhelgina með
því að setja hana undir vernd ætthelginnar. Stjórnarvöld
landsins, lögrjettan, lögsögumaðurinn og goðarnir höfðu litið
framkvæmdarvald í hinu íslenska þjóðfjelagi, enn það var til
engu að síður — það var hjá ættinni. Var þvi engin furða
þó að bálkur um niðgjöldin væri tekinn inn i hin firstu
als-herjarlög landsins.
Vjer höfum áður sínt, að þær greinir í Baugatali, sem
tala um mótaða peninga, geti ekki verið eldri enn frá birjun
11. aldar og hafi því ekki staðið i hinu upphaflega Baugatali,
þvi að annars ber allur þessi lagaþáttur þess vitni, að hann
er tii orðinn á þeim tíma, þegar alt silfur var vegið, enn
ekki talið, og fátt var um annað silfur i umferð enn bauga
eða baugabrot2) eða annað ómótað silfur, enn svo sem ekkert
til af mótuðum peningum.
Nú hefur unglingspiltur norður i Bárðardal leitt i ljós
fund, sem staðfestir þessa lising Baugatals á gangsilfrinu i
öllum verulegum atriðum. í gömlum uppblásnum
bæjarrúst-um ofarlega i dalnum, ekki langt frá Ódáðahrauni, hjá felli
sem heitir Sandmúli, fann hann gamalt gangsilfur, að öllum
lilíindum frá landnámsöldinni, og er það nú komið til
Forn-gripasafnsins. Þessi »Sandmúlafundur« er nokkurs konar
lifandi skíring á hinu forna Baugatali. Þar eru baugar, sumir
þeirra undnir eins og í skrúfu,3) silfurteinar, brot af gömlum
silfurgripum, ofurlitlir og mjóir smábútar, sem líklega eru
!) Grág. Kb. I 203. bls.
J) í Bandamannasögu 36. bls., útg. Cedersobiölds bls. 15" eru
bauga-brot talin jafnbliöa „barkagripum", og enn segjum vjer „aö
gjalda i skjaldaskriflum og baugabrotum".
s) Sbr. Háttatal Snorra 45. er.: Lætr undin brot brotna |
bragn-ingr fyrir sér hringa, og visuna, sem er eignuð Agli
Skalla-grímssini þrjevetrum — þar eru slíkir bringar kallaðir „Ijósundin
linns lönd" (Egils s, 31. k., útg. Finns Jónssonar, Khöfn,
101. bls.).
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
