Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - V. Pył słoneczny w atmosferze ziemskiej; zorza północna i zmiany w magnetyzmie ziemskim
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
106
Co się tyczy wysokości zórz północnych, to w odnośnej
literaturze spotykamy bardzo różne dane. Wogóle wysokość
ta zdaje się być tem większą im bliżej równika leży punkt
obserwacyjny; zgadza się to dobrze z tem, że promienie kato-
dowe, w dalej od bieguna położonych miejscowościach, niezna-
cznie tylko przychylają się ku powierzchni ziemskiej. Gyllen-
skiold na Szpicbergu znalazł jako średnią wysokość zorzy 55
km., Brayais w najbardziej północnych miejscach Norwegii
100—200 km., De Mairan dla środkowej Europy — 900 km.,
Galie znów — 300 km. Paulsen na Grenlandyi obserwował
bardzo niskie zorze. Na Islandyi dla szczytowego punktu łu-
ków zorzy, który przecie za punkt wyjścia zorzy północnej
uważać można, znalazł on wysokość około 400 km. Wysokości
te — dawniejsze pomiary są zapewne dość nieścisłe — zgodne
są z grubsza z temi wysokościami, na których przypuszczalnie
atmosfera ziemska pył słoneczny zatrzymuje.
Zorze północne okazują też inny jeszcze wyraźny roczny
okres, które łatwo wytłomaczyć można za pomocą teoryi pyłu
słonecznego. Jak widzieliśmy wyżej, plamy i pochodnie słone-
czne rzadko trafiają się w bliskości równika słońca. W wyż-
szych szerokościach słonecznych ilość ich szybko wzrasta
i dochodzą do maximum mniej więcej w 15° szerokości sło-
necznej. Równikowa płaszczyzna słońca jest względem pła-
szczyzny drogi ziemskiej nachylona pod kątem około 7°. Zie-
mia znajduje się w równikowej płaszczyźnie słońca 6 grudnia
i 4 czerwca, najdalej zaś od niej w trzy miesiące później.
Należy się więc spodziewać, że minimum na ziemię spadają-
cych cząstek pyłu słonecznego przypadnie wtedy, gdy ziemia
w grudniu i czerwcu znajduje się na równikowej płaszczyźnie
słońca, maximum zaś pyłu przypadnie w marcu i wrześniu.
Ścisłości w obserwacyi przeszkadza nieco światło zmierz-
chu, które w jasne noce letnie nie pozwala obserwować zórz
północnych w okolicach biegunowych, podczas gdy ciemne noce
zimowe sprzyjają obserwowaniu tych słabych zjawisk świetl-
nych. Tablica, którą sporządziłem wraz z Ekholmem, wskazuje,
jak zorze północne przypadają na rozmaite okresy roku.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
