Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - VII. Mgławice i słońca
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
161
w punkcie środkowym spadłaby na jedną milionową wymienionej
wyżej wartości, to znaczy, że tam nawet gdzie materya w tej
mgławicy byłaby najbardziej zgęszczoną, nie byłaby jednak
gęstsza niż w naszych najlepszych rurkach próżniowych ewa-
kuowanych w zwykłej temperaturze. Ciśnienie również wów-
czas bardzo znacznie by się zmniejszyło, wynosić będzie mia-
nowicie tylko około 6 mm. w samym środku masy gazowej.
Temperatura natomiast w środku mimo to będzie dość wysoka
i wyniesie 24600° jeśli mgławica składa się z wodoru atomo-
wego, zaś jeszcze 56 razy więcej jeśli mgławica składa się z pary
żelaza. Taka mgławica mogłaby zatrzymać gazy z siłą o połowę
mniejszą niż siła ziemna; drobiny gazu, poruszające się na
zewnątrz z szybkością około 5 km. na sekundę, na zawsze
zniknęłyby z jej atmosfery.
Ocena temperatury w owych masach gazowych jest zaiste
nieco niepewna. Przypuszcza się tu bowiem, że promieniowanie
i przewodzenie ciepła nie wywiera wybitniejszego wpływu.
Może to być słuszne dla przewodzenia ciepła, ale promienio-
wania lekceważyć nie można. Ze względu na promieniowanie
we wnętrzu mgławicy, temperatury będą niższe aniżeli wykazuje
obrachunek. Trudno jest jednak oszacować wpływ tego czyn-
nika.
Jeśli masa ciała niebieskiego jest inna niż braliśmy wy-
żej np. dwa razy tak wielka, to należy tylko ciśnienie i gę-
stość każdej warstwy zmienić w tym samym stopniu, np. liczby
wyżej podane podwoić. Temperatura pozostaje bez zmiany.
Możemy zatem wyrobić sobie pojęcie o stanie mgławicy, jaką-
kolwiek ma ona masę i rozciągłość.
Jak to udowodnił Lane i jak to w powyższym rachunku
już zaznaczyliśmy, temperatura mgławicy wzrasta, gdy ta ściąga
się w skutek utraty ciepła. Natomiast, gdy ciepło dopływa
z zewnątrz, mgławica rozszerza się i ochładza. Taka mgławica
zapewne traci ciepło, zaś temperatura jej wzrasta, aż zmieni
się w gwiazdę o wybitnej atmosferze z wodoru i helu, takiej
jaką mają gwiazdy najmłodsze (o białem świetle). Stopniowo
gdy temperatura wzrasta dalej tworzą się te energiczne zwią-
Pow stanie świata. 11
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
