Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
22
Fedraheimen.
9de Februar 1878.
no gav det Magti til ein ny ,,Ccesar,« og soleides
gjekk det stødt, og Folket tenkte aldri meir paa
Sjolvstyret, naar det berre fekk Braud og Mora-
Kjeisararne let Folket liva i den falske Tru, at det
var fritt. Dei haddeingen nedervd Rett aa stydja
seg paa, og disyr hadde dei strakst Mistanke, naar
det var ein Mann, som var nokot utifraa, og kla-
gade honom og slo honom ihel. Fleire av Kjei-
sararne var gode, men mange var liksom ville Dyr
og gjorde sorsælatide Ting. Kjeisararne vilde, at
Folket skulde offra til dei, liksom dei var Gudar,
og slike forargelege Ting vilde inkje dei Kristne
gjera (Kristendomen hadde teket til aa faa Jnn-
gang faa Aar etter Rom vart Kjeisardeime). Di-
fyr forsylgde mange baade gode og vonde Kjeisarar
dei Kristne, av di dei Kristne var ,,Upprørarar,«
og ulydige Folk, som bad til ein annan Herre. 1)
Dei Kristne vart forsylgde, og det som fanst av
gode Kjensler hjaa Heidningarne, vart doyvt og
kjøvt. Folket vart skræ1nt og kraup fyr Kjeisarens
Føter. Daa sidan germanske Folk sette seg ned
idet romerske Riket, og germanske Kongar fekk
romerske Undersaattar, daa lærde Germanarne og
aa krjupa fyr Kongen sin, og Prestarne lcerde, at
detta var etter Guds Log. (Meir).
No. 70,000.
Forteljing fraa Tyskland, fritt etter Fr. Kock
1V.
(Framhald).
Ho spurde etter, um daa Thorbeck hadde teket
imot alle Pengarne, og daa ho fekk vita, at han
hadde sett Vitaling paa Haandi som fyrste Skil-
ordet, kjende ho seg mest viss paa, at detta Hug-
svivet sagde sannt. Og naar ho so hugsad etter,
at Thorbeck etter det Matet med hin Framand-
karen hadde voret framifraa tung og tver, so kunde
ho ikkje verja seg mot den Tanken, atdenne Garda-
handelen og det med Framandkaren paa» einkvar
Maaten laut hengja ihop. Detta tagdeho fulla
med, som dri kann vita; men ho tottest sjaa paa
dei tvo Herrarne og dei medynksfulle Augo deira,
at dei tenkte nokot likt. ·
,,Naar er De tenkte aa flytjainnheriD« spurde
ho, etter ho hadde samlat seg eitgrand.
,,Det raar De syre,« var det sinslege Svaret.
»Me vil paa ingen Maate gjera nokot Bry; De
skal hava full Tid til aa umraa Dykk aa gjera
Dykk ferdug. Me etlap oss til aa leggja ein Sukker-
fabrikk her, og dermed lyt me- sulla byggja ikkje
so litet; ——men eit Par Kammers til Ein av oss,
som lyt vera her aa hava Tilsyn med detta, kunde
De vael vera av med utan Saknad?«
Maria skynad væl, kor detta peikad av, og
svarad snøggt: »Eg er snart ferdug, og syr meg
kann De flytja inn i Morgo, um De so synest.
Eg reiser heim til Foreldri mine so lengje; der
hev eg enno, Gudskelov, eit Undrome«· Ho fekk
Taarer i Augo, daa ho sagde detta; dei tvo Her-
rarne baygde seg, tagde, og gjekk.
Maria hadde endaa ein hard Stoyt aa standa.
Daa ho kom heim, var det Kveld, og Krigler kom
or Drykkjestova og hadde i Hovudet Daa han
høyrde, kor til stod, og saag, at no laut han strakst
slaa alle Tankarne um ein makleg Alderdom ut av
Hugen, vart han reint dansande galen og bar seg
som ein Villmann. At Thorbeck var faren sin
Veg fyr godt, det var han stod paa med same, og
gav fælt or seg um denne gilde Maagen. Men
Maria fekk sitt ho med. »Hadde du faret fram
mot Mannen din som· du skulde, og sleget dei
Grillurne med Johan fraa deg, so hadde det visst
ikkje gjenget so,« meinte han. Maria totte ho
laut svara paa detta, og bad honom minnast, at
ho daa haddesagt Thorbeck paa Fyrehaandiz korleids
ho hadde det; og dertil var det ikkje hennarSkuld,
at det Giftarmaalet var komet istand. Men Mei-
1) Daa alle upplyste Romarar hadde sluttat aa tru paa
dei gamle Gudarne, var det inkje av religios Fam-
tisme, at dei forfylgde deiKristiie, men fyr di desse
var politisk faarlege, Kommuiiistar og Folk med sin
eigen Konge (den himmelske Kongen) som«oi—lde hava
seit Rike fyr seg sjolv og inkje gjeva seg under Kjet-
aren.
ster Kugler»var like sael umdet ho sagde, og tilslut
kom han endaa med ·eit Fantord um, at ,,no skulde
dei maatte. draga·««paa hen-sn e, istaden fyr at ho
burdehjelpt dei paa deira gamle Dagar«. Detta
vart skyr hardt. Hv tok til Graaten og vilde lik-
som søkja seg Hjelp av«M·oer si mot desse harde
Ord. Men Moeri tagde og nikkad til Gamlen
og samstemde med honom. Daa vart ho reint
som kald, og sagde med kvaevt Mæle: .,Naa, av
meg skal-«De·«i·kkje’h-ava nokot .Bry. Cg reiser i
Morgo til Faster mi; hjaa henne veit eg, eg sinn
eit Moerhjarta no i miUlukka. Gud forlate Dykk,
at de ser so hardt med meg«!
Og Maria reiste verkeleg Dagen etter. Veel
bad Foreldri henne daa vænt um aa vera heime;
men ho visste forvcel, at slikt som det igaarkveld
kom til aa henda oftare, og dertil var ho rcedd,
at dei andre Buchenheimingarne vilde hava henne
for mykje til Spott. Ho bad Veelsar med For-
eldri, pakkad si oesle Eign ned i ei Kista, men tok
Ingenting med av det ho hadde fenget av Thorbeck,
og dermed bar det i Veg att.
v-
Fjore Maanar hadde Maria voret hjaa Faster
si og havt det utifraa hyggjelegt. Daa kom det
eit Brev fraa Faer hennar, som sortalde, at Moeri
var sjuk, og bad so vakkert um at Maria strakst
vilde koma.
,,Du skal visst ikkje oftare hoyra nokot leidt
aV meg,« skreiv Meister Kugler· »Eg hev sidan
havt reint vondt av dei stygge og vitlause Ordi, som
eg sagde til deg den Kvelden sistz men den Gangen
varYdet Vinet, som snakkad or meg, og du lyt til-
gjeva. Eg hev no lært aa sjaa, kor uvitugt me
foor aat, som tvingad deg til aa taka denne Skarven,
den Thorbeck, og korjmykje betre det hadde voret
baade fyr deg og oss, um du hadde teket den
andre. Eg hev havt stortStrcev i den sidste Tidi
med aa tena Maten til Munnen, og no gjeng det
reint tversett, naar Moer di er sjukleg. Du lyt
vera ei god Dotter og koma heim snart aa hjelpa
oss. Meg skal du ikkje vera rædd lenger, og ikkje
Buchenheimingarne held; for dei talar alle berre
vcel um deg og hev vondt av deg. —Fraa Thorbeck
er det Ingen, som hev hoyrt elder spurt nokon
Ting; han er reint burtkoinen. Det-vert vællikaste
aa lysa etter honom i Bladi, og kjeni han ikkje
daa, og det gjer- han .knapt, — so ·fær me Retten
til aa loysa deg or det Giftarmaalet. Men daa
maa du sjølv ioma og sokja um det. Kannhenda
kjem det endaa betre Dagaxr syr oss! — Du kann
vcel gjeta, kvat eg no tenkjer paa. Eg hayrde her
ein Dag, at Johan bur i A. . . og hev Verkstad
og Hatidel der og driv det godt, men er enno
Ungkar og vil ikkje høyra nokot um Giftarmaal.
Eg skulde undrast, um det ikkje her er «gamall
cherleik,« som ligg under, og enno ikkje hev rustat.
—Paa Gartenau er alt umskiplat· Dei nye Folki
der hev byggt uppp ein stor Sukkerfabrikk, som
skal i Gang til Hausten. Det er snilde, venscele
Folk, reint ulike denne ugodslege Thorbeck·«
Detta Brevei tok henne sterkt; for det bar
upp Tankar, som ho sjolv so smaatt hadde dregjest
med i den seinste Tidi, og at det varFaer hen-
nar, som no kom fram med dei, totte ho var eit
godt Merkje. Ho fekk nytt Mod og nye Livs-
voner· . »— —
Daa Faster hennar, som vcel kjende til alt
det med Johan, hadde set Brevet, sagde ho:
,,Det er greidt, kjære Barn, at du no maa
heim og sjaa til Moer di, og ikkje bry deg um
Folkesnakket.. Eg kjem til aa sakna deg. saart, det
veit eg; men det er no ein Ting fyr seg. Det
Faer din skriv um Thorbeck og dei Ting, er visst
rett, og hellest,« sagde ho, og drog henne inn til
seg, ,,lyt du setja alt til Vaarherre og lita paa
honom. Han greider det nok.« ·
· So foor daa Maria heim til-Buchenheim att-
Der fann ho Moer sis alt i Besningi,·og glad
vart ho. Hellest saag det i’ alle,Maatar betre ut
heime no enn fyr. Naudifhadde drivet Faeren til
Arbeider, so han-mest hadde vent· seg av med Fla-
ska, og gjekk han paa Vertshuset ein Gong, so var
det4 ikkje lenger paa ,,Den blaa-e»Gngelen«, daa
dei der hadde gjort so harmeleg Narr av honom
fyr den- ,,rike Maagen«’·; men1 han gjekk til Hr. Ren-
mann, som no var komen fraa dei gode Tankarne,
han fyrr hadde havt um Thorbeck, og vart som
ein Raadsmann syr Kugler i dens Saki aa faa
Giftarmaalet um-att-gjort. Han kom mest altid
fastande heim, og dermed var det aldri slikt Styr
i Huset som fyrr. Moeri saag og ut til aa vera
meir mild og taaleg no; Sjukdomen var det likt
til moykte henne. So tok Maria med friskt Mod
til med sitt gamle Arbeid, og var til Hjelp baade
i Huset og i Handverket.
Fyrste Kyrkjegonga var vael tung. Men daa
ho saag, at alt Folk var godslege «mot henne som
fyrr, og hadde vandt av henne, so var det som alt
vart godt. Etter Tenesta var ho innum Presten,
og han talde henne og« til aa skilja seg fraa Thor-
beck. ,,Det var meg tungt aa vigja deg til den
Mannen," sagde han, »for eg tottest mest vita, at
det skulde bera galetiVeg med honom. Det Bre-
Vet paa Brudlaupsd«agen, og den Stakkem han fekk
av det, hev lagt mange tunge Tankar innpaa meg.
Sjaa til! Under det Talet ,,70,000« ligg det eit-
kvart, som ikkje er av det Gode.«
Det vart Haust paa nytt Lag. Ein Dag i
Skymringi kom det ein Mann inn isKrambudi hjaa
Kugler og spurde etter Fru Thordeck. Han var
sveipt i ei stor Kaapa og talad ein underleg, bro-
ten Tysk.
Maria kom ut, og daa ho saag Mannen, sette
ho i eit Skrif. Det var den same, som hadde vo-
ret paa Gartenau hin Gongen, og som tvillaust
var Orsak i, at Thorbeck var stroken.
,,Maa ’kje vera rædd meg, Fru Thorbech«
sagde han, »eg kjem i god Meining, og hev stort
Nytt aa sortelja, som De visst ikkje vil trega paa
aa hzxiyra« ·
Maria tok seg strakst, og bad honominn. Han
fylgde med, og daa han var komen til Sæte, tok
han aat aa sortelja, slik han kunde daa; for det
var greidt, at han hadde vondt syr aa tala Tysk.
(Meir.)
Litlc-Thcodor
kallar dei ein stakkars gamall Landsvrest, som er
ute i Morgenbladet og rid paa den theologisk-filo-
sosisk-politiske Sopelimeti sin mest so visst som
Vika kjem. Han skynar seg paa alle Ting, baade
i Himmelen og paa Jordi og under Jordi, og han
hev ein Skriveklaae so fæl, at dersom han lyt liva
lengje til, so fyller han upp heile Landet med
Smøi«papir. Alle Folk hev vondt av Morgenbla-
det, som skal vera dømt til aa dragast med denne
Klokingen, og sume trur endaa, at Preste11 hev
Svarteboki, so han kanii mana Morgenbladet til
aa vera Skjutshesten sin, liksom Peter Dass i si
Tid gjorde med ein annan Mann. Men med
detta fcer det no vera som det vil. Visst er det,
at enno i Sluten av det 19de Hundradaaret er
den norske ,,Jntelligentsen« ikkje komen lenger, enn
at han toler aa sjaa L. T. og hans Visdomi
Bladet sitt. Og det finst vael dei, som les det au;
for Tullingar er her altid nok av i Verdi. Dei
fleste lær sakta aat det; det lyt meftru. Men
mang ein skakk og rang Tanke sig inn i Folk lika-
vcel, naar dei les slikt, og ser, at slike Tankar
kann konia paa Preiit i Landsens »fyrste Blad«
(hev voret). Dermed lyt Ein ruska upp i desse
Greidur so daa og daa, liksom Ein ruskar upp
annat Ugras, naar det vert sor tjukkt.
L. T. kann og vera verd aa leggja Merkje
til fyr nokot annat. Han høyrer» til det Slag
Folk, som Viije kallad Tutarhorn« Han er i vaart
politiske Gongverk liksom Kondensatoren (Kraftsain-
laren) paa ecn Elektrisermaskin: vcel avskild («isole-
ret«) fraa Livet paa alle Kantar, men seer kvar
Dag tilford ny politisk Elektricitet gjenom den
store Faringstraaden ,,Morgenbladet.««· Tilflut er
han ,,ladd·« med Elektricitet. Kjem det daa ein
liten Ting bartaat, eit Stykke i ,,Verdens Gang,«
eit Ord av Vjarnstjerne Bjornson, so smell det,
og du lugtar baade Svovel og Bik etter det. Er
du daa gløgg, kann du lett saa Greida paa haade
Styrkjen og Slaget av Elektricitet, som ler i Fø-
ringstraaden og daa au i dei store politiske Bat-
" teri her inne i Kristiania.
No sidst er L. T. ute og smeller i MorgenZ
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
