Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Pris fvr Fjordnngaaret: s
Kr. 1,10 (= ZZȧ) med
Porto og alt. Betaliiig
fyreaat. "
Eit Blad aat det noilke jollset
WMJR
. —
»H Men eg tenkjer dei tarv ikkje syta,
me skal koma, um ikkje sso braadtl«
Lanrdxag den«16ide Februar.
-———-» . —––·—––-—–-—"——————
Lysingar kostar 10 Øre
(3 ß) )Vetitliita, og daa 1878
.
etter Maaten fyr større
Vokstavar·
Log og Rett.
Det nyare Logverk heve sett BøndanestilSty-
resmeiin fyr mange vandesame Saker, so dei kjem
til aa turva godt Kjenskap tilLanosens Log og
Rett for aa kunna bruka si Magt-til største Gagn.·
Disyre vilde det··inkje vera av Vegem um dei toko
paa aa greida ut i eit Blad osm sams Rettebotar
og dermed skipa Samhald i A.sgjerder, som heve
eins Grunn. Fedraheimen trur eg vilde vera eit
lagelegt Blad til sooori Utgreiding. Gg vil daa
tala nokot om ei Sak, som heve myket Vigt i seg
for heile Landet. Det er, korleids Logi af 9de
Mai 1863 om Verdsetjing av Gardar skal takast
upp paa rettaste Maaten. .
Fyrr denne Logi kom, var det etter § 19 i
Odelslogi so, at naar eldste Son eller Dotter skulde
taka imot Jordegods af Forelori, so skulde Menn-
anne setja det i fuldt Vevd etter gangbar Pris i
Bygdi
Men Logi blei nok inkxegtekscsso streng, som
ho i Grunnen var, daa det var grott fast i Bøn-
dane, at Sonen laut faa’ Garden etter Faeren fyr
godt Kaup, naar det inkjsesskulde bera bein til Ut-
arming og Garden koma-paa Rek som annan
laus Vare
Og so toko Foreldri paa sjave aa skifta siBu
og selja Garden til Loysncngsmannen syr ein Pris,
som dei totte han kunde sleppa ut med aa betala,
naar Garden skulde haldast i Ætti og bli stelt paa
ein haveleg Magte. Fyr desse Saker Skuld fekk
inkje Logbodet om Uppspiling afGardeverdet gjort
so myket Skade som det hellest vilde hava gjort.
Men dei styrande Meiin i Landet komo daa
uuder Veer med, at ei Rettebot trengdest Det
var vel roynt at kvar Mann vilde, at hans Odels-
gods skulde bli i Ætti og haldast i god Stand,
so det kunde brukast med Hugnad og Vordnad.
Naar Faer og Moer voro gamle Folk, vilde dei
best kunna stella det so, at kvarsaf Borni deira
fekk den rette Arvelut etter som Tilstandet var,
utan aa leggja so myket Udreidsel paa Gardeman-
nen, at det var vonlaust for honom aa klara seg-
Logi af 9de Mai 1863 kom daa ut. Ho er so:
»Den Aasoedesberettigede kan fordre sig Ansæ-
det udlagt til den Pris, som af Arveladeren ved
Testamente er bestemt. Har Arveladeren ikke paa
denne Maade tilkjendegivet sin Villie, bliver Vær-
dien at anscette ved en billig Taxt· «
No heve det nok paa ymise Stader utyver
Landet voret notot lause Meiningar um, kvat ei
»billig Taxt«« var, og kanske heve nokle Juristar
teket Saki so" »juridis « at naar tvo Gardar var
af same Verd, so laut dei ogso. setjast i same Pe-
,ningsum, utan aa sjaa etter, korleids Bui hellest
hadde det; og det var daa derre aa sjaa paa Gar-
den, skyna, kvat den var verd i ein Handel, og so
setja ned Verdet nokle Dalar av kvart Hundrad,
ettersom det var komet til Skikk i Bygdi. Detta
blei daa eit 1amt Aftrekk paa kvar Gard etter hans
Verd, -·anten det stod godt eller vaakje til med
Bui At detta er ravgalet, tykjest eg ein og kvar
maa liksom kjenna aa seg
Det kan ogso godt shnast ved aa stella tvo
Treff imot hinannan:
Det syrste: Naar det etter ein .Mann var
tvo Soner og dei- skulde erva ein Gard som Man-
nen kunde liva paa, og som i-Handel-v.ar verd
1000 Spd, og dertil i lause Penning 1000 Spd.
Her var det inkje Naiid fhr aa taka myket af
Handelsverdet paa Garden endaa nokot laut vel
takast for aa fylgja Logis Bokstav
Det andre1Etter ein Mann var berre ein
Gard, værd 1000 Spd;,—— og Ervingarne voro 5
Barn. Dersom der daa skulde vera-,Von um, at
Loysningsmannen skulde kunna bli hangande med
Garden, so laut derr setjast laagt, snandt i halvt
Verd.
Nokot meir Tolking herum tarv eg inkje koma
med, daa desse tvo Tresfi maa syna, at det er
galet, naar Domsmennane halda seg til eit jamt
Aftrekk paa kvar Gard etter Storleiken paa den
fulde Pris. .
Logi hev gjevet Foreldri fnll Raadag til aa
gjera som dei maatte tru var rettaste, avdi det
hadde- sont seg,,«a.t.-..de.i"»hest«kunde, og voro ncemste
til ’det. Men dersom dei skulde doy utan aa hava
sett fast noki Afgjerd, so er det Mennar, som skal
gjera det i deira Stad-.
Naar daa Mennane gjera soleids som dei
sjave vilde hava gjort um dei hadde voret For-
eldri, so gjera dei si Sanning Rett og turva inkje
bry seg um- haarkloyvande juridisk« Logtolking.
Eg meiner at Aascedestaxterne lyt vera laage,
for at Bondestanden inkje reint skal armasst ut, men
eg vil inkje, . at Gardeguten skal liva paa Stor-
mannsvis og dei andre Borni ganga ut med Ja-
genting. Han lyt faa Garden’ so, at han med
Stræv og Sparing kan sitja med honom, halda
honom i god Stand og gjera dei Framstig i Vruk
og Dyrking, som den rette Roynd vil syne-
L.
Amerika-Brev.
Chicago, 17de Jan. 1878·.
Kor reint rart det er syr ein norsk Bonde-
mann, strakst han kjem til dette Land! Det er ikkje
berre Landet, som er ulikt alt, han hev set fyrr.
Det er likeins med Folket. Alle Menniskjor bera
seg aat imot honom plent som var han Likemann
deira. Han er i Fyrstningsen mest bljug as detta,
og annat er ikkje ventandes, for heima i det kjære
Norge hev han heile sitt sLiv voret van ved, at
»danade« Folk heldsseg israalx honom i alt., —
Aa ja, dei minnast, det so væl, dei norske Far-
marane her, og. dei’ svalla. um det stundom fyr
Mora, Det-s- ·er»ikkje ·smange Dagarnes sidan eg
hoyrde ein. av deim sagde: ..,,Eg vilde ikkje vera
Bonde iNoreg atter shr aldri saa godt-, og vael
det, so lengje det er paa gamle Maatenj«der.— Jai
meg, fyrnokre Kruslingars mesvaaro. »—,,Storfolket«
raadd.e, og som dei hullad,» so dansad me ——— og
Gud naade den,-.-som slog seg stiv i Nakkensl Dei
vaaro danade NMenniskjor maaoita,s og ·me vaaro
berre raabarkad.e Bønd.ar; - Skulde«me vertacxdanade,
so laut nie ·l«egg"j.as«.·—av,Tungemaalet cvsaart ogs·Vaa·d-
m.aalstrøya. T. Men Klædeskjolen sell for dyr,skog
Tungemaalet sat for fast-. 1Og.s.o vart »detks·«ald·ri
onnorleids. Storfolketsi Bygdi var syr seg, og
me fyr oss; dei gjorde Nar av oss og me av deim,
naar dei ikkje saag elder hoyrde det. Dei laut
hava sin serskilde Vaas i ijrkja, og ein Bonde
laut ikkje koma nære. · Eg trur, hadde ein Storkar
og ein Bonde voret læste inne saman i eit Rum
heile Dagen, dei vilde aldri sagt Ordet til hin-
annan. Storkareii var for god, og Bonden laut
ikkje vera nasavis. Skulde me koma nær Storka-
ren, so lautoet vera med Huva- i Hondi, um det so
var midt paa Vegjen paa kaldaste Vinteren. Talad
me til honom paa vaart eiget Maal, so skjynad
han oss itkje, elder han smilte svivyrdeleg og tok
upp atter det, me sagde, paa sitt Bymaal·
»Men her era me Bondar alle og Storkarar
alle. Hev du Vit i Hovudet og ber deg høveleg,
so kann du tala med kven du vil og gaa kor du
vil, og ingen finnst aat- deg fyr det, endaa Hondi
er hard og brun og Bunadengrov og uvand.«
Ein annan Farmar sa: ,,Eg var reint fortal-
lad» fyrste Gongen eg kjøyrde— psaa Jarnvegjen
her i Landet. Eg hadde kaupt Villet tilfringaste
Vogni. Ein Jarnvegs-Manii synte meg inn i ei
Vogn, som var so gjild med glimaiide Maaling
og’ sylvblanke Handtak og Putescetor med raud
Blods, at eg steig attende — eg tenkte, ho er
fyr Storfolket, den, og ikkse fyr Bøndar. Eg saag ogso
nokre fine Karar derinne, dei sat og roykte Cigar-
Eg gjekk daa burt og stakk Hovudet in i ei onnor
Vogn, men ho var endaa meir glimande og gjild,
for ho var nyare enn hi.-· So gjekk eg fram til ei
Vogn, som liknad meir paa dei norske, og vilde
inn der. Nei, der vilde dei ikkje hava meg, dei
hadde berre Kistor og Kassor der. Soleids gjekk
eg og tumlad, til det ringde, og Vognarne skulde
gaa. Daa tok ein Jarnvegsmann meg i Armen
og kjayrde meg inn i blankaste og greskaste Vogni,
og peikad paa ein av dei gjilde, mjuke Sofaom.
Aa ja, eg sette meg ned og strauk Huva av meg.
So sint Hus hadde eg aldri voret i fyrr, og so
mjukt hadde eg aldri setet syrr. Men bid no,
tenkte eg, til Mannen kjem fyr aa sjaa paa Bil-
letten, daa lytdu nok pakta deg herisraa. Aa nei,
Mannen kom, saag paa Billetten, tok Hatten min,
stakk ein Lepp under Vandet og sette han paa Ho-
vudet mit, radt nedyver Øvrom· Ja der sat eg.
Vogni vart full av Folk av alle-Slag. ’Prata
gjorde dei og log,- men ikkje myket høgt, og daa
det leid paa, koms ei aldrug, fin Kona og sette seg
jamsides meg.«
Kjein ein inn paa Kontoret til ein Embætts-
mann, so er der inga Heksing og Gleksing og tverre
Svar. Dei beda deg sitja ned,·og tala venlegt
og fint til deg, men greit og beintfram. Kjem du
inn i ei Krambud elder eit Posthus elder ei Hotel-
stova, so kann du gaa der og staa der og sitja der
og prata med Kjenningar so lengje, som du vil,
og ingen grin aat deg fyr- det, og den eine er likso
god som den andre, so lengje han fører seg pyn-
teleg.
J eit slikt demokratiskt Samfund maa det vera
lett for ein Nykomar aa læra aa kjenna Landsens
Stells« og Skjikk i Politikken og alt annat. Den
eine hev lett shr aa lcer;·a av den andre, og hev
han god Vilje og stroevar ærlegt, so kann han saa
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
