Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
«
Fe Id r ah ei me n. « .
Eit Plads aat det norske Folket.
Pris fyr Fjordungaaret:
- » 11 . Kr. 1,10 (= 33 szx med
« ——·0 - . · Porto og alt. Betaling
fyreaat.
Lanrdag den »16de Marts.
,,— Men eg tenkjer dei tarv ikkje syta,
- me skal koma, um ikkje so braadtl«
Lysingar kostar 10 Øre
(3 ß) Petitlina, og daa
etter Maaten fyr større
Bokstavar.
Vettcmoyarne ved Mylla. 1)
(Gi gresk Folkesoga).
Det var eingong ei gomol Kova i Steiri2),
som skulde aat Klostermylla og mala; Mylla laag
væl ein Times Veg fraa Landsbyen. Ho stod daa
upp Midnottsbil, elder endaa syrr kann henda; for
Maanen skein fo klaart, at ho trudde alt det var
Dagen. So klyvjad ho Eslet sitt og lagde endaa
ein liten Kveitesekk ovanpaa thvi, og daa ho- godt
og vcel hadde gjort detta, rusladho i Veg til
Mylla. Daa ho kom dit, laag Myllaren og sov.
Ho ropte og skreik best ho kunde; nen Myllaren
sov like fast han. Endeleg langt unc lengje vak-
nad han, og undrast daa fælt paa, at slik ei go-
mol Kjering var paa Foterne so tidleg paa Mor-
gonen. Daa no Gamla hadde fenget Kornet sitt
malet og stellte seg til aa fara heimatt, segjer Myllaren
til henne: ,,Men hoyr no, Mor,« sa’ han, ,,kann
. du ikkje likso godt roa degstil her og bia, til dess
det vert Dags, Det,.eriije nokoroildt aa faxa
flakka slik midt paa Notti.« Men Gamla deTde
ikkje vidare paa detta, annat stod upp og ruslad
i Veg. Git litet Stykkje fraa Mylla var ein Vekk,
den gjekk ho hver. og so bar det sjellleides. Men
daa hoyrde ho eit fælt Staak attum seg, og daa
ho skulde sjaa til, var det ei heilSkreid av Kvinn-
folk, som kom sarande etter henne. Gamlemor
merkad trast, at det ikkje var nokot godt Folk,
som var ute, for det var greit aa sjaa, at det var
Vettemoyar.3) Daa reiv ho illsnoggt den»øvre
Kveitesekken av Eslet, gjøymde’n under ei Buske
og sette seg sjolv uppaa istaden. So kom Vette-
moyarne, slog Ring um Eslet, og til aa leita etter
Kjeringi. Men dei kunde ikkje finna henne. ,,Der
er den eine Sida,« sagde dei, »og der er den
andre, og der er Oversekken au, —— men kor er
Kjeringiks« — for Gamla hadde krylt seg ihop
uppaa Eselryggen, so ho sat der so rund som eit
Nysta. So sagde den eine av Elvekonurne: ,,Ho
lyt ha’ gjenget attende aat Mylla« Og med det
same svingad dei seg upp i Lufti og var ved
Mylla firakst· Der vart daa eit felslegt Staak,
fo Myllaren vart reint rædd; Steinar og Trebit-
ar og Glasbrot berre dreiv imot Mylletaket· So
flaug dei inn i Mylla og til aa leita og staaka,
snudde alting upp ned, sette Kvernsteinen paa Gonga,
skreik paa Myllaren og kravde av honom Kjeringi;
men han kraup ihop under Dyna og gjorde seg so
liten han kunde sog tagde som ein Mur; for han
visste væl, att dersom han talad no, fo vilde Troll-
skapen taka Mælet fraa honom. Attaat laag han
og smaamumlad paa Bibelspraak, og daa han der-
til var Munk fraa St. Lukasklosteret, so torde ikkje
Trolli røra honom, kor sinte dei vat. Dei kunde
daa ingen Ting gjera, og sann ikkje Kjeringi hel-
der, og dermed tok dei ut att, sette avstad etter
Gamla, og tok henne atter, endaa ho hadde drivet
paa-Eflet sitt so hardt som ho kunde. Og ein
Hop av dei stellte seg upp srammansyr Eslet, og
1) Bernharo Schmidt: Griechische Marchen, Sagen und
Volkslieder Leipzig 1877.
2) Landsby paa Oyi Zakynthos.
3) Stresk ,,Neraidet;« dei likjest mest paa vaare ",,Elve-
onur·« —
ein annan Hop bak, ogso andre Hopar paa baade
Sidur, og dei surrad og flaksad liksom Humlur og
My, og skygnde og leitte, skygnde og leitte, —men
lika vise vart ,dei. So sagde dei: ,,Der er den
eine Sida og der er den andre Sida, og der er
Oversekken au; men kor er Kjeringi? — Me lyt
aat Mylla att; den Skarve Myllaren hev gjoymt
henne.« Ja, dei so gjorde. Paa nytt Lag tok
det til aa knaka og braka i Tverbjelkarne paa
Mylletaket av all den Stein og dei andre Ting,
som Vettarne kastad nedpaa; det var som det skulde
hagla oversleg fælt. Og paa nytt Lag rotad dei
Mylla igjenom, rotad og grov baade ute og inne,
og kringsette Myllaren au, um han ikkje skulde
hava gjoymt henne av einkvarstaden paa Nærhondi·
Men det nyttad dei aldri eit Grand. Dermed bar
det ut att, og etter Gslet, der Gamla sat. No var
ho nett komi upp aat Vinhagarne i Steiri. Der
kringsette dei Gslet aa.nyom, sinte som Kruk, og
sagde: ,,der er den eine Sida, og der er den andre
King g—zdeh»ex...«an«r«f.elken kmen ..ko.r..ex KjeringiZ
—- Aa gjev me fann henne, det Skarvetinget! aa
kor me skulde elta henne! Ja visste ho betre, kvat
ho skulde faa! Nei, nei, kor kann ho vera! ——Men,
me skal nok finna henne. Me gjeng med tilLands-
byen.« Detta laag Gamlemor og hvyrde paa, og
var fo rædd, at ho berre bibrad, og heldt Anden
so hardt, at ho tettpaa kovnad.
Men Vettemoyarne fylgde, og fram mot Lands-
byen bar det. Daa gol det ein Hane, og ei av
Vettarne sagde: ,,Der gjel Hanen.«« Men ei av
dei andre svarad: »Aa, lat han gjela; det er berre
den graine« Eit Stykke til, fo gol det ein ny
Hane. Daa sagde ei: »,,Høyr, der gjel den andre
Hanen; lat oss roma!«
,,lat han gjela, d’er berre den skimlutte. Men daa
dei var komne mest fram aatGarden, daa gol den
tredje Hanen. Daa skreik dei: »Lat oss ganga!
lat oss ganga! Der gol den svarte Hanenz no
kjem Dagen yver ossl« Dermed flaug dei stad,
men arge var dei, og skjende styggjeleg paa Kjer-
ingi. Og so· kom Gamlemor heim, bibrande yver
heile Kroppen ao Fæla; ho tok strakst til aa roykja
med Vigsleroyk, og sidan, daa ho hadde kvilt paa
eit Grand, sortalde ho heile Hende, og so vart ho
roleg att. Soleids bergad Gamlemoer seg ved
Klokskapen sin, og daa Dagen var komen, fylgde
dei henne attende dit, der ho hadde gjoymt Mjøl-
sekken sin, og den bar dei heim aat henne, og so
var Alt godt og væl.
Kongedome og Republik.
v1.
(Siste Stykket).
- Det hev inkje voret mi Meining med desse
Stykki aa greida heiltupp det vanskelege Spurs-
maalet: Kongedome elder Republik, Der er mangt
som eg inkje fcer Rom til aa taka med. Gg skulde
soleides havt Hug til aa skriva nokot um Ginvalds-
kongedome i Guropa fyre den franske Revolutionen,
um den nordamerikanske Republiken, Sveits og
meir, men det ser singi Raad med det. Det eg vilde
med desse Stykki var berre aa gjeva nokre Upp-
»Aa," svarad den andre,·
lysningar.- Lesaren seer sjolv draga ut den Lær-
domen han vil, men eg skal faa Lov til aa peika
paa eit og annat sjolo og. "
Fyrst og fremst er det ei falsk Tra, at anten
Kongedome er vondt og Republiken god, elder tver-
tum· Baade tvo hev kvar si Gjerning i Verdi.
Kongemagti hev voret god til aa- samla eit sund-
bytt og usamheldigt Folk, og til aa læra upp eit
umyndigt Folk til sidan aa standa paa sine eigne
Føter. Republiken hev fostrat eit rikare Aands-
liv og ei sterkare Borgar-Aand og større Veelstand·
Det er ei falsk Tra, at Republiken gjer alle
frie og like: eit republikansk Stormannsvelde kann
liggja tungt paa Aalmugen, so Yvergang til ,,Ty-
ranni« elder ,,Ccesarisme« kann vera eit stort Fram-
steg syr Aalmugen og heile Landet.
Det er ei likso falsk Tra, at Handel og Ja-
dustri og borgarlegt Vcelvcere skal trivast mindre i
ein Republik enn i eit Kongedome. Det kann me
sjaa av Tilstandet i Florens og den nordamerikanske
Republiken og dei tyske Republikarne (Hamburg,
Lybek o. s. fr.) «
Det er ei likso falsk Tra, at ei sterk og upps
lyst Borgar-Aand nok kann vera fager, so lenge det
ingen Faare er, men i Ufredstider er magtlaus
mot Einvaldsherrens Fylkingar av viljelause Reid-
skapar. Detta kann Athen og Sveits loera oss.
Men den falskaste Tru av alt er den, at Vaar-
herre likar Kongedomet betre enn Republiken, og
at det er Uppror mot all guddomeleg og menne-
skeleg Autoritet, at eit Folk vil styra seg sjolv· Eg
meinar, at det athenske Folk og det romerske Folk,
daa Republiken var paa det beste, og i vaare Da-
gar det sveitstske Folk er Gud likso tekkjelegt som
det russiske, og at Gud likade mindre det franske
Folk med den utpinte faakunnige Aalmugen og dei
utskjemde Stormennerne, Prestar og Adelsmenner,
som livde i Hor og Lauslivnad under Ludvig den
14de og 15de, enn det strcevsame og fredsame fran-
ske Folk i vaare Tider, som inkje nyder upp sin
siste Skilling fyr aa halda eit Harem fyr ,,den al-
lerkristeligste« Konge ,,av Guds Naade« 1) men set
upp Skulehus umkring i heile Landet, fo Folk kann
læra nokot. Vil inkje Gud, at eit Folk skal styra
seg sjolv, av di det er gagnlegt fyr Folket aa krjupa
fyr ein Autoritet, kann Gud endaa mindre vilja,
at eitt Menneske skal styra baade seg sjolv og
andre, ingen menneskeleg Autoritet hava vver seg
og endaa vera Autoritet attpaa. Den Faaren syr
Sjæli, som fylgjer med aa hava Magti, den er
liti fyr eit heilt Folk, der kvar Mann hev litet
aa raada, og den oesle Magti han hev, seer han
fyrst, naar han er vaksen Kar og sjolvhjelpen, men
fyr ein Ginvaldskonge lyt ein multiplisera denne
Faaren med Millionar, helst daa Kongeemnet tidt
er so ungt, at han inkje hev Alder til aa verta .
so mvket som Kopist i eit Departement og stundom
hev so litet Vit i Skallen, at han inkje kunne ber-
ga seg, um han skulde føder seg sjølv, og fyr
det meste er so utskjemd av Hofkryparne, at han
inkje kann bruka det vesle Vitet sitt til nokot, som
1) Dei franske Kongarne hadde Tilnamnet: .den.aller-
krtsteligste. Ludvig den 15de hadde eit remt Harem
av Frillur.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
