Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
6te April 1878.
i
Fedraheimen.
59
komeleg og rett etter det som dei skulde. Men
den Tru um vaart Folk at dei vilde gjera so, heve
inkje vaare Ytiksraadar og Storthingsmenner havt,
meddi dei heve givet ngbod um, at alle Fatikfolk
, skulde faa Hjelp til Livberging av Bygdi elder
Fatikkassalsjaa Log av 20 Setbr. 1845) og sett
syre, at Menner skulde utveljast til at likna ut
Fatikskatt og Legd. Detta var gjort i beste Mei-.
ning og etter som Flestalle trudde var rettast; like-
vel, det er ein«vrang og bakvend Veg at taka det
paa, for no kanii kvar Drikkar og Leting, som
inkje er god til aa syta fyre seg og Huslyden sin,
koma med Logi i Handi og søkja Upphelde av
Kassa, anten han so idest taka si Hand i Arbeid
elder ei, og det er — Skain at segja — komet so
vidt, at dei i Byarne doma Folk paa »Tvangen«
naar dei inkje kann livberga seg sjolve, anten dei
so er Skuld i det sjolve elder inkje. At detta ikkje
kann vera so r’ett er lett skynande, naar Eiit tenkjer vel
etter alt, og er det ikkje rett, so er detheloer inkje
til Gagn, men berre til Skade. Dette syner seg
ogso, for i dei tjuge Aar 1850 til 1870, som var
gode Aar baade paa Sjo og Land, aukadestFatik-
- skatten her i Landet fraa 573 Tusund Dalar til
1,337 Tusuiid Dalar, elder fraa 49 til 90,8 Skill.
syre kvar Mennesij og det heve sidan auka paa
framleides. Same Roynsla hava dei gjort i andre
Land ogso. Og var inkje Staden større, emt
Aukinggav Pengeutlaget, var det endaa inkje so
saarlegt; men det er verre at Fatikfolk paa denne
Magten syger i seg deii Tanken, at dei hava Rett
til at liva paa andre rikare Folks Kostnad, og der-
med tapa dei Trui paa seg sjølv og seer den
Freistring at verda lata, uvyrdne» og ovundsjuke·
Dei Rike derimot gloyma so lett si Skylda til aa
giva av eit godt Hjorta, og tenkja berre paa den
store Fatikskatten dei maa betala, og som dei verda
vantade fyre, soframt dei inkje legg honom ut i
rette Tid.- Denne Veila ved Fatikstellet heve sume
gaadd. Det var soleides fhre ei Tid sidan ein
Prest i Skotland,— heitte Chalmers, som provde paa
at broyta Vegen syre friviljug Fatikhjelp, og han
heve skriver ei Bok um dette Emnet, som er um-
skrivi paa Dansk av Presten Knutson i Evje og
prentad her i Landet i 1857· Fyre 6 Aar sidan
heldt daaverandexKandidat no Prest, Schjelderup
nokre Foredrag i Bergen um det same, etter den
Maate dei hadde det paa i den syrste kristne Tid,
daa Apostlarne leet velja Diakoner elder Fatikfyre-
standarar i Jerusalem, og som ogso var den Maa-
ten Chalmers tok det paa. JMenigheitsmote syre
Nykyrkjesoknet vardt det sidan vedteket at freista
med ei slik Fatikhjelp, og det heve sidatt stadetved
Lag og gjenget fram Aar syr’ Aar. ijor toko
dei til paa same Maaten i Aarstad Sokn tett med
Byen, og no er det Tale um at byrja det ogso i
dei andre Sokneri Bergen. Same Tanken sekk
fyre nokot sidan Lensmann Skaatun i Fitje paa
Storden. Um dette fortel ein Mann i eit Brev
til Vergens Tidende,»«) og i 1873 er det i Ber-
gen prentad ei liti Bok um same Emnet. M)
Um dette trudde eg det kunde væra hovelegt
no at sortelja ogt bedja Folk tenkja vcel yver um
inkje her er eit Umbroyte at stræva etter, som vilde
vera til Gagn og Gleda baade syre Fatik og Nik.
Kann fleire vaaga seg til aa gjera det Tiltak, som
vardt gjort i Fitje-Gjeldet, vil det muna; Utlaget
til Fatikhjelp skulde vonlege med Tide minka og
Fatikfolk skulde faa den Kjensla, at Hjelpi kom av
Kjærleikje og inkje ved nokot Logbod, som verd sett
av Storthing og Riksstyre· p.
Skole og Upplysning.
Premie syr dei bestc Lærebøker aat Aalmu-
geskulen lovad ijrkjestyret ut syr ei Tid sidan-
Af dei innkomne Prov heve no Domsnemndi valdt
ei Fedralandssoga av Rektor Eriksen og Yverlce-
rar S. Petersen; Natursoga av O. A. Larsen, Sty-
rar av Lærarskulen i Sogne; Naturlæra av Far
stad, Styrar av Lærarskulen i Eikersund; Geografi
av Oberst Vrochz ABC ,,Barnets første Bog« av
Fru Rosing.
Ved Kristiania Aalmugeskule er Skuletidi syr·
Femteklassarne nyleg aukad med 6 Timar um Vika;
syr var det 18, no 24 Timar. Dette gjeld fraa
t) Lensmann Skaatun heldt eitMote og greidde ut um
det Andsvaret, Samfundet hev fyr nforsyrgde Born,
og um fri Fatikhjelp. » Tie Mann melde seg strakst
viljuge til aa fostra kvar sitt Fatikbarn, og einMaa-
nads Tid etter hadde alle Fatikborn i Sokni (ikr. 80)
funnet kvar sin Heiin paa same Magten. — Lika eins
fekk dei alle andre Fatikntgifter (ikr. 600 Spd.) inn
ved frie Gaavur, og det var dei, som fyrr hev voret
iliknade berre 4—5 Spd., sont no fritt gav upp til
80 Spd., og meir og. (Bldst.)
dig) »Nogle Ord om frivillig kirkelig Fattigpleie.«
den Tid, det nye Skuleaaret byrjar; fraa den Tid
verd og Skuletidi fyr dei» bitalande 5te Klassar
ved same Skulen aukat inntil 80 Timar, Skuletidi
for 6te Klasse skal likeins aukast fraa August 1879
og syr 7de Klasse fraa Au«gust 1880·
Kriftiania, dets ste April 1878.
Storthillgct. Onsdag. Eit Regjeringsfor-
slag um, at Fredriksstads kommunale Middelskule
skulde gjerast um til offentlig Middelsksule hadde
Kyrkjenemndi ikkje gjenget med paa, men vilde
hava Statstilskottet uppsett fraa 2400 til 4000’
Kr. Steen lagde fram eit Motsorslag um, at
Skuleti skulde verta Statsskule med Rektor, 3 Ad-
junktar og 4 Klasselcerarar og faa eit 2708 Kr.»
stort Tilskott, mot at Kommunen sjolv lagde til
3600 Kr. og skaffad Hiis og Skulegreidur. Fyre
Steens Frainlag vart det sagt, at Fredriksstad
hadde gjort so mykjet fyr Skulen sin, at det kunde
hava som eit Krav paa, at Staten vilde taka seg
av den, daa det tilmed syr ein kommunal Skule’ -
var vandt a·a faa fat paa flinke Menn elder iallsall aa
faa hava deim lenge. W. Dahl meinte at um Sku-
len vart nmgjort til Statsskule, var det som ei
Fyrebuing til aa saa Gymnasi der med; han
sramsette ogso Forslag um ein Realgymnasi,
men tok det straks attende. — Fyr Jnnstillingi
vart det haldet fram, iser av Jakob Sverdrup
at dei kunde ikkje byrja med det aa gjera dei komn-
nale Middelskularne um til Statsskular; var det
ein By som fekk det, vilde det koma mange og
søkja um det. Det maatte setjast ei Grendsa, so-
leids meinte han, at berre der, det attaat Middel-
skule ogsaa var Gymnasi, skulde det«vera Stats-
skule, og Johan Sverdrup trudde, det var rett-
aste baadde med Middelskular og Gymnasiar, at dei
var kommunale, um det var" Raad til det. —Jmi-
stillingi vart vedteki med 73 Royster mot 36, som
var syr Steens Forslag.
Thorsdag. Til Reisepengar· for Lærarar
ved dei hogre Aalmenskular hadde Nemndi innstelt
8000 Kr. Ventzen tok upp Mindretalets Forslag
4000Kr. Steen, Aschehaug og Taraldsen
talde syr Jnnftillingi, som Tvart vedteki med 58
Royster, 48 roystad fyr Bentzens Forslag. — Det
meire som vart fyr seg havt var berre Smaasaker,
Jnnstillingar fraa Kyrkjenemndi og Vegsnemndi,
som det ikkje vart nokot vidare Ordkast um.
Loning aat Lcnsmcunernc. erirtalet i
Justitsnemndihev innstilt, at det kongelege Fra-knla-
get um Lensmannsloni skal havast fyre paa detta
Thinget3; tvo Mann vil berre leggja Sakiburt.
Av Domsmicnn ved Parisntstillingi skal det
ialt vera 650 (325 Supleantar), herav skal detvera
— s- s- oss- s-
saag det paa dei fine, lakerade Styvlarne. Og um
so dette berre er ei utvortes Skikk, so trur eginkje
dei kann ganga soleides gjenom Gatorna og syngja
paa: evviva la oroeel la orooe evvjval (leve
Krosseni elder: Hurra shre Krossen!) utan at
kjenna seg gjenomrisnat av heilag Age og taka
med seg eit aalvorslegt Hugskot, som lenge vilvara
og vekkja·
Eg saag nokot annat og i Rom, som heng i
Hop med detta. Det finst eit Herbyrge der, som
er innvigt til St. Johannes, der alle Bonder og
fatige Framandsolk, som kjein til Nom» med- Paa-
fketider, kann faa sritt Hiis og Kost visse Daggr.
Og daa er det fornceme Folks Soner som ganga
og uppvarta deim. Dei er klædde i graae Kjolar
med eit Belte kriiig Livet og so Kjokensyreklcede
paa. Og det er inkje berre det, at dei maa bera
Maten fram til alle desse Fatige og standa" bak
Stolen og sjaa etter, um dei vil hava meir, nei
dei maa tvcetta Foterna deim, syrr dei setja seg
til Bords, og det er inkje altid det syselegaste Ar-
beid, for dei havagjenget mange Miler desse
Stakkarame og hava inkje alt for reine Sokkar·
Det var loget at sjaa Bonderne sitja der reint
bljuge, og so desse sine Adelsmans Svnerne lig-
gja paa Kne framsyre deim, draga Hosorna av og
gnika deim med Saapa og Vat11. Eg tenkjer meg
dei fine Storkars Sønneriie i Kristiania gjeradetta
med Dragaroin ned paa Bryggja — jamen kunde
dei hava godt av det! «
Men eg tenkjer mine Lesarar er kjeide av at
hoyra um Munkar og Prestar no. Me lytleita upp
eitkvart annat, som kan kvika oss liten Grand, og
daa veit eg inkje betre enn at ganga til Marietta
Marietta er makalaus veen og tekkeleg, og mest naar
ho fcer Tak i Ordboki mi og stavar:" b—y——g—g—e
———bydje. Marietta er Dotter av ei simpel Kona·
Moderi gjeng i Troya og Stakk og med Henderna
stungne i ei Leirpotta med Gløder i um Vinteren
liksom ei Musfa; men Marietta er klædd i heil fin
Kjole med Drags etter Moten. Ho er ikkje svart-
leitt som flestalle men ljos som Dagen. Ho er
grannvaksi, heve gult Haar og eit Hovudskap som
ei Drotning. Ho heve inkjevetta lcert, men ho ber
seg som den finaste Damen, og alt kvat ho gjerer
er yndefullt· Ho er blidleg og endefram, men ho
er og ,,caprioiosa«« (lonefengi). Hos kann trappa i
Golvet og skjota Rukka paa Skallen, feerho inkje
Viljen sin. Ho kjem tidt i Huset, der eg bur, for
Dotteri, Righetta, som endaa er·Barnet, er ein
Ven av henne. Marietta er glad i Stas; det er
alle Jtalia-Kvinfolk. Deira Livsmaal er at verda
gifte, og so ein Gong i sitt Liv iminstosaa kjoyra
paa monte Pincio i ei fin Vogn millom alle dei
fine Folk. ,,Far amore« (saa seg eit Kjærleiks-
eventyr) verd det snakkat um paa Gata og for
amore i Skulen og for amore i Kyrkja. Kona,
som eg bndde hjaa, fortalde meg, at det var van-
—legt at unge Herrar tok Kjærleiksbrev med i Kyrkja,
og so lagde det paa Sætet, der Kjwrasteii sat.
Ho hadde vel fenget Brev ho og i si Tid, no skulde
hv visst inkje freista nokon, mager og skrukkutt
som ho var. Det·er vandt fyre unge Folk at
koma saman ellest, for anten er det ei Mo’r elder
ei tannlaus Foster, som gjæter deim stødt. Paa
Gata er difyre Kvende altid fine at sjaa til, men
inne i Huset skulde ein snaudt kjenna deim atter-
Der er dei slurvutte og tidt ufjelge. Kannhenda
Marietta og hadde siget djupt, hadde eg fenget
sjaa henne i hennar eigen Heim. Ein maa no
inkje tru for ilt um dei italienske Kvinnorna etter
detta. Dei standa langt framum Mennerne, i det
minste i Rom. Mennerne er trege og late, Kvin-
norna er kvike, utroyttattde i Arbeid, sterke til at
lida og vera toluge. Og det kann turvast, for
Mennerne hava inkje godt Ord paa seg. Naar
dei ganga paa Friarsot, krjupa dei paa alle fjore
syre Kjærastenz naar dei er gifte, taka dei fram
Riset· Det gjeld berre nm at saa Aalen i Aale-
teina· Kvendi er myket sritalande men inkje used-
same. Tvertum skal det vera myket sedsamt mil-
lom dei· unge og ugifte i Rom. Men det var
Marietta, me skulde roda um.
Eg kom ein Dag fraaKampagnen med Hen-
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
