Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
10de April 1878·
Fedraheimen.
·63
framyoerlagde Halen aat Moer si.s Apekjetta tek
au Ungen paa Ryggen, og han legg daa Armarne
sine nokso fint ikring Halsen aat Moeri og held
seg paa den Maaten fast. Flogmusi ber Ungen
med seg, naar ho er ute og flyg, paa den Maaten,
at Ungen held seg fast under Brjostet hennar, og
ho sveiper ei Folla um honom av Vengskindet sitt,
og so ber det avstad gjenom Lufti.
Binna (Ho-Bjørnen) fostrar seg upp ein ser-
skilt Barnepassar. Av dei tvo Ungarne, ho sær »i
Januar, ein Han og ei Ho, slepper ho denne sid-
. ste fraa seg um Hausten; men Han-Ungen maa
fylgja henne endaa eit Aar og hjelpa til med aa
stulla dei nye Smaaungar, som ho fær i næste Aa-
ret. Symjefuglarne hev ei stor Sitt, fyrste Gan-
gen at Ungarne deira skal ut paa Vatnet; dei
stend paa Breddi og liksom ropar til dei; sume
sylgjer med dei og held seg paa Sida av dei syr
aa vera trygge. Luftsuglar flyg i Fyrftningi altid
Under Ungarne sine, naar dei skal til aa prova
seg, syr at ikkje dei Smaae, naar dei vert trøytte,
skal falla til Jordi aa skamslaa seg.
Endaa dei mindste aa mest ræddvorne Dyr
sorsvarar sine Ungar, so det er eit Under aa sjaa-
Hkma vert so modig, ho bryr seg um Jngentingz
Katten vaagar seg i Bask med dei største Rovfug-
lar; den vesle Songsuglen stig djervt sin -Fiende
til Motes, naar det gjeld dei kjære Smaae. Det
hender i Tusnndtal av Gonger, at Møderne vaa-
gar sitt eiget Liv syr aa berga Avkjomet. All
Rmddhug vert gløymd; dei hev set ein Hjase (Hare),
som sette seg npp mot Jagthundeii, av diUngarne
hans var paa Nærhaandi og han maatte verja og
hjelpa dei
Ei onnor Syning av Hugskotet, som og ofta
heng ihop med Kjærleiken til Avkjomet, er Lure-
elder Lønne-Drivti. Dyri hev tallause Maatar til
aa gjoyma seg og sine Bole paa, so dei jamt nar-
rar sine Fiendar, og Mannen med. Eit Aame-
Slag, som liver paa Tre og hev same Liten som
Treborken, kann halda seg sast i ei Grein med den
eine Ende av Kroppen sin og so retta seg ende ut
i Veeret, so Ein plent lyt tru, at det berre er ein
liten Riskvist, som stend der. Dei smaae Fuglarne,
som hev Reid paa Marki, flyg aldri rett upp av
Reidet, men lør)p altid fyrst eit Stykkje sram gjenom
Graset elder Lyngen, og Ein katin vera stod paa,
at der dei slyg opp, der er ikkje nokot Reid.
Fuglar, som hev Reid i Tre, støyper seg osta
stums ned paa Marki, snikjer seg so eit Stykkje
fram gjenom Graset, og set daa syrst til Veers.
Strudsen gjer store Krokoeger, naar
sraa og til Reidet sitt,
finna det.
Alle desse Tiiig kann Ein, naar Ein vil, taka
som tankelause Naturdrivter. »Fuglarne hev no
det Draget i seg, at dei maa snikja seg fraa og
til Neidet paa denne Maaten; men dei veit ikkje
sjølv, kvisyr, dei gjerer so; det gjer seg sjolv fyr
dei, liksom me, naar me gjeng, rører Armar og
Foter utan aa tenkja paa det.« Det kann Ein
segja. Men vandt vil det vera aa forklara det
som her kjem paa den Maaten. Og det er verke-
leg sannt. Ein Mann gjeng og driv i Skogen,
legg seg so ned i Graset. Daa hoyrer han rett
som det er paa Sida av seg slik syrgjeleg Piping
og Jamring, og daa han skal sjaa til, er det ein
liten Fugl, som dreg seg gjenom Graset og ser
paa Mannen so bonlegt og sorgsullt som han vilde
segja: »aa tak meg upp og hjelp meg.« Det·er
so grotelegt saa sjaa paa denne vesle Stakkaren, at
Mannen stend upp og fylgjer etter. Der ser han,
so Veidaren ikkje skal
han gjeng -
at Hoviidet paa Fuglen sit reint paa Skakke og
at Vengjerne heng ned liksom lame; Fugleii lyt
vera dotten ned or eit Tre, elder kvat som no
kann vera hendr; nok er det: Ein kann ikkje sjaa
paa det arme Kreket utan aa ynkast. Ofta stad-
nar Fuglen litegrand og ser paa Mannen, og pipar
liksom bedande;" men naar Maanen kjem nærare,
dreg han seg med Stræv og Naud vidare. Slik
gjeng det ei heilStund. Mannen tenkjer just paa
aa taka den vesle Fuglen upp aa sjaa betre etter,
kvat som vantar; — daa slyg sden vesle Skalken
med ein Gong ende til Veers, syng og jublar og
svingar seg rundt i Lufti, i største Gleda yver si
kloke List. Heile Stasen var berre ei Komedia,
som Fuglen sann paa syr aa narra Mannen burt
fraa Reidet sitt, som var altfor nære der Mannen
sat. — Detta er ikkje eit einstaka Tilfelle, som
eingong er hendt og lagt Merkje til; men det
hender rett som det er fyr Folk, som gjeng ofta i
Skogen. Det er berre ikkje Alle, som skynar, kor
det hev seg, naar ein sjuk og forkomen Fuglsoleids
med ein Gong vert srisk og koat· (Meir).
Skule og Upplysuiug.
Cins Lærarlon syr heile Landet er ein av
dei tri Ting, som Hr. U. Ø. i No. 14 meiner
trengst framum alt annat, um Skulen skal trioast.
Grunnen hans er den, at dersom Løni er ulik, so
sokjer dei beste Lærarar seg dit, der ho er best, og
dei hine Vygderne lyt daa sitja etter med Skolet.
So sannt enn detta sidste er, so kann eg like-
vcel ikkje samstava med Hr. U. Ø. i Kravet hans
um eins Lon. Eg trur med andre Ord ikkje, at
me skal stræva til aa gjera Aalmugeskulen vaar
meir til Statssak enn han er.
Di meir Skulen vert Statssak, di mindre
vert han Folkesak, d. e. di meir vert han skilt ut
ifraa Heimen.
seg ifraa den, i same Mun gjev han upp sitt rette
og sanne Fyremaal, som er aa ,,str)dja« den
huslege Uppsostring, vera Samstrævar med For-
eldri i det store Yrkje aa hjelpa fram dei Smaae
i sann Gudstru og sann Upplysning.
Det er sælt aa sjaa, kor langt Skulen endaa
no er komen burtfraa Heimen«
lyt Ein segja, at ikkje kjenner dei Foreldri, og ikkje
bryr dei seg um Foreldri, ja ligg i Uvenskap med
dei tilmed paa sine Studer, og so er det det same
fraa hi Sida og. Seminardaningihev mykje havt
det Laget, at ho hev dreget Gutarne burt fraa
Folket og gjort dei um til den ytsteHaletippen av
Embcettsverket, so dei ikkje lenger hev havt nokon
vidare Tanke fyr sitt Folk, men hev meint som
dei andre Embeettsmenn, at Folket var til betre
fyr aa skaffa dei »gode Postar« Det er paa den
Maaten det gjeng til, at sume Lærarar endaa kann
vera imot ein slik Ting som aa saa Vygdemaalet
inn paa Landsfkulen·
At det er betre enn det hev varet, det veit
me; men ovmykje stend enno att. Og den rette
Boteraad er ikkje aa taka Skulen radt ifraa Fol-
ket og gjera honom heilt til ei Rikssak; men det
me no som syrr maa stræva til er, at Folket kann
læra aa skyna paa Skulen sin og setja Pris
paa Læraren og hans Yrkje. Vilde me gjera
Læraren til ein Riksembættsmann, som inkje Hope-
havande hadde med Folket, so kom han nok til aa
skilja endaa meir Lag med det enn no, og Skulen
vart endaa« mindre Folkeskiile enn han er.
Men at Staten hjelper til med aa løna
Lærararne, naar Folket syrst gjer Sitt, det er ein
Men i same Mun som han skil ,
Um mange Lærarar »
annan Ting, og det er rett og godt. Lat Folket
faa so stor Rikshjelp her, som det berre paa nokon
Maate er gjerande. Og dei armaste Bygder bør
hava serskild Hjelp. Men legg ikkje heile Skolen-
i Statens Haand; det vil vera eit Attersteg, og·
det vil gjera Klova millom Skulen og Heimen bote-
laust vid og stor.
J slike Amt, der Folket enno ikkje er komet
so langt, at det veit aa vyrda Skulen fyr det han
er, der — hadde eg soncer sagt — bør dei hava—
dei kleinaste Lærararne, so lengje til dei ser, kor
det ber av. Dei er lik til det; dei er ikkje betre
verde. J Lister og Mandals Amt,’«), som Hr-
N. Ø· er ifraa, er Idet nok helder laakt i denne
Vegen· Men so foer dei leera. Naar dei hev set
paa detta eit Bil, at andre Folk loner sine Læra-
rar betre, og at andre Folk disyre fcer betre Litera-
rar og større Gagn av Skolen sin, so kjem dei
snart til aa skyna sin eigen Bate dei og. Og naar
dei daa set Løni upp, so gjer dei« det, syrdi dei
ser, at det ikkje duger aa knipa paaI den Kanten
elder aa ,,kneppa Klypom og sleppa Gaupnom«,’««)
som dei segjer i Gudbrandsdalen·
Etter mi Tru maa Fyremaalet no som fyrr
vera aa sjaa til aa saa leggja Skulen meir
og meir yver til Folket, binna honom
meir og meir fast til Hesiiiien, etterkvart som
Folk og Heim vinn so langt fram, at dei veit aa
leggja det rette Lag paa Skulens Yrkje og den
solkelege Upplysning b-
Til Styrar av Amtsskuleti paa Utne er vald
Kund. W. Hansen, syrr Styrar av Amtsskulen i
Haus.
Lærarsamlaget syr Bratsberg Amt
held Mote i Skien i Juni. Til Sde Mai tek
, Klokkar Eriksen, Bamble ved Brevik imot Framlag
til Samtaleemne.
Styrareii ved Eikersunds L.cerarskule, N. P.
S. Farstad er vald til Jnspektor ved Lauroiks
Aalmugeskule.
Ktistianikh den Ode April 1878«
Paa Umskiping av Logoerket um Egteskap
hev det voret arbeidt i langsameleg Tid. Men
hjaa oss gjeiig alt smaatt og traatt. Um ei Um-
bot er nokso naudsynleg, tarv ho daa minnst ein
Mannsalder til aa trengja seg sram til Gildskap.
For her er likso mange Hugstemnur, som det er
Hovud, og alle Hovud er like gode; alle veit dei
imindsto aa halda Paa sine Mciningar elder Umei-
ningar til det Yttarste. Ein halv Mannsalder
er alt gjengen, sidan dei tok paa aa braaka med
denne’Saki her i Noreg. Ho vardt daa som alle
smaa og store Saker granskad av ei kgl· Nenmd
(av Bispar, Prestar, Juristar og Bønder), som i
1868 skreiv ei diger Vok ,um, korleids Egtesfapet
hev voret stiftat hjaa dei ymse Folk gjenom dei
ymse Tider, og lagde fram ymse Forslag til ny
Log i detta Emnet. Men dermed hadde og Riks-
stjorni gjort det ho kunde, saag det ut til. No let
ho Saki koila· Men Saki fekk ikkje kvila likevel
og naadde sram til Things baade i 1866 og i
1869, daa det i Odelsthinget gjekk sram eit For-
slag um, at dei som vilde gista seg, skulde hava
iritt Val millom aa taka kyrkjeleg Vigsla og aa
t) Detta Amtet, og so Stavatiger Amt, er dei einaste
no, som ikkje hev sett upp »Laagmaalet« fyr Lærar-
løni. Men i Stavanger Amt var det nok Pre-
starne og ikkje »Folket«, som var Skuld i det, og
der maa Ein soleids segja, at Folket lider uskyldigt-
zie) Halda paa Skillingen ogsslepxia Dalaren.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
