Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
4de Mai 1878·
Fedraheimen.
87
Av laak LEtt.
Ei Forteljing·
X111·
(Framhald).
Mest heile den Tidi Leiv hadde voret i Aine-
rika, hadde han arbeidt hjaa ein Maan. Det var
ein gamall Riki·ng, som hadde tetit seg upp med
Handel; no hadde han kaupt seg ein Far1n, som
han hadde Moro av aa driva upp, og som han
lagde store Pengar i. Det fyrste Aaret var Leiv
berre Arbeidsgut. Og han arbeidde fyr Kar. Han
var stor og sterk, Tanken paa Alvhild gjorde han
til ei Kjempaz han arbeidde syr tvo· Dertil var
han framifraa tru og paaliteleg Dei skulde sjaa,
at han ikkje var av nokot laakt Slag. Han tenkte
paa det, som Faer hans hadde sagt, daa dei skil-
dest; han tenkte paa det leide Ord, som laag hver
LEtti; — vinna full Mannsaera vart snart det
fyrste fyr Leiv. Men det gjekk som so ofta, at
Pengarne og SlCra fylgdest aat.
« Han merkad snart, at han hadde mindre Lær-
dom enn dei fleste der i Amerika. Og han saag,
at detta i stor Mnn vilde seinka hans Framstrcev.
So brukte han fine Fritimar til aa læra seg
Engelsk og andre Kunnskapar, som han tottest sjaa
Upphjelp i. Paa den Maaten vart han kjend med
den ,,Baronen««, som no var Skulemeistarj Leiv
hadde godt Hovud og var snart jamgod med andre
Folk;"i sume Ting raadde han dei. Daa han
hadde voret eit Aars Tid hjaa Husboiiden sin,
gjorde denne han til nokot som ein Arbeidsftyrar
hjaa seg. Ogdaa Leiv greidde detta fint og hadde
full Tiltrii av Husbonden fin, so var det snart
han, som styrde heile Garden.
Baronen var. ein rar Kar med mange under-
lege Meiniiigar» Leiv undrast oftapaa han.« Men
daa Maniien var sødd Baron og attaat Skulemei-
star, so hadde Leiv stor Age fyr han og trudde
alt det han sagde. »Det er fulla eg som er faa-
vis", tenkte Leiv. Likevæl hadde han det Bitet,
at naar Baronen kom med ein Ting, som han
totte var altfor rar, fo skant han ut med Trui til
sidan, »naar han eingong vart klokare»« Men kor
som var fekk Baronen stor Magt hver hans
Tankar.
Hansten etter var det, han misste sine Pengar«
Daa vart han reint utav det. Han hadde voret
fo glad i desse Pengariie, som stod der i Banken
og »gjorde feg« og liksom vaks.
Styrkjing i aa vita, at kvar Skillinge11, han ein-
" gong hadde tent, sidan liksom hjelpte han i Stræ-
vet. Det gav Mod; der var Miin i aa stræva
paa den Maaten; han bygde alle sine glade Drau-
mar upp um detta. Kvar Dag som gjekk, og kvar
Dollar, han sette i Banken, var eit Steg stam.
Og di fleire Dollar"ar, som vart innsette, di meir
»vaks« dei, og di meir vaks Leivs Mod og Voner·
Han tok til aa tru paa Lnkka si; vart glad og
trygg, ja byrg. Det var stolt detta aa smida
si eigi Framtid sjølv· — Daa rauk heile Stasen.
Han gjeli sjuk i lange Tider, vart arg og saar,
misste sin Arbeidshug og Trui til Lukka. Vonde
Tankar gnog og elte han, so han snaudt fekk sova·
Kvat kunde det hjelpa aa stræva? Naar Lukka var
imot, so var ho imot. Um han paa nytt vilde
slita seg ihop litegrand, so fannst det altid ein
Tjuv, som var viljug til aa stela det. Han tottest
merka, at det var smaatt med LErlegdomen i Ame-
rika· Det var Tjuvar og Snytarar det meste.
Alle tenkte paa seg sjglv og Jngen paa andre.
Aa vera uerng her var som aa vera eit Lain i
eit Vargebole. Ein var ikkje trygg fyr nokon Ting-
Det var som ei.
Og so Alvhild, — Alvhild og alle hans fagre
Draumar! Naar den Tanken kom upp, floymde
Blodet aat Hovudet, Augo tok Eld, Tennerne beit
seg ihop, Nevariie knytest som i Sinedraatt; han
fælte fyr Vitet. Alvhil—d, Alvhild, og alle hans
Dranmarl Han saag henne som ho stod der etter
Dansen paa Haugstad, varm, mjuk, dragande, daa-
rande, med Augo som glodde under dei kvite Kvar-
mar, med Sylgjiir som skalri paa det skire Lin
han kunde fara upp i Villska og renna til Skogs
og flakka fredlaus ikring i heile Nætter Han
maatte eiga Alvhild· Ho og Livet var same
Tingen. Men Vegen til aa vinna henne syntest so
endelaus lang.
»For all Verdsens Skam,« sagde Barone11,
,,kvat er som kjein aat deg? Du ser ut som ein
Methodistl« Leiv fortalde alt, som var hendt. Den
Starven av eiii Tjuv var stroken avstad med all
hans Eign og alle hans Voner. Han hadde stor
Hiig til aas faa i den Kjeltriiigen og skamslaa han-
Slike Utangar burde ikkje ganga paa Jordi· Daa
blenkte det so underleg upp i Augo aat Baroneii·
,,Det kann eg paa ingen Maate halda med deg i,"
sagde han-· «Kasseraren var i Grunnen i sin gode
Rett. Hadde du elder eg voret i hans Stad, so
hadde me gjort det saare«
Leiv stirde handfallen paa Varonen.
,,Du skynar meg ikkje,« sagde denne. »Nei
nei. Eg hev med Sorg lagt Merkje til, at du er
utan all Filosofi· Meti den, som liver utan Filo-
sosi i deiineVerdi, han er liksom Kattungen fyrr
han sæt Augo; han er blind! Slepp han paa Vid-
aatta, fo krabbar han uti den fyrste Vatspytten
han finn, og gjer Ende paa seg. Eg lyt under-
visa deg. Lat oss prova paa Sokratisk Vis! Veit
du, kor mange Slag Folk me hev her i Vei-di?«
Leiv var gretten. ,,Tvo Slag,« sagde han,
»Kjeltringar og —— store Kjeltringar.« ,
»Hm, ja — jal« sagde Baronen og nik-
kadx »sannt nok paa sin Maate, og ikkje audt fyr
Filosofi helder« Men du skynar meg ikkje rett-
Tingen er den, ser du: Naturen er rangvis. J
Grunnen skulde det vera med Livet som med ein
Offifersskule1 det skulde ikkje fleire fleppa inn enn
som kunne faa Postar· Men Naturen er blind,
den; han kjenner korkje Statszgikonomi elder Alge-
bra. Han hioer inn i Verdi baade Laust og Fast,
og er like »scel um her er Plads fyr dei elderikkje.
Han er som ein streng Faer, som hiver sine Un-
gar paa Sjoen syr aa læra dei symja . . . dei
maa klara seg fjolvl klarar dei seg ikkje, so føkk
dei . . . men Nangvisa er, at Sume hev fenget
Symjebelte . . . No! skynar du meg ?««
,,Nei.« i
»So seer metaka eit Dø1ne. Sjaa no som
han Kasseraren. Haii var ein av dei, som Natu-
ren hadde voret rangvis mat-« Han var slengd
inn i Livet, skulde liva, hadde fenget Hngen paa
aa liva, hadde Retten til aa liva; for den hev me
alle, fyrst me er komne her inn . . . men Naturen
hadde ikkje sytt fhr at· han kunde liva. So laut
han syta fyr det sjølv. Han rettad paa Naturens
Mistak. Det som Naturen hadde haldet att fyr
han, det tok han. Det var Naturen og ikkje han,
som var Syndaren.«
,,Hm,« sagde Leiv.
»Eit nytt Døme. Der hev me deg. Du er
og ein av dei, som er slengde paa szzen utan
Symjebelte. Du er ein sterk, staut Kar, hev same
Livehug og Liverett som dei andre, hev ein Kropp
sull av Kraft og varmt Blod, og ei Sjæl, som kann
kjenna baade sterk Gleda og sterk Sorg . . . Like-
væk gjeng du her og trælar og sæt ikkje bruka ditt
Liv. Dei andre hev, det du saknar; dei liver som
Fuglar i Sol og nyt alt godt; du gjeng som Træl-
Du treng all di Magt berre til aa fleyta deg uppe,
fo du ikkje fekk. Skynar du det?«
No tok Baronen frami med større Varsemd,
liksom meir prøvande og lurande. »Dersom du
no sat med med eit Symjebelte millom Henderne
. . . det var ikkje ditt, Naturen hadde snytt deg
fyr det . . . men du hadde same Retteii tildet som
dei hine . . og dersom du ikkje fekk det,so kjende
du, at du sokk . . . naa ja! Eg vil berre segja
det, at dersom du ikkje reiv til deg Veltet, so var
du ein Tosk!« — »Kanhenda,« sagde Leiv.
(Meir.)
Kkistiallicy den 3die Mai 1878.
Fyrr Storthinget kunde saa taka paa med Kr-
Bruns og Per Bøs Framlag um Skrivemaaten av
Stadsnamn, sette Regjeringi ei kgl. Nemnd, som
skulde greida Saki. Og dermed, meiner f. Ex.
»Fcedrelandet", ,,bortfalder vistnok enhver
Grund for Storthinget til at træffe no-
gen Foranstaltning«’. — Ja trii det?
Regjeringsnemndi vert, som du kann vita, kav
kongeleg dansknorsk. »Rettelse efter Bygdeudtalen
vil vistnok sjelden kunne finde Sted««. Dei skal
hava Lov aa retta t. D. »Hvidesø« til ,,Hvides-
eid" (ja dei var gode!); derimod vert det nok
ikkje Tale um aa skriva Ordet slik som det vitter-
leg heiter og hev heitt baade aar og eet-eleg:
,,Kvitseid". Det vilde vera Maalftrcev, det, og
just fyr aa syrebyggja Maalstrcev er det, at denne
kongelege Nemnd er sett. Men naar «Maalstrævet«
— i detta Tilfellet gjeng i Esit med den · simplaste
historiske og geografiske Sanning? ——
Hjelper ikkje. Maalstroev er Maalstrcev, um det so
var aldri so sannt.
— Me hev no, som du veit, andre Meiningar
enn den kgl. norske Regjering i detta Stykket. Og
nie trur, at Regjeringsneinndi slettesikkje gjer eit
Storthingstiltak faafengt. Tvertimot. Just no
gjeld det fyr Thinget aa taka i, so fannt det ikkje
vil, at heile Saki skal vasast av i Jnkjevetta.
Det skal vera so vanskelegt, segjer dei, aa
faa Gardsnamni skrivne etter Bygdeuttalen. . Mer-
kjelegtl Skulde det ikkje lata seg gjera, paa same
Vis som i visse andre Tilfelle, aa saa dei ymse
Bygdestyre til, med Hjelp av Lærarar og andre
skrivefkire Folk, aa faa uppsett og innsendt alle Namn,
slik som dei roynleg og verkeleg heiter, og so,
naar det var gjort, setja ei Nemnd, som hadde
Greida paa baade Gamall- og Nynorsk (t. D.
Sofus Vugge, Jvar Aasen, C· R. Unger), til aa
sjaa igjenom alle desse Namn og sjaa aa faa dei
skrivne alle paa rettaste Maaten og nokotsoncer
etter ei Nettskriving? » Det turvte ikkje ganga so
mange Aar til slikt, dersom Ein tok det litt praktisk-
— Det skulde vera ein sorunderleg Ting, um
det i. detta Landet ikkje eingong skulde vera Raad
med aa faa ein sann Geografil ——
Odclsthingct. Ægteskapssaki. Biskop
Gssendrop upptok det kongelege Framlag um
borgerlegt LEgteskap til Naudhiejves· Det var stor
Usemja i Kyrkjenemdi inn denne Saki, meir at eit
Umbrigde var trengjande, det saag alle. Det var
eit Bil sidan, at ein hogvyrd Lærar i Kyrkja –so
nær hadde maattat sluttat si Verksemd fyr Skuld ·
Ægteskapslogi, og Samvitestvangen hev ikkje min-
kat paa det sidste, for Prestariie laut antan boygja
seg fyr Logi, elder segja fraa seg Gmbmttet. Men
Ein maatte vera varfam med aa gjera Umskip-
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
