Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
88
Fedraheimen.
4de Mai 1878·
ingar i ei Sak, som var so stor. Det var av
Vigt baade fyr Heim og Kyrkja og Stat aa halda
uppe Medvitandet um, at Asgteskapet er ei heilag
Sak, og kyrkjeleg Vigsla er den beste Midel til
det. Fyr Kyrkja vart det no snart ei hard Æva,
og det norske Storthing var utsend ikkje berre paa
Statens, men ogso paa Kyrkja sine Vegner. Naar
dei kallar LEgtesfapet ei borgerleg Sak, var det
berre set fraa den eine Sida, utvortes, Ein kunde
likso væk kalda det ei religios Sak fraa dets indre
Sida set, og ingen Stat kann leggja annat i det
enn som Gud hev viljat det. Det er berre hjaa
Dyri, at det er eit Naturhove aaleine, hjaa Men-
neskja tred det religiøse til, alle Folkeslag brukar
religiøse Skikkar ved LEgteskapet· Motmennerne
hadde nemnt Luther fyr si Meining, men han ta-
lar berre um den utvortes og verslege Sida, og
so sto han i eit fers Have til Saki. Det maatte
vera ei Vekselverkning millom Stat og Kyrkja.
Vaar kristelege Stat maa lata Kristendomen trengja
gjenom alle sine Skipnadar (Jnstitutioner). Der
Fridomen til Samfundet og Einingen kjem til aa
motaft, lyt Einingen gjevaseg. Bentseii trudde
at alle hadde den Meini11g, at LEgteskapet var etter
fi Utsida eit naturlegt Forhold, men Kristendomen
kann likvcel gjenomtrengja det og gjera si gode
Verkning paa det. Gud hadde ikkje, daa han ski-
pad til Ægteskapet, gjevet kyrkjelege Reglar um
det. Det ei:«·ikkje godt fyr Kyrkja sjolv, heller
ikkje er det Rett, at Kyrkja maa tvinga det gode,
ho hev, paa-(Folk, mot Disentarne iser gjerest det
stor Urettferd«·»» som det no er. Borgerlegt Ægte-
skap fyr alle vilde ikkje stoyta Folk meir enn
denne Skipnaden, som no er, og det vilde best
— jamna Havet millom Stat og Kyrkja. Jak.
Sverdrup meinte at Regjeringi sitt Framlag um
’ borgerlegt LEgteskap til Naudhaves ikkje kunde
greida ut Floken til Bottens. — Det gale var
det, at den borgerlege Handling og den kyrkjelege
Vcelsigning hadde vortet upp i Git· Men detta
var aa trengja til Sida baade Einingens og Kyr-
kja fin Fridom. Statsborgar og Kyrkjelem er ikkje
det same. Ei Skiljing maatte gjeraft millom det
borgarlege og det kyrkjelege. TEgtefkapet var berre
eit sedelegt naturlegt Forhold som det ogso stod i
den 16de Artikel i den Augsburgske Konfession, di-
fyre var ikkje kyrkjelege Former trengjande. At det
var gjeldande utan desse hadde ogso Staten med-
gjevet fyr Dissentarne chir maatte hava Loyve
til aa velja Maaten. — Det var ikkje annor Raad
enn aa taka borgerlegt LEgteskap fyr alle elder val-
fritt, han heldt paa det sidste, fordi det ikkje kom
so langt burt ifraa det tilvande· Det var sagt, at
LEgteskapet daa vilde missa sin kristelege Karakter,
men kyrkjeleg Vigjing kunde ikkje gjera eit Ægte-
skap millom ukristelege til kristelegt. Borger-
legt LCTgteskap til Naudhvves var ikkje laglegt, med
di det vilde skammerkja deim som tok dets Thin-
get maatte ikkje vikja av den Vegen, det hadde
byrjat med ved aa strjuka §92 i Grunnlogi. B erg er-
sen meinte at den gamle Ordningi var baade for
kjær og kjend til at dei skulde brigda paa henne
no, især daa korkje Prestarne elder Folket var draa-
hugad etter aa faa forandrat den kyrkjelege Vigsla, og
"daa det var so tett etter den store Forandriiigi ved
§ 92. Folk vildetru, at det vart gjort fyr di dei
ikkje lenger hadde Bruk fyr den kyrkjeleg Vigjingi.
sHaii fyr sin Deil var ikkje so beint imot Saki,
men hanheldtikkje Tidihovelegiio. Viskop Smitt
hadde slutat seg til det valsrie LEgteskap, det heldt
han fyr den greidaste Magten. Han, og meinte at
LEgteskapet var ei borgerleg Sak, og som vert til
ved di at dei som gjeng inn i det boygjer
seg under Guds Log· Det er vasl ei privat
Sak, men tjem likevcel Samfundet ved, det er
ein Planteskule baade fyr kyrkjelege og borger-
lege Skipnadar. Difyr maatte Staten hava Til-
synsrett. Den Rett Kyrkja hev, kann ho berre krevja
av sine eigne Lemer, men fyr deim maa ho kunna
setja upp Reglar fyr LEgtefkapet. Gin kunde ikkje
segja, at det ikkje kom Kyrkja ved, fyr didet var eit
naturlegt, sedelegt Forhold. Ho hadde Krav paa
aa faa koma til med Guds Ord ved slikt eit vigtugt
Tilhøve· LEgteskapet var etter sin Natur fyrft og
fremst ei privat Sak, difyr maatte kvar faa velja
Maaten, naar berre Staten fekk nokot Tilsyn.
Johan Sverdrup vilde hava det borger-lege
Ægteskap fyr alle. ——— »J Kristendomens fyrste
Tider brukad dei ikkje kyrkjeleg Vigjing, men sidan
tok Kyrkja seg av Saki og gjorde seg paa ein Maate til
Statens Tenar, men i den sidste Tidi att hev det
berre vortet ei borgeleg Sak i dei fleste Land, og
Ein kunde ikkje kalla desse Land mindre kristelege
fyr det. Som det no er, er det berre Tvang·
Dei valsrie Ægteskapi vilde skapa tvo Slag Ægte-
skap av ulike Verde, men ved at borgerlegt Ægte-
skap vart likt fyr alle, vilde Skilnaden jamnast ut.
—Etter at Steen, Løvenskjold, Vefring og
Jaabaek hadde ordat seg, vart det roystat um
Saki, og det vart alt verande ved det gamle.
Fyr Bentsens Forslag- um, at borgerlegtLEgteskap
skulde vera tvingande fyr alle var det 16 Mana: J.
Sverdrup, Løberg, Juel, Rinde, Hjelmstad, Gove-
rud, Jaabæk, Rejerson, Aretander, Dahl, Castberg,
Qvam, Bentsen, Moses Møller, Erlandsen og
Bjornsgaard.
Bygdemllal i Skuletc. Kyrkjenemndihev inn-
stillt, at Framlaget vert sendt til Regjeringi, ,,der
anmodes om at foranledige, at Undervisningspla-s
nerne for Almueskolen paa Landet i det i Forsla-
get omhandlede Punkt kommer under fornyet Over-
veielse.« s .
Mothug mot Hertenasta. Paa Horteii er
( det 2 Mana, som er« sett fast fyr Ulydnad i Her-
tenesta, og det skal hava voret Samvitsgrunnar,
som hev ført deim til det; dei hayrer til Stats-
kyrkja baade 2. Meii for nokre Aar sidan var
det ein Kvscekar, som negtad aa tena, han vart
sendt heim att, etter at han hadde setetfast·eitBil.
I Bcrgctl hev dei tenkt paa aa faa i Gang
friviljug Hjelp til dei fatike, dei hev til det Fyre-
maalet sett ned Nemnder, som skal sjaa til aa faa
Saki paa Vange.
Turistforciningi heldt Aarsmote Maandag.
Det er no 1500 Medlemer i den, og Jnnkomuiie
hev i Aar utgjort 7400 Kr. «
Eit Folkculote skal haldast ved Skien ved
Jonsoktider. Peder Rinde, Formarmen i Amtetg
Landsforeining bed Heradsforeiningarne velja ut 2
elder 3 Menn til Utsendingar ved Motet.
Utlandct. Tingand et er ikkje komet det
minste Fetleiiger fram. Tvertimot, detsynest helder
aa vera dit komet, at det er Slut med Soallet,
og at dei tvo, som til vessa hev ordrengst, no fer—
i sine Herklcede og finn fram sine Vaapeii i Togn.
Det er Stilla fyre Stormen kannhenda. So er den
aalmenne Meining, um det og enno altid finnstdei,
sain hengi Fredsvoni som Katta etter ei Klo og
trur, at dei ikkje er fullt Aalvor med Beaeons-
fields Kyt, elder at Ryssen enno i sidste Liteii vil
brjota seg so smaa, at han fyr Freden offrar alle
Utvinningar av den bloduge Krigen og gjeng ved,
at denne var med uretto byrjad og difyr byr vera
fyr inkje ford; mindre gjer det ikkje no. J Staden
fyr no aa koma med ein Dusk av alle dei Tele-
grammtidender, som kjem her til kvar Dag — og
ofta vert avsannade den næste —- skal me gjeva
eit Stykke utor Times fyr Fredag Aattedagarsidan.
»Parlamentet hev no spreidt seg vidt og breidt
yver Landet; alt er stilltiWestminfter:Hallerne, og
Riksraadet er no einaste Stjorni fyr dette Riket.
Næstan kvar ei Royft hev tagnat, og det er ingeii
Ting til aa uroa dei hyigtidlege Raadlag, som
Heimsens Fred, kannhenda hans Lukka og Velferd
stend paa. Det sinnst helder ikkje nokot annat,
som dreg Augo aat tenkjande Engelsmenner burt
fraa den Leikvollen langt herifraa, der no dette
Lands store Interesse stend paa Spil. Meii me
er berre eitt av dei mange Land, Folkeferder
og Samfund, som hev Lut i det styggjeleg vaag-
same Terningvarpet, som kan verta gjort kvar Dag
elder Time ved dei lagnadstunge Bosporos-Stren.-
der. Heile den gamle Heimen er samlad i Ta11k-
arne, um ikkje synleg, fyr aa sjaa, koen fom tek
fyrste Stiget. Tvo store Magter —— kvar fyr seg
isine eigne Tankar utan Likning — stend der
andsynes yver ein Arming liggjande i Daudorom,
yver Resterne av eit tridje Rike Kvar av deim
gjer Krav paa usnikkat Herredøme yver sitt eiget
Element, for det er i Rayndi Sjo vg Land, som
· 80 a 100 Kr.
stend imot kvarandre. J ei Stenan millom Sjo
og Land er det vandt aa segja, kvat fyr ei Sida
Vinningi er paa. Dette ligg det helder ikkje
myket Lag paa, for det er visst, at ein Saman-
støyt vilde fara til ein Krig sull av allslags Utak-
kor fyr baade dei stridande. Paa eit annat Stelle
iBladet finn me idag ei Utgreiding um vaar
Styrke og Evne, som er — trur me —ikkje min-
dre sann enn hugnadleg fyr vaar nationale Sjvlv-
byrgskap. Men Lærdomen av desse vegtuge Tal
er den, at i det Tingandet, som no stend paa,
kann England sjaa seg Syn til aa visa den Ro
og den Hovsemd, som hev si Rot i sjalokjend
Styrkes Kom Ufred til aa brjotii ut, vilde kvart
Land halda ut i alle Faarar, folenge dess Kraft
ikkje var broti og folenge der enno var nokot
aa·taka av; og den britiske Styrke og den
den britifke Rikdom vilde utan Tvil halda lenge
ut. Men Grunnlaget fyr Rekningi er nettupp
slikt, at Verdi aldri er komet til nokor viss Uppgjerd,
for Verdi hev aldri til dessa funnet ut, kvaf som
veg mest i Krigens Vaagskaal, um Folk er betre
enn Pengar, Land betre enn SM Einvaldsstyre
betre enn Fridom· Styggt ser det ut, endaa um me
kunde tenkja oss ein Vigvoll haslad og dugleg inn-
gjerd, der dei tvo skulde slaastum Herfaiiget, trygge
mot alt Avbrot og utan Medtevlarar um Vin-
ningi· Og no ser det endaa ut til, at andre Stor-mag-
ter sitog ventar i dumm men vonfull Toin fyr aa sjaa,
kvat Gagn dei kann gjera seg av Vesalldom og
Ulukkor, som dei stridande kjein ut fyr. Riksraa-
det i Wieii sakjer ·»ei" Lvysiiig paa Grunnlag ao
Jambyting« (so Nysslaiid skal faa halda det, som
det hever, men dei andre skal forsyna seg til Nogjes
paa andre Kantar)· Soleids kemi det henda, at
det Slag, som skal kjempast ut imorgon yver ei
daudslegi Magt, vert imorgon aa kjempa ut yver
tri. England kann slaast fyr det, som det kjenner
med seg er ei rettferdug Sak; men likevel maa-
henda me, etter aa ha offrat meir enn me maar i
Von av vaar Eigedoin og vaart Blo"d, berre
fyller Grefti, som" andre gjeng roleg sram yver
imot Maalet fyr sine Lengslor og Ynskje«.
Lirrarpostar.
Lierarpofteii i ,,Lebesbi) Herads ublanda’ lappiske
Kredsar, ijordeii, Storfjordeii og Veinces« er ledig. 24
Vikor. Leigde Stovor. Loii Kr. 10, Kostpeiigar Kr. 5.60,
umframt Statstillegg· Firr Lærare11 Borniflinkei«Norsk",
kann han desutan venta Bitaliiig av »Finnefondet".
Skulehus med Bustad fyr Lærare11 verd snart bygdt·
Daa fcer han ogso eitJordstykke. Lærareii kann og verda
ijrkjetolt· Tromsoy Stiftsd« »Lebesby«Skulekom· til
2 Maanar fraa sde April-
—— Eiii Lærarpost i »Tyfjerdingers« Kreds, Eidsbergs
Herad er ledig. Last 8 og Kostpengar 4 Kr. um Vika.
36 Vikor i leigde Stovor. Kristiania Stistsd Eidsbergs
Skulekoni. til Zlde Mai.
— Eiii Lwrarpost er ledig i »Braarvigs Kreds", Flaug- «
stads Sokn. 40 Vikok i faste Skulehtis. Loii og Kast-
pengar tilsamanKr. 600. Fisi Vustad i Skulehuset. Kri-
stiansands Stiftsd Flaugstads Skulekoni. ved Lyngoer
til Slutten av. Mai.
— Klokkarposten ved Ranums ijrkje, ,,Jndre Namda-
lens Proosti« er ledig. Klokkarslo11: 45 Voger Havre og
Klokkvrgareii Hildruni som ligg tett med
Kyrkja fær«Lcerareii brnka. Paa Gardeii føder ein 2
Heste 10 Kler og nokre Smalar og avlar paalag 15 Tun-
Vyg 35 Tuil. Haiire og 6 Tuii»Poteter· Klokkareii bita-
lar alle Skattar og andre Utlegg, som kviler paa Garden.
Kaar-et er: Fader til 2 ijr og 2 a 3 Sinalar, og 6
Maal Aakr, som tilreidas av Klokkareii, og desntan 34
Lass Ved. »Hovedbygningen« held Kommnnen vedlike.
Deri Umoxiling, som trengst paa dei andre Husi kostar
Klokkare1i. Gardens Rett til Laksefiske i Namselven er
paktad bort fyr 1879 fyr 120 Kr. Klokkareii fcer desutan
fraa Namsos Timberdirektionsz Kr. aarleg i Laksegards-
spille Skog er der paalag til Ved og Gjerder. Klokke-
ringning i ijrkja syter Klokkaren fyre.
J Leerarposte1i som fylgjer med er 27"Vikor Skule
um Aaret. Kost in natu1sa» Throndhjems Bisp og
Stiftsd. Overhaldetis Skulekom· til 6 Vikor fraa Sde
April.
. av sat-und Telnes heft. 1 K1·., b. 1,20
Ellpebel hjaa Magnussen i Hamm-, Giertsen i
Be1’ge11 og Heire av Bokhandlsmanne i Kristianja«
— Hjaa Kristjan Olsen, Herman og Jmsund Telnes,
Se1gjo1·, fæ1· ein fritt tilsend i Posten 1 Bok (beft.)
fyr Kr. l,00 5 fyr Kr. 450, 10 fyl- 8.50 og 16 fyr
12.80, 1 Bok buvdi Kr. 1.25, 4 nger 4.40, 9 9.00, 14
18.50. .
Trykt i Ringvolds Boktrykkeri.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
