Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
M
edraheimen.
En ond aat det narskc patkct.
Kjem ut koar Onsdag og Laurdag
...:s
Pris fyr Fjordungaaret: s «
Kr. 1,10 (= 33 ß) med ·
Porto og alt. Betaling
,fyreaat. «
III
Lysingar kostar 10 Øre
(3 ß) Petitliiia, og daa
etter Maaten fyr større
Bokstavar·
—«·"··1878.
Per Bo.
Per Bo i Gausdal er no avsomnad. Det
kom som eit Toreslag paa Venerne hans, som vil
sakna honom saart. Men inkje berre paa deim
vil denne Tidend koma uventande. Per Bø var
ein velkjend Maan, eg hadde nær sagt, i«heile
Skandinavia. Det var stødt Svenskar og Danskar
at sinna hjaa honom um Sumareii, og mest dei
· sidste. For den ,,arge Maalstrævaren’«, som so
tidt vardt spottad i Bladoin fyre det trufaste Stræ-
—vet sitt; var Ven av alt andlegt Liv, som vilde »
lyfta Bunden upp til Fridoin, Kunnskap og Sjolm
støda, og soleides og av det nyvakte Livet i Dan- «
mark, som samlad seg kring Folkehogskulen der.
. Per Bø var i mangt eit Mynster paci ein
norsk Bonde. Han var jordkjcer og cettekjaerz
Fyrr han hadde selt undan ein Jordlapp av By
syrr hadde han stupt. Det var hans Forsedra
Arbeid, deira ,,storknade Sveittedropar", som laag
der i Aaker og Eng, det visste han. Og hans
Ætt hadde setet paa den Garden og paa andre
store Gardar i Gausdal, i det minste solangt som
upp i det sjortande Aarhundradet, det hadde han
Brev paa-— Og han sette si Æra i, at LEtti hans
skulde hava godt Ettermæle. Dei var stødt nemnde
som bra, mannamilde Folk. Difyre skulde du
aldri sinna Drykk, aldri Natteslog, aldri raa Snakk
paa den Garden, soleides som paa so mange Stor-
gardar i Gausdaldessverre; men dessmeir av kjær-
legt Umgjenge, av Song, av livfullt Samprat um
’Dagsens brennande Spursmaal. Det er eit Hov-
dingfolk Vøsolket, og det i beste Meining av Or-
det. Per sjolv var ein kunnskapsrik Mana. Han
hadde leset myket, fylgde med Liv alt, som fyre
seg gjekk i Gut-opa, og gjorde upp sin Meining
um Tingen.’ Du kunde tala med honom um alle
4andlege Spursmaal, og han kunde ofta giva deg
Rettleiding ved sitt sunne, reine Livssyn og svara
deg med eit raakande Ord. Han var ei fin Sjæl
all igjenom. Han kunde inkje tenkja simpelt.
Men med alt detta fanst det inkje Knot hjaa
honom. Han hadde eiti Gong voret inne paa det
og var nær um at svika sitt eiget, men so sekk
han Augo upp, braasnudde og lagde etter den
Dagen sin glodande Elsk paa Maalsaki. Han saag
paa denne Sak som Bondens Livssak· Han kunde
tala av eigi Røynsla, og detta gav hans Ord
større Vigt. Maalsaki heve visst inkje havt somi-
fast Arbeidar som han. Han var utroytande.
— Han heldt Fyredrag, han sekk stelt til Ungdoms-
samlag, han plaagad Maalblad og Maalboker inn
paa Folk, han kaupte i Hundradois av Landsmaals-
beker og sekk Bokutluting i Gong utyver heile
Onsdag, den 29de Mai.
Landet. Etter at han hadde tynt Kakseemneti
seg, talad og skreiv han aldri annat enn Norsk.
Det er visst ingen, som soleides heve plaagat
Gmboettesmennerne med Brev og Jnnlegg paa
Landsmaalet som han Per Bo. Dei vilde tvinga
honom at skriva ,,dannet", og han vilde inkje sira,
han vilde hava Rett i Noreg fyr ein Bonde til at
snakka og skriva sitt Modersmaal. Han lagde seg
sidstpaa ut baade med Amtmann og Departement
um den Saki. J det Stykket var han strid og
uroedd som i alt annat. Han var ein glodande
Fridomsmann, og elskad Johan Sverdrup og hans
Politik. Av politisk Tru var han Republikanar og
lagde aldri Dulsmaal paa det.
den Tidi skulde koma fredelegt, av seg sjolv, daa
det norske Folket var moget til at styra seg sjolv
og velja sin Styresmann, elder det som me kallar
Republik
Det norske Bondefolket er ellest eit rætholk·
Dei jata med elder tegja seg reint, naar Embcet-
tesmannen heve sagt sin Meining. Slik ein var
inkje Per Bo. Han var reide til at vaaga Troya
si syre det han elskad, anten det var Bisp elder
Bygdemann han gjekk imot· Disyre vart ogso
han jamnaste brukt, naar det var nokot leidt, som
skulde segjast. Var det»ein gamall Skulemeister,
som borde ganga ifraa men inkje vilde, — Per
Vø i Vegen, sor han var attaat so mild og hjar- .
tevarm, at han kunde taka paa Mannen, so det
inkje sveid for hardt. Var det ein, som hadde
fenget Tillitsumbod 4i Bygdi, og som —inkje var
verd det, syre di han livde eit ureint Liv — Per
Bø stod fram og sagde det beint i Augo paa ho-
nom paa Valmotet, og Mannen vart kastad. » Vilde
Presten av gamall Vane raada, som han vilde, i
Skulekommissionen — Per Bø synke honom djervt
og fast attende innanfyre Grensa si. Og likavel
hadde han inkje lett syre at koma fram med det,
han meinte, inkje lett fyre atssramsetja sine Tankar
greidt· Han stotad kosta og trivlad etter Ord.
Meii hadde ein Tolmod til at hoyra honom ut,
var. det altid nokot paa Botnen, og Per brydde
seg inkje um,’ at dei, som sat og ventad veltalande
Fyredrag, ofta vardt kjeide og grove mot honom
paa Møtom· Ja urcedd var han, og sann all
igjenom.
strida. Hugsa det du norske Bonde! soleides maa
du og verda!
Per Bo elskad sitt Land og sitt Folk. So
lysande stort-, som hati droymde um Gausdal og
Bondens Framtid, heve oisst ingen drøymt. Det
kunde gneista or Augom hans, naar han tykte, dei
domde Bonden sor hardt. Gg hadde ofta Nappe-
tak med honoin um det. Han tykte, eg var for
Han drøymde, at "
Utan Nedslag paa Hjelmen maatte han »
strid og hadde for liti«Tru, for han sjolv hadde
Tra, som kunde lyfta Berg. Men ogso han saag
Endemaalet langt burte, difyre galdt det at stræva.
Han tenkte paa si sagre Bygd, eg kann mest segja
baade Nott og Dag. Det var han, som fekk dri-
vet igjenom, at Folkehogskulen kom dit; det var
han,— som gav Timbret til vaart vakre Skulehus; .
det var han, som var paa Ferde seint og tidleg
og skulde verja oss mot al Lygn og Bakvasking,
som foor og slaug Bygderna kring. Han sat og
grundad paa Botemidel til at saa Ungdomen burt
fraa Svir ·og Sværm og saa honom til at hug-
leggja større Ting. Han var Raadgivaren syre
alle dei Landkrabbarne der i Gausdal, som sekk
Hug til Sjoen, og daa det inkje kunde nytta paa
annan Maate, tok han sjolv Skipspartar, so han
kunde vera viss um, at dei kom med bra, aalvor-
same Kapteinar. Duskunde komet og vekt honom
midt uin Notti, og var det sosant nokot, som kunde
vera til Gagn og Bate( fyre Bygdi, so var han
reide strakst. Bygdi visste og at suga Næring av
honom. Ei Tid lesste dei paa honom alt Slag
ulonande Kommunearbeid og sekk hononi valt inn
ialle dei Kommissionar, som til var, so hans
halve Tid gjekk med til det og han ofta laut sitja
uppe med Skriving Nott etter Nott. Det store
Bruket hans, som kravde sin heile Maan, leid ved
detta, kann du vita. Men Per Bø klagad seg
inkje. Per Ba heve og sett seg synlege Merke i
Bygdi. Den nye, slette»Vegen til Brunlarig kann
me vera honom takksame syre. Likeins den store
Utskiftning ao Skogom millom Gausdal og Gram-
gjeldom. Staten vilde ugjerna uppi denne slokutte
Saki, men Per Vit gav seg inkje, fyrr han sekk ein
Kommission nedsett, og Grensorna fastsette. Gg
tenkjer og, ein skal sjaa Merke etter honom i Skulen·
Per Bø hadde godt Vit, men detta var inkje
det fremste hjaa honom, for sremst var hans Fan-
tasi og Hjartelag. Han var altid sull med »Jdear«,
den eine tok den andre. Han var som ei altid
ladd Elektrisermaskina, det spratt Tankar fram, naar
ein tok burt paa honom. Naar han daa hadde
funnet paa nokot, som han tykte var godt og prak-
tisk, kom det Eld og Glod iiheile Maanen. Han
spratt fram paa Gulvet, gjekk upp og ned og knip-
sad i Fingrom. For sprettande Liv var det i ho-
nom. Alle desse brokutte Tankarne paa alle Lei-
der, ifraa Torvmaskinor, Teglverk, Skiserbrot, Vei-
tegraoing og til Soknebandets Loysing og Stats-
kyrkja, fraa Badehus og Hotel syre Ferdafolk um
Sumaren og til Friskulen og Republiken —— gav
ofta Mannen Uro baade i Kropp og Sjæl, og
dei vardt og hans Ulukka. Per Bo leid ved de-
at standa i vaare uferdige Forhold. Det var lo
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
