Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimen.
Eit Blad aat det norske cFolket
MOM
Kjem ut tvar Onsdag og Laurdag.
— — Pris fyrAFIkrdnngaareN s « che- —- Lysingar kostar 10 Ore «
K. 1,10 = 33 d . - · 3 Petitl·n , o daa
VJHT 37. Prorto og(alt· Bistaltitxig i Laurdag den 29dc JUUL LttYNiaateili fchr sgtorre 1878-
· fyreaat· s Bokstavar«
Fkkm Sætcksdal. i Dalen. De va daa fyr de meste Gutann paa aa danse aa staake kringtum Ølkjeræ aa lage sykk,
Ao Olav A. Thveitaa.
(Sluten).
J Sætersdal va der au i gamle Dage soære
Kjempur. Paa Kvaale i Bygland va der ein slik
Kjempekan som het Jorund Kvaale, aa han va au
so gruveleg vonde aasinnegalen, at alli noko Men-
niskji vaaga ti aa zarte seg ut mae han– Han va
au fælt mykji hatefudde paa Fatigsfolk aa ville
reint tyne dei; men de treffte seg daa eigong, at
der kom ein fatige Stavkar reisande, aa han blei
um Nottae sjaa 1) han Formid, som daa va i eit
sers gott Lag, aa han traktera Mannen baa mae
Mat aa Drikke. Um Morgotien daa han no gjore
seg færige ti aa reise, daa sygjer han Joruno Fa-
tigsmannen utpaa Staburi, aa gav han ei goe
Gaave au. Mannen takka daa,- sont venteleg va,
aa so seie han: »Ja no ser eg, at de inkjiæsant,
som Folk seie um Forund; han Gunnar Lauvdal
varde meg mæ, at eg laut agte meg syri aa kome
inn ti deg, fyr hellau drap dit meg, sa han-«
»Ja heve den Maanen sagt de««, sa han Jørund,
,,so ska kji nyttog Manns Or gaa tibakers,« aa
dermæ dreg hasi Kniven upp o Slira, fata Stav-
karen i Bringa aa stakk han ihel paa Stam-
Han Jorund sill no an vere Banemann ti
Son hass Presten paa Bygland i den«Ti, som han
ha sengje eit Hakk ti. Han listar seg daa mitt
aa kurraste Nottce burtat Preste-Garen, krabbar
upette Stigjen aa innigjenom Loptsglasi ti Prest-
Sonen, triv han i Sengjce aa borar daa Kniven
igjenom han aa strauk sin Veg att.
Paa Heiesta (ein Gar i Austa Sokn, Anneks
ti Bygland), va der au ei svære Kjempe, som het
Staale, aa han aa han Jorund Kvaale ha blevi
graveleg Uveni um Karsstykkjiz men de va daa gjæni
so, at Staale fira unda fyr han Forund, naar de
rektig leita paa. Han Staale Heiesta ha’ laga seg
eit Vers um sykk soleids: »Hesten min haite Lis-
lerau, aa sjav so haite eg Staale; men eg vill
helle vere dau hell slaast mce han Jorund Kvaale.«
JJolce va de jamt aa samt fyrriTiæ hallne
svære Drykkjelag, som no enno hender traatt her
i Sætersdal· Der kumi daa jamvæl vere dei
Menna, naar dei va rike aa velstaaande, som
kunne bryggje eit-par Tunnu Malt ti Jol, aa
deryvi au, ince noko uhorveleg sterkt Øl, som tok
fælt i Hovui. Um Joleptdagsmorgonen va dei
uppe sysst at de lei ti Midnott, hell noko yvi, fyr
aa skipe aa stelle sykk ti Jolae, aa detti kadda dei
Joleptdagsotta. Um Joleptdags-Kvellen bruka dei
daa aa skjote inn Joloe, som-nu ee Vis enno her
l) hjaa— »
ein Gar hellau stundom i ei heile Grend, som
samla sykk ihop, aa dei sill daa skjote inn Joloe i
kver Stoga.aa so inn aa smake paa Jolø1i. Som
tiast blei daa dessi Joleskjyttarann so reint yvis
fudde,· at dei kanta ein her aa ein der, so dei inkji
vann heimatt umJoleptdagskoellen. Joledagsmor-
gonen tileg helsa Husiss Folk paa kveraire mæ
Ynskji uin gleeleg Jol, aa den Dagjen aa Kvellen
sat kver heimi sjaa seg; de sill daa vere ei Ætte-
skaam, uni nokon fann paa aa gange at ei onno
Stoga um Joledagjen. Annedags-Kvellen for dei
ti mce Jolegjesteboce, aa daa sill dei vere ei Nott
sjaa kver Maan, alt ti deino ha fare runnt, aa de
sill vere reint ei store Vannoi)re, um de trefte seg,
at Jololi traut fyr nokon Matin fyre Tjugend-
Hæ’gjce. J dessi Jolegjesteboce gjekk de no syr de
meste gamasamt ti tnce Spiling, Dansing aa moe
aa kvee Kjempevisur aa Stev. Dei gamle Gubbanti
sat gjceni kringtmn Bori goeveni, song Kjempevisur
aa fyrtaalde kveraire gamledags Ram-. Men de
va no kji allstot, at dessi Jolegjesteboce gjekk so
fresamt av seg; fyr stundom kunn der bli sodant
Levend aa Slaastba, at de no va paa svaarte Livi
.aa titt enda mæ Drap,· aa dei fekk daa sinne sykk
i aa reie ut Mannebot, som fyr de meste va Sylv
hellau stundom ein visse Teig av Garanii sine, aa
denni Votce bleiv no skjipa ette Rikdomeii.
Ti Liksceri (Gravøl) brukte dei au i fyrrige
Tier aa bryggjemykje aa sterkt Øl, heile Grændce
sill daa beast inn baa Store aa Smaa, aa som
tiast gjekk de daa kji stort likare ti mæ Ovdrikking
hell i eit aanno Verskap, Jolegjestebo hell Bryd-
daup1). De va daa au. jamleg so, at ein av dei
nerasta Skyllingann aat den Avfarne sill skjenkje
ut Vcelfarkoppen aa halle liksom ei Likpreke, um
han va so vcellærde og mota, at han trude seg.
Eg ska mæ de same fyrtelje um ein Maan, som
het Vraal Lyse, som eigong sill gjere ei sovoriLik-
preke yvi ei Kjering, som haii va i neri Skyllskap
ti. Han Vraal foor daa ti so umlag: »Aaja ja,
de oe no kji so iddi2) fyr Maanen, um eit Baan
døyr; de ce liksom barre de eine Stobbandi3) dett
unda Sle’inn; men ska Kaana hass døy, daa oe de
liksom heile den eine Meien dett unda Sle’inn, aa
daa oe daa Mannen reint førelause.«
Naar deiigamle Dage gjore Bryddaup, kunne
rike Menna «bryggje fleire Tunnur Malt, fysst
at eit av Vonnoe deiris sill gjipte seg, aa deigjore
daa si stoste Fli mæ aa faa Øli so sterkt som mo-
gelegt. Somesta, mce Øli sto i Gangjce, bruka dei
l) Brudlaup.
2) ikke-
s) Nagle som helder Meien under Skedev-
som dei slost, daa sill der daa i Bryddaupi bli eit
fælt Uppstyr aa Levend mce Drykk aa Slaastba, syr
di fælare Levend der blei, ti hævare sill de vere.
J store Bryddaup kunne dei fleiri Dage i Ra hafle
de mce Drikking aa Dusing. Adde Skjyllingann ti
Brugom aa Brur aa heile Grannelagji so mange,
som kunne baa krjupe aa gaa, sill beast ti Brydd-
aups, aa de gjekk daa ti umlag som eg fyrr hev
nemt um Jolegjesteboæ. Dei sann daa paa alt de
Gama, dei kunn uppihitte, fyr den, som kunn vere
loglegaste aa faa Folk ti lee meste, va den gjillaste.
Som Se aa Vis ce enno her i Dalen, ha dei au
igamle Dage Brugoi1ismenna,Vrukaanu, Leiesveina
(Bruresveina), Spilemann, Kokk aii Tappari, som
raade fyr Drikka· Den fyste Bryddaupsdagjem fyr
BrufErOe for ti ijrkja, sill Brukaanunn fygje Vrurce
ut paa Stabnrslopti, aa der kloe hæ i sin fudde
Brurestas· Ho bar daa paa Hovtii Sylvla, tvo
Stakka, ein blaa aa ein rau. Baaetvo Brurestakkann
va av gott Klæi aa utkanta mke breie Gall- aa
Sylvborur; uin Livi bar ho eit drustelegt aa svært
Sylvbelti, aa paa Halsen eit tykt Halskjoei (Dale-
lekkji) av Sylv, som der va ein vie, stor, utkrota«
Sylvdali i. J Bringa bar Bruræ mange gjyllte
Lauvsylgjur aa Ringa, soat naar ho ha paa sin
fudde Stas, skramla ho som ei Vjoddekjyr naar
ho gjekk hellau lea paa Hovui. —
Brurestasen va uhorveleg dyre, han kosta daa
vist yve eit 100 Dale, so de va no kji kol) dei
rikaste, som kunn vere Eigara av heile Stasen·
Stosteparten laut bergje seg fram ince Laaning.
De va no Brukaanunns Nett aa gange utyve Gar-
ann der runnikring aa laane ihop de som tihoyrdi
ti Brurestasen. Brugommeabar paa Hovtti ein
trikanta Hatt hellau ei blaa Klæishuve. «Kupta,
(Trøya) va av blaatt Vadmaal aa so si, at ho rokk
heilt ,neaa Mjonninn, knappa mce Sylvknappa.
Buksunn kaddast Stuttbuksur hellauKnebuksur, syrdi
dei rokk kji leng hell neunde Knei, aa i dei bruka
dei svære Knespenni av Sylv. Um Livi blei Buk-
sunn hallne innat Kroppen mce eit Le’irbelti, som
no oa yvesett moe Møssingsylgjur, aa som au bru-
kast ti aa hengje Kniv-Slira aa Sværi i; fyr i
dei Dage vigde Brugommann moe Svær, som fad-
dast Brugoms-Svær.
Naar daa Brurce aa Brukaanunn, som fyrr
umtala, va vcel færige utpaa Staburi, gjekk Spile-
mannen aa Bruresveinann etti ut syr aa leie dei
inn-att at Bryddaupsstoga. Spilemannen gjekk daa
fyri felande Reieslagji (Brureslaatten) aa Brure-
Sveinann etti leiande ma- Brutus-, aa dei· smellte
-) »kji ko:« not bur, »berre.«
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
