Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
- Fedraheimen.
Kjem ut kvar Onsdag og Laurdag.
GUM «—»·=————
Pris fyr Fjordungaaret:
Kr. 1,10 (= 33 sz) med
Porto og alt. Betaling
fyreaat.
II
Onsdag den 7de Augnst.
Lysingar kostar 10 Ore
(3 ß) Pctitkimy og daa 1878
etter Maaten fyr større o
Bokstavar.
Ferdasoga.
Paa ei Nordferd med Jarnveg og Eimskip er
ikkje Have til aa gjera store Røynslur. Likvel raa-
kade det til, at eg ender og Gong vart nvydd til
aa greida litetvetta upp i Maalvasen. For Maal-
saki tover Folk no meir og meir ihop, endaa um
dei meiner aa halda seg henne fraa Livet. Tan-
« ken elder det, Folk held syr Tanke, segjer Eit,
Samvitet eit Annat, maa vita. «
vegen, til aa troyta Tidi, tok upp or Lumma nokre
Numer av »Fedraheimen«, tok ein Mann fraa
Tynnset, som sat i same Vognen, og som kjende
Bladet, seg til aa leggja ut um, at det var unyt-
tigt Arbeid og reint. faafengt aa tenkja paa aa
gjera nokot ut av Norsken her til Lands. Upplys-
ningi hadde teket soleids til i dei sisste 1·0 Aar,
sagde han, at det, som kunde hava voret moglegt
syrr den Tidi, var reint raadlaust no. Maanen,
som elles var vitug og tenksam, kunde ikkje skilja
,,Upplysning« og ,,Dans « aat. Og det er fleire
og lærdare Folk enn han, som ikkje kann det.
Det Maal, Maanen sjelv brukte, var rett god Norsk,
men han var likso sjolvfornegtande som ei Mengd
andre Nordmenn; han vilde ikkje dyrka sitt eiget
Maal. Reint umogleg var han likvel ikkje. Det,
han hadde mest imot, var, at Norsken, soleids som
han vert skreven etter normal etymologisk Skrive-
bruk, tarv fyr mange Bokstavar og Typer. Dyde-
leggja var for stor Øydsla med Bokstavar, totte
han, men aleg kunde han vera med paa. Det
hjelpte ikkje, at eg tok fram ei Mengd andre Ord,
som er stuttare i Norsk enn i Dansk (mange Verd,
allvisst sterke Verb i Præsens, mange Adjektiv og
mange Substantiv med); han syntest ikkje hava no-
kot Skyn paa Rekning etter Mideltal og stod paa
Sitt· Og daa eg tri Vikur etter var so heppen
aa raaka honom att paa TynnsetStation og sagde
honom, at eg idei Throndheimske Fylke hadde
sunnet plent same Maalet, som var der i 1868, og
at Upplysningi ikkje hadde teket burt eit einaste
Ord, var det sisste, han lagde meg paa Hjartatz
Gjer det stuttl Det maa eg skunde meg aa segja
Dykk, Hr. Bladstyrar. For De kann fulla stytta
eitkvart Ordet. — Øysterdalen hev sin største Fa-
gerdom i sin Skog; ymse Fjell er ogso sjaaande,
um Sætrarne og Sæterstellet vil eg ikkje rodaz men
sagre Bygder sinnst ikkje i den vore Deildi av Da-
len, · naar Ein berre undantek Tynnset.
nordre Sida av Dovrefjellet er derimot alle Byg-
der opne og fagre; det er ein annan Jordbotn der,
og i dei øvste Bygder sinnst ogso der Skog. Nedi-
gjenom eit Par av desse Bygder reiste eg saman
med Lensmannen og nokre av dei hævaste Bonderzs
Daa eg paa Jarn-
Paa den »
som skulde taka Brandtakst yver Jarnvegsstations-
husi· Desse Meim brukte ikkje aa lesa Avisur,
men sekk sin Kunnskap uin Hendingarne i Jnn- og
Utland anten av Lensmannen elder av Presten.
Og Lensmannen naytte daa Havet til aa gjeva
Mennerne Greida paa alt, som var hendt i den
sisste Tidi, deribland Bjernsons Brev tilSandberg.
Det var tungt aa høyra« at den store Upplysningi,
som Tynnsetiitgen nyst hadde rødt um, ikkje hadde
ført lenger sram, enn at dei hævaste Bonder i ei
Bygd endaa ikkje les ei einaste Avisa, ikkje eingong
»Aalmugevennen.« Betre Jnntrykk gjorde nokre
Gjentur, som fo’r med Jarnvegen upp fraa Holt-
aalen elder -Aalen til Jensvoll ved Royros paa
Slaattonnarbeid; dei hadde vel helder ikkje leset
Avisur, men dei song Songar or Jvar Aasens
»Symra« — og det sagert, endaa i den Norske
Vokalisationen og Ljoden av Ordi, so det hayrdest
nett, som deihaddelcert seg til aa lesa Norsk· Skal
tru, Tynnsetingen likvel hev Rett, nemleg soleids,
at Upplysningi paa Norsk Maalbotn hev teket
til i stor Mun i dei sisste 10 Aar hjaa Ungdo-
men? Eg spurde desse Gjentur, um dei hadde vo-
ret paa Folkehogskulem men fekk til Svar, at det
hadde dei ikkje; dei kunde likvel ynskja, at naar
Federne saag att paa Jordi, dei maatte kjenna sitt
Folk «og sitt Land.
Ein av dei nordansjellske Stationar paa Ram-
osbanen heiter Langleite,:· J Framlag til Stor-
thinget og paa Lysingar hev Styret sett Langlete,
men paa sjolve Stationeii hev det latet maala
Langledet· Naar Ein ser slikt, maa Ein harmast·
Eg vende meg til ein av dei hævaste Menn i Bygdi,
som samstundes var paa Stationen, med dei Ord-
»Og detta toler De! Staden heiter Langleite,
og so lcet De deim skriva Langledet?« — ,,Ja,
det skrivst so", soarade Mannen, som endaa
var Umbodsmanii og lakz Avisur, men likvel ikkje
hadde mindste Vismun i Namnebotsaki. Tarv
kannhenda ikkje det Norske Folk Vekkjing? Er ikkje
Skynsenidi paa og Kjen1·la fyr det Nationale paa
Lag som hjaa Zulukafferen Ukjwapana, naar
han lcet seg doyva Nathanael, elder som hjaa
Madagassaren Ramansakonoso, naar han lcet
seg gjeva nytt Namn Johannes?
J Throndheim er Domkyrkja liksom fyr 6—7
hundrad Aar sidaii Valferdstad aat alle Ferdamenn,
Jnn- og Utlendingar. Engelske Turistar vil skaffa
Vindaugo, som høver aat det gilde Bhggverket.
Betingsarbeidet gjeng visstnog helder smaatt, men
er likvel komet so langt, at Gin no kann gjera seg
upp, korleids Kyrkja vil koma til aa sjaa ut i det
Indre. Myket av det indre Koret og det eine
Sidekapell i detta (det, som Thomas Angell er
gravlagd i) er serdugt, og Ein kann ikkje segja
. Annat, enn at dei, som steller med Arbeidet, heo
Æra av detta. Naar alt det, som enno stend att
aa gjern, er serdugt, vil det Heile verta ein Hag-
nad aa sjaa. — Git Arbeid til er verdt aa sjaa i
gamle Nidaros, eg meiner Hamnearbeidet· Den
gamle Vrattayri er syr nokre Aar sidan burtkomiz
det vil verta vandt syr Etterkjomdi, som les So-
gurna, aa finna att den aagjoete Thingstaden. Og
no vert Sjoen syllt langs Nordsida av Byen fraa
den syrre Uppsyllingi i Aust —— nord syr den
gamle Brattvyri — heilt til Jlen i Vest. Ein
djup og breid Kanal skal ganga inn millom Uvid-
fyllingi og Vryggjurna (Sjo-Pakkhusi). Av denne
Uppfyllingi skal 130 MaalJord verta avgjevne til
Stationsbyggningar aat dei Jarnveger,·« som gjeng
ut fraa Byen mot Sud og Aust· «Men det vert
endaa myket Land att til Byggjetuster. Mudder-
maskina, som er i sulI Gang nv um Dagarne med
aa grava Kanalen, gjerer sine Ting godt. Det tek
ikkje lengere Tid enn 172 Minutt aa taka upp fraa
Sjobotnen ei 5——6 Hestelass, og berre paa nokre
faae Dagar fyller dei eit stort Stykkje med Mudder
—— fin Sand ——, som Maskina tek upp fraa Ka-
naldjupet. Jnnsida av·Uppsleingi—motKanalen
—— vert fyrebyggd med berre Paaleverk, men paa
Utsida — mot Fjorden—tenkjer dei paa aa mura
med Stein, som dei vil taka fraa Steinbrot i Jls-
viki med Jarnveg, som vert lagd utyver Uppsyllingi
fraa Aust til·Vest. Det er eit stort Arbeid- og
kostsamt, men det vil gjeva Byen ei Hamn, som
Ein skal leita etter. 4—5 Aar vil visst ganga
med, syr det Heile kann verta serdugt, daa det
allvisst skal lang Tid til aa byggja Mur paa Ut-
sida av Uppsyllingi mot Sjoen. Kannhenda vert
dei noydde til aa mura paa Jnnsida elder mot
Kanalen med, naar dei er serduge med den ytre
Muren; sor Tre rotnar, som De veit, Vonom sneg-
gare. Fraa Byen skal det byggjast Bruer hver
Kanalen, Vegbruer og Jarnvegsbru fyr Røyrosba-
nen, og fraa den nordoystres Luten av Uppsyllitigi
Jarnvegsbru sor Meraakerbanen hver Nea-Elvi. —
Frosta er, som De veit, ei fager Bygd, og ho er
attaat di merkverdug ved eit sagert blamande Aands-
liv i vaare Dagar, som likvel ikkje er ny-pietistisk.
J gamle Dagar vart Storthing haldet der, Frasta-
thinget paa Logtun; no held dei Folkehagskulei
Kommunehuset tett ved Kyrkja baade Sumar og
Betr. J Sumar heldt dei Gjenteskule og lærde
Gjenturna Nettskrivning etter Diktat paa Norsk,
aa skriva Brev paa Norsk —- eg saag Skrive- og
Stilbokerna og kann vitna, at detvandt sinnst ein
av kvarts halve hundrad Studentar, som tek Eksamen
iGamal-Norsk, som kann skrioa Nynorsk so lytefritt
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
