Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
edraheime
Eit Hind aat det norslkr LFolket
Ksem ut kvar Onfsdag og Lanrdag
Pris fyr Fjordtmganret: l
Kr. 1,10 (= 33 ß) med
Porto og alt. Betaling i
fyreaat. l
Onsdag den 18de September.
Lysingar kostar 10 Øre
(3 ß) Petitliiia, og daa
etter Maateii fyr større
Vokstavar.
187·T
Tc Vinjcsokninch A. S. i No. 57.
(Fraki O. S. i Seljor.)
Dce er Moro aa sjaa, at dæ er ein og annen
her i Telemarki au, som tek te aa fygje mce Tii,
for her hev inkje her, som annenstass, vore for-
mange av dei Slags Folk.« Dce er no slet inkje
noko faarlegt Fygje, som fume kan meine. Ska
me kunna gjera noko i Tii, fo lyt me halle Fygje
mce ho. «Men aa fygje mæ Tii, er no inkje dæ
sama som aa gloype i seg alt dæ, Tii gjev og aa
gjera alle Meiningane, ho kjæm fram mee, blindt
te sine. Aa fygje mce Tii er berre aa lære Tii,
ein liver i, aa kjenne. Aa lære ein Ting aa
kjenne kan vel inkje vera noko vondt? «— Kjenner
ein inkje ein Ting, fo kan ein inkje seia noko sant
um han. —
Doe er ein gamal Sanning, at ska eg lære
ein Ting vcel aa kjenne, so lyt eg sjav mæ eigne
Sanfer og Andsgaavur granske ette, hoss han er
laga· Gjenom Folkerabbe fær ein jamnast skeive
Meiningar· Doe er ei bibelskSanning dette. Daa
Natanael svurde Filippus: »Kan der koma noko
gott fraa Nasareth« so svara han: »Kom o g ’fj aa.«
Doe er den personlege Forfaringi, som er Vissa·
Naar ein no fpyr—1 Kan Folkehogskulen vera betre
hell andre Skular? fo er dæ dæ beste Svare: »Kom
og sjaa og høyr1«« Gjenom andre kan ein inkje
faa rektig Greie, uttast dce skulle vera dei, som
personleg heve kjennt han. Eg hev inkje enno
treft nokon av dei, som seie, at dei trega paa, at
deikasta seg paa Folkehogskulen, og dei vil alle
seia, at Skulen var myki aleis, hell dei tenkte seg
i Fyrivegen.
Eg fer, at du au, A. S., truk, at Folkehøg-
fkulen erkbetre hell andre Skular; men du veit
inkje hottdoe stikk i, anten dæ er i Framgangsmam
ten, i Lærarane, i Elevane hell i den frie Stillingi ·
og vesle Løni. Eg ville no helst raa deg au te
aa koma og sjaa og høyre; for daa fær dti beste
Greia; men etter dæ, eg hev kome te aa skrive litt
um denne Saki, vil eg au feia mi Meining« um
dessi Skulane.
Due som gjer« at dessi Skulane, baade ette mi
og fleires Meining, er betre hell Skular yviJamne-
haand for Bondesonir og andre som sokjer ein go
Upplysning, er inkje, atdei fær læreviljugare Ele-
varz hellerinkje at deBse Skulane er ulønde. Men
dæ ligg noko i Læraranns Personlegheit og Andet-
syn, noko i Fyrimaale. J dei aalmenne Skulane
er Kunskaparne Fyrimaale. Naar dei seer den app-
mælde, te-maata og avsagde Kunskapsmengd inn i
Guten, so han veit dæ, som dce fyriaatvar meint,
at han skulle vita, fo hev dei gjort sit. Folkehøg-
skulen derimot ser vistnok au te, at Guten fær
Kunnfkapz men han brukar Kunskapen meir som
Middel te aa utvikle Andslive hjaa Guten. Eg
skal te D. nemne eitFag: Fedrelandssoga· Ein
annen Skule synes, at han hev gjort dce svært so
gott, naar han hev fengje heile Soga te Ponkt
og Prikk inn i Guten, fo han kan fortelje det alt
ihop fo radt, som dæ renn Ertar or ein Sekk.
Dette er nok bra? Men Gutetiss personlege Stil-
ling te Folk og Fedreland kan gjenne vera likeeins
som ,syrr for den Skuld. Folkehogskulen brukar
derimot Fedrelandsfoga for aa faa ein varm
Fedrelands- og Folkeven av Guten, so han inkje
ska stande i Samfundslive som ei dati Sagabok
»i Skinnbind««, men som ein livande verkfam
Medlim.
Esg trur foleis inkje, at dæ, t. D. er lite Mat,
som gjer Folkeheigskulane betre; for daa maatte
dei uslaste londe Almugskulelcerarane vera dei beste)
og eg Ville derfor gjønne, at Folkehogskulariie kunne
faa Teskot av Staten. Koi skulle Folkehogfkulelcer-
arar hava verre av dæ dei hell-Diktarar og Vitekl-
skapsmenn som ofte fær- dæ? Bjornstjerne Bjorn-
son foer no Løn av Staten; men dce hev inkje
bunde honom eitGrand og heller inkje døyvt Dik-
targaava hass dæ, Slag; ellest ha inkje »Kongen«
kokne. Folkehogskularne ville gjera det mykje betre,
trur eg, naar dei inkje turvte plagast mæ Nærings-
sut, som eg veitfleire heve. Dei fær inkje for
dens Skuld liva heilt for sit Yrkje. —— Detta er
daa mi Meining. »
Me fær no, som sagt, ein Folkehogskulei
Telemarki og dæ mce ein namngjeten Lærar au.
Derfor- vil eg taka uppatt dette: Kom, sjaa og
hoyrt De er inkje bundne te aa vera lenger, hell
de er huga paa, og so kan de av Ljoen skyne um
Klokka er heil hell veil. De lærer daa ein Ting,
og dæ er: hoss ein Folkehvgskule er laga. Er han
go, fo var dce Synd og Skam inkje aa nytte han,
mæ han er her, likar de han inkje: no so er inkje
dæ viare: Vegen stend open heimatt·
Me Telemarkingar er no vel au fodde te noko
anna hell aa krabba upp i desse Steinbakkarne
mæ Spaen og Greve· Dæ er vistnok eit nødven-
ligt Arbei dette, men dce er inkje eit og alt. Gud
heo gjeve oss ein ven Heim, og me er inkje sette
her berre te ’aa livnære os, og skrapa Eld kvar te
si Gryte· Me er te her for aa rette dæ som rengt
er, bytte dæ, som sundt er, og reise dæ, som velt
er. Dce er inkje Sprenglcerdom moe ntanlendfke
Maal og slikt, fom ska gjera os vællaga te dæ,
for daa maatte vaare Universitetsfolk gjera meir i
den Vegen, hell dei gjer; men dæ, som ska gjera
os føre te dæ, er meir lHjartelag og Ljos yvi
vaart Liv, meir Kjærleik og Hjartevermd for alt
i Live, som dce er verdt aa elske og liva for-
»Her er Sumarsol nok,
Her er Saajord nok, .
Berre me, berre me hadde Kjærleik nok.«
Dce er dæ, eg trnr Folkehogfkulen vil freifte
paa aa hjelpe oss te gjenom ein livande Upp-
lysning
Brev fraa Bergen.
Kristofer Janson heve i den seinste Tidi hal-
det nokre Fyrelesingar her i Byen, det var For-tek-
jing av Eventyr (paa Norsk) og med Uttyding (paa
Dansk)· Det var mange Folk og hoyrde paa ho-
nom, og det faag fulla ut til, at hans barnslege
og varme og kvike Maate aa greida fyre seg paa
vardt møtt mcd Sambug hjaa Byfolket, som likade
seg vel og allstott klappade i Hendom til honom
etter kvar Fyrelesing. Folk tykte, at det likesom
var eit meire lugumt og handhogt Lag i hans
Maate aa taka den Slag Uttydingar paa, en me
era vane med. Det er sjølvfagt inkje nokot« lett-
vint Sak aa lesa sine eigne Tankar utor Eventyri
og setja dei fram fyr Folk, so det kann vera sor-
vitnelegt aa hoyra paa. Som me alle vita, heve
inkje den Slag Uttyding i.minste Maate nokot
vitenskaplethrunlag; det spyrst ikkje um og søkjest
inkje etter dei djupe Røterna, Soga og Segn kann
hava fyrst i Natursynet og dinoest i den moralske«
Uppfatningi hjaa det norske Folket elder endaa
lengre upp i Tidi hjaa den germanfke elder indo-
europæiske Folkegreini. Det er soleides inkje Tale
um aa likna Segner hjaa dei ymse Folk ihop; nei
Fyrelesingi er berre eit fritt Hugsyn, inkje so myket
yver Segni, som hver dei Tankarne, ein paa ein
rimeleg Maate kann leggja inn i henne. Den Man-
nen, som heve drivet detta vidast, er den velkjende,
store, danske Skalden Grundtvig; han vilde solei-
des ikkje vera med paa at sinna Naturmagter attum
dei gamle LEser og Gudar og Jotnar, elder med-
giva, at Gudelæra fraa syrstonne ikkje var annat
en Fraasegn um Hendingar i det eldste Mannaliv
og um dei fyrste Roynslor i Striden med Naturi.
JTyrs-Seg11i saag han soleides inkje nokon Strid
millom dei ymse Aarsbil elder Naturmagter, men
ein eldgamall, solkeleg Spaadom um Lagnaden aat
den germanske Folkegreini· Tyr var soleides nett-
upp denne Greini, Fenrisulven var Romarfolket, og ·
den Handi, Udyret aat, fyrr det vardt bundet, var
Gotarne, deri andre Handi var Nordfolket o. s. b.
Vil ein sjaa etter paa eitEuropakart, skal ein finna,
at denne Utleggingi tek seg ovleg godt ut — paa
i
-
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
