Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
2oo
Fedraheimcn.
28de September 1878.
blive indførte i vore Almueskoler.« Det var her i
Sumar, han sa’ detta, daa han var paa »Visitats-
miste« her ved »Jevnaker·« Grunnen kvifyr det var
so »bedrøveligt«, fekk ikkje eg høyra; men um ein
liten Forteljing skulde greida litt upp i hans Mei-
ningar, so skal eg segja den. Paa Kyrkjegoloet var
der ein Gut, som skulde lesa i Testamentet fyr
Prosten. Guten uttalad daa etter sitt Maalfore
»mig« fyr ,,niei«; men det kunde Prosten ikkje tola.
Etter at »Visitatsen« var slutad var det at han
talad med Lærararne um ,,Bygdemaalets Indførelse«
og um »mig« og »mei·« Han sa daa bland annat,
at Lærararne aldri maatte lata Borni faa uttala
»mig« fyr ,,mei« naar dei las Guds Ord. Pro-
sten sa’ ogso »mei« i dagleg Tale; for det var dei
,,Dannedes Hverdagsmaal«z han kunde ogso bruka
det paa Preikestolen, men aldri, aldri, naar han las
Herrens eiget Ord. ,,chere Lærere", slutad han,
»hav den dybeste Agtelse for Guds hellige Ord!«
Kvat Meining foer du utav detta, Lesar? No
maa eg faa Loyve til aa segja degmine Tankar:
Kann verkeleg mitt Maal vera for simpelt aa
bruka, naar eg skal tala med min Gud? Er det
so, at der i Sanning maa svarast Ja til dette
Spursmaah so Gud hjelpe baade meg og dei
mange Tusund, som ikkje kann tala-imindsto dei
»Dannedes Hoerdagsmaalx« Skal me, naar me
talar med Gud, faa det Svar av honoinc ,,Eg vil
ikkje hvyra Børn di; du talar so udanat og stygt
med meg; —- tenk, tala med Gud paa ditt eiget
Maalforei« Nei, Gtid vere Lov; han tek visstden
Tingen paa ein annan Maate. k—— Fyr 15 Aar
sidan kotn her istand eit Lærarsamlag fyr Jevnaker-
lærarom, og Mote vert haldne rundt um i Skule-
krinsarne annan-kvar Maanad. Tri fire av Lærarom
skal daa undervisa opste Afdeildi i eit Fag, t. D-
Trudomslcera, Bibelsoga, Maallcera o. dl. ,Dei
andre Lærarar hoyrer paa. Etterpaa verd det sam-
talat um den beste Maaten aa undervisa paai
dei Fag, som hev voret fromme. At ymse Tenkje-
maatar og Umgangsmaatar ved slike Mote kjem fyr
Dagen, det er greit, og der kann sume Tider verda
antrad reint hardt um desse Ting. Men det gjeng
altid broderlegt til, og eg trur eg kann segja, at
· det er ei god Aand, som raader i detta Laget.
Vei-l burde der idessa Motoni vera Roin til andre
og meir aalmenne Samtale-Emne. Men dei er
j
Ei liti Fcrd burt til Tinnsdachu
(av T. 0.)
(Sluten.)
Dce var um Vetteren, daa Sotti for. For-«
nesbronen drog Lik yvi fraa Mostrondi til Kyrkja
paa Ranland· Haii hadde mest som Mannevit.
Dce turvte ingjen kjoyra honom. Han reiste til
Rauland og ko«m attende sjølv· Ein Gong, daa
han kom paa Falkerise millom Rauland og Mø-
strondi, datt ein Trug av honom. Daa kneggja
han, so Folk heime paa Rauland hoyrde honom.
Dce som gjer, at denna Segni ikkje vert hurt-
glpymd, er ein gamall Slaatt, som er gjord um
Førnesbronen· Han er merkjeleg, naar du hsyrer
ein go Spilemann spila honom. Jmillom dei.djupe,
syrgjelege Tonanne kann ein hoyra Truganne slarkar,
og hoss Hesten kneggjar, daa han kjem paa Folke-
rise, der Trugjen dett av honom.
Maandagjeii for eg fraa Skinnarland aust
yvi til Tinnsdalen. Rjukan og Gausto var doe eg
liksom andre Turistar vilde bisne paa. Her færast
mange Turistar denne Vegjen, og mange ligg her
gode som dei er ogso. Lærararne lærer aa kjenna
kvarandre og kvarandres Undervisningsmaate, og
der er altid nokot aa læra; for-ingen er so god,
at hati ikkje tarv læra meir, og laak maa den vera,
som ingen kann lcera nokot av. Gg spurde ein
Dag ein av dei eldste ,Loerararne, kvifyr dei ikkje
hadde frie Samtaleemne paa Møtom, og daa sva-
rad han, at det »var fyr aa ikkje vekkja Usemja·
Det hadde voret freistat med slike Moter i Gran,
sagde han, men det varad ikkje lenge, fyr den og
den vart raakad av eit ubeinsamt Ord, og so heldt
han seg heime. Tilskut matte Ingen. Det er no
ikkje gildt aa tru, at det skulde bera slik til; men
kannhenda gjeng det so lell?
J Sumar fekk me ny Prest; han viser seg
svært venleg mot disse Loerarmptom og vil av sin
heile Hug hjelpa til, at dei foer liva. thr Nal-
mugeskulen gjer han og ikkje so litet. Her er ein
hogre Aalmugeskule, som- hev vel ein 80 Sveiner.
Skulen hev fyrr voret i Hovudsoknet, »Jevnaker;«
men i Sumar vart han flutt herifraa til Vedsok-
net, Lunner· Her er no allstad faste Skular, naar
eg undatek paa dei einbvlte Gardar·
Paa dei fleste Stader er det leigde Skulesto-
vur; men det er no paa Tal at byggja eigne Skule-
hus og Bustad til Lærararne. Men det er tronge
Tider, so det dreg i Langdrag. Her er ogso
talat nm ein liten Jordlepp til Lærararne;
men Jordi er dyr her paa Aristlandet. Solei-
des vart her no i disse Bilom kaupt tvo Maal
Jord til eiii Lærat·, og deri vart bitalat med Kr.
200 fyr Maalet. Eiti annan Stad hev dei
kaupt 30 Maal til Læraren sin. Det skulde kosta paa
Lag Kr. 1600. Her er soleids Folk, som hev Syn
og Skyn fyr Aallmugeupplysningiz men her sleng
nok ogso slike, som er like sæle um baade Leemr
og Skule. Nokot, som talar fyr Uvilje motSkulen
og Læraren skal eg her nemna. Ein Mann baud
seg til aa gjeva fri Jord til Lærat·en, naar dei
berre vilde vera med paa aa byggja Skulehus.
Men nei Takt. Sjolvbodi Tenesta er alltid for-
smaadd; so gjekkdet her med. Det meinte vel, at
Lærareti hadde stor Løn nok fyr.r, umhanikkje fekk
Skulejord attpaa. No vil dei trulegvis venta, til
dei ein god Dcig maa kaupa ein Jordflekk Q-
Her hev voret fleire av Lærararne, som hev havt ,
Kveldsskular, og dei hev voret godt sokte, endaa
eg ikkje vaagar meg til aa segja, at Ungdomen hev
den Hug til Upplysning« som han skulde hava.
Det talar ikkje nokot godt fyr oss-, at her hev voret
freistad paa med Leseselskapar, men at dei ikkje
hev gjenget· Ein hev ikkje det aa skulda paa her,
at her er gresgrendt· Nei Syn og Varmhug er
det som vantarz hadde medet, so vilde mangt retta
paa seg, endaa i desse tronge Tider.
Hermed Takk fyr denne Gangen.
J September 1878.
H—h.
Edvard Gricg it)
hever no godt eit Aar voret her i Sørfjorden, utan
at me hever lagt stor Gaum paa det. Men daa
hati no er reist fraa os, er det verdt at tenkja
paa honom litevetta. Folk hever vel av og til set
denne spinkle Karen, og kanskje vekslat Ord med
honom; men dei Faaaste hever hoyrt honom spela
dei fagre Tonedikt, som han sjølv eiger Evne til
at skapa. Han hadde gjerne haldet ein »Konsert«
aat Almugen og han, men daa me inkje aatte so
pass stort Rum, at det var verdt aa bry seg, utan
so at me hadde teket Ullensvangs ijrkja til slikt
Bruk, — so var no inkje dette aa nevna, aldenstund
her er so mange trongsynte Folk imillom os. —
Den Maanen som kjenner litevetta til og elskar
vaar nasjonale Eignalutcav Felelaatar og Tonar
til Folkavisor, han vil og læra aa halda av Grieg,
daa han, kanske meir held dei andre, ·freistar aa
byggja si Diktning paa denne Grunnen. Det er
som ein frisk Gufs skeer imot deg fraa desse Tone-
stykke, dar dei norske Tonefall kjem piplande fram —
gjoymer seg, fyre aanyt at spretta framsriskt og
leikande. Ein vil kjenna atter ·det Heila liksom
etter gamal Kjenskap, men det er meir forklaarat·
Dei bundna Voner og Lengslor ero loyste fraa
Vondi sine, og syng fram det sinaste og det beste,
me eig i vaar Folkepoesi.
Det er·soleis undralaust, um Edvard Grieg .
sine Arbeid«ero likte i Utlandet med. Det store
LEMM sin- Og det i dyre Domes Det Plar ganga r·’) Brev fraa Sorfjordeit til »Sondre Bergenhns
so ofta, veit eg. Folkeblad»« -
uppe au fyre Helsa si Skuld. Turistsamlagje hev Rjukanfosseii. Dalen vert neafyre Rjukan djup
kosta Praam i Mpsvatne og lite Maaling paa Trei,
sovitt ein held Vegaleii. Daa eg kom dit Vest-
fjordalfore byrjar —" der er berre Stpylar øvst i
Dalfore —— motte eg Bufcerir. Dce var Vestfjor-
ingar, som for paa Heianne mce Kreturi sine. Doe
som eg lae mest Merkje til var Kvendiz dei var
so mykje aleis klædde, enn eg kanii mce dce· Merkje-
legast var «den Luva istaenfyre Turklcee, som dei
brukar annanstas i Telemarki. Troya og Bringe-
dukjen var av Vadmaal sovel som Stakkjen. Heile
Klæebunaeii saag simplare og unklare ut. Egsaag
unge snorande Jentur taka seg nokso gott ut i dei
Klæi, og so var dei —so heilskorne og varmskege.
Dce var ikkje slike Drambdrysjttr som Jentunne i
Vesttelemorki, som ikkje veit hossi mykje Kraambu-
stas, dei skal hengje paa seg.—
Eg heldt Vegjen frametter moe Maaneaai.
Ho renn fram igjenom ein bein Dalf som er V2
Mil lang, mæ ljoie Bjorkeliar paa Siunne, og
Svaanberg aust uppe mot Himelsyiii. Naar ein
kjem fram til Rjukan, skifter Landslagje braat um-
Maaneaai, som ovasyre rann still og logn, kastar
seg ince eit ut yviFjollveggjen og gjer den vigjetne
og trong moe Garar nei Botnen og Graanskog upp-
etter Lianne. Neasyre Fossen gjeng Aai vill og
ustyrleg; ho er upppst etterpaa dce fæle Sprangje
utsyre Flugje. Rjukanfossen skal vera 750 Fot
hug. Fjollveggjen er innhol, so Vatne dett i tome
Lufti; ein skal kunna sjaa doe detta av paa tri«
Staer, naar Vasmengdi er paa dce mindste. Daa
eg var der, var dce i hogfte Vaarflaumen; daa er
vel Fossen gildaste aa sjaa. Vatne datt liksom i
støytevis, so eg tottest kjenna Jori skjelva under
Føtanne» Neunder Fossen er der ein Hyl mce hgge
utyvihengjande Fjollveggjir paa Siunne. Derne’i
fekk eg ikkje sjaa; der var so stinn Pastole Store
Vassky velter seg upp or Djiipe, »so ein foer sjaa
ssatne berre vel til Helvtar neetter Falle» Fossen
pert liksom glpyptav ein umaateleg Svaag (Svelg).
Djupt neimillom Fjollvegjirne ser ein Aai kjem
veltande fram att unda Vasroykjen. Jnni Fjolle
paa hogre Sia gjeng den vigjetne Maristigjen.
Neaocert av Maristigjen, frampaa Pynten er der
uppstellt Benkjer og Handrekkjur; derifraa ser ein
beint upp imot Fosfen. Paa ei Handrekkja sto
detti Verse skrivi: ,,Rjukan, Rjukan altid minde-3
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
