Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
28de September 1878.
Fedraheimen.
251
Verdensliv utei Europa likar inkje det best, at
me tek deira Kultur til Mynster fyre os i tunnt
og tjuktz men helder det, at eit litet Folk eig sopass
Merg, at det magtar aa syna sram sit nasjonale
Sermerkje i-Kuiist og Livsart—det er Nokot som
er agtat og lyt agtast, (Sjaa vaare Studentarar
paa Parisarferdi!) Utlendingarne hever og ein
Hjartastreng, som kjem i’Dirring ved eit nordisk
Tonefall — er det likt til. Difyr ero me glade i
vaare Tonediktarar.
Dei eko som Skalden og andre Kunstmenner,
—— dei draga Næring fraa vaart Folks Historie;
men so kann og slike Menn rulla up Livsbilcete
paa ein Maate, som ingen annan kann. Grieg
hever leverat ei Mengd av Musikarbeid av ymse
Slag, — sume fyr Pianoforte, andre fyr Fela, og
endaa-—aitdre fyre Mannsroyster.
Sume kjenner me til og suine i—akje. »Foran
»Sydens Kloster«, og »Solveigs Sang« ero Meistar-
verk, som gjoymer ei Verd ao Vænleikje, inkje aa
nevna mange andre nette Arbeid, som kvar paa sin
Maate vitnar uin Meistareii. Sume av deim ero
so, at Dit snupt trur, at det er, ei Rekkja Folka-
tonar, som ero ihophekta, meti dei er do dikta fraa
nyt. Soleids orkar denne Maanen at setja seg
imi i det norske Toneriket. Det er ein undarleg
Ting med dei Novtii, som du vil finna paa dei
fremste TonestykkjeiVerdi. Du kunde paa Titelen
tru, at det var Zeit Maalarstykkje, (Teikningar,
elder ein Komedi. Nei, det er eit Tonedikt-
som berre med Toiiar sortel deg ein Handling,
elder maalar av eit annat stort Bilcete — berre
med Tonar. .
Grieg hever gjevet ut ein Bundel as slike gode
Stubbar, som han kallar »Norske Folkelivsbilleder·«
»Brudefølget« heiter denIeine Slaatten fortelfyrst
um ovlegt fiint Ver, — der er som: her giddrar
alt i ein Straalestraum. Du tykkjest hoyra Fugle-
kvidder og glad Song. So nokre Byrsesmell langt
burte. Jau, no er Fylgjet snart ventandel Du
hoyrer Ljomen av Fela, som læt ein kjend Briire-
mars. No sviv dei nett forbi os. Hoyr cTLrakkingi
av dei mange Føter2 — Svalling og Skratt, Klet-
ting av Bumbor og Embrarl Dei sviv forbi, »og
Du hoyrer bert som ein Ljom etter av Fela. Alt
dette Aset av Folkemugen minkar burt» Tilslut ero
me aaleina, og Du kami atter hoyra Fuglar syngja,
Vil jeg dig du Norges Prydz i min Sjældit Billed
findes, og i Stemning hører jeg din Sargelyd.
Maaske aldrig mere her jeg skuer din taarevaedte
Klippeskrænt; Far da vel! mit Hjerte evig luer for
det Lys i Mindet, dit har tendt.«
Er dce um Vettereii, naar Aai er tilfrosi, kann
ein koma heilt uppunder Fossen; daa skal han sjaa
merkjeleg ut. Ein ser ikkje noko til Vatne; men
ein roseleg Jsstolpe stend upp or Hyleii og upp
under Bergskuten, som ein umaateleg Jutulskorstein.
Ein komi ganga rundt umkring og hoyra Fossen
dura inni denna fæle Jsjukulen
Paa Krokann tett inmæ Rjukan er dae upp-
stelt eit Hotel syre dei mange Reisande, som kjem
, aa sjaa Fossen. —
Uppe aa Gausto hadde eg au etla meg aa
kome; men Vere var ikkje av doe ynskjelegaste. Due
laag slik Dimma i Lufti, og daa ser ein ikkje rett«
langt paa Nutanne.
trefte paa Krokann, meinte, eg endaa vilde hava
noko att fyre Reisa derupp. »Dæ er, som ein
skulde koina aat ei onnor Vær, naar ein kjem paa
Gausto««, sa han. So fortalde han, at han mange
Gongjer hadde fylgt Turistar dernpp, og gav ei
Men ein gamall Maalare, eg —
og Vekkjer sikla, ——— deter Nattiri sin store Song som
er Etterspilet. x.
Kstistiallill, den 27de September 1878.
Livlltldc Hegll. J »Smaal. Amtst·« upp-
gjev ein Jnnsendar Kostnadarne— ved aa grorsetja
triaarige Gxantre med eit Millomroni av 6Tumar
fyr 1000 Alen Gjerdelengd soleids:
4000 Plentur a Kr. 6.50 pr. 1000 . Kr. 26.00
4000 Plenttir vert utplentade av ein
Maiin i 13 Dagar a Kr. 2.00 . » 26·00
Kr. 52.00
Eit Gjerde av Tre kostar berre aa uppsetja
Kr. 50 fyr 1000 Alnar. Graii haver betre til
Hegn enn Pil, som utsyg Jordi, men Pil veks
skjotare i Vedret enn Gran. 2 elder Zaarige Gran-
plentur kann kaupast paa Plenteskltlen paa Sand-
nes ved Stavanger. Prislista er aa faa fritt
tilsend, naar Ein skriv um det. Likeins er der aa
faa »Anvisning til Udplantning af Skogtrær paa
fri Mark.«
Statistik. Yver Spitelska (Spillst)kja elder
Spiltesykja, gn.LikI)r«-l) i Noreg er nyleg utgjevet
Tavlur syr 1877· Ved Enden av detta Aaret var
her 1704 kjende Tilselle· Fyr 10 Aar-sidan (1868)
2119. Sjukdomen tek soleids av (med ei 40
Mennesijr um Aaret). Av dei 1704 Spitelske
i 1877 var: .
J Spi- - Til-
talar. Helme saman
J dei tvo Bergenske Fylke og
Bergens By . . . · 339 456 795
,, Romsdals Fylke . . . 108 149 256
» Sydre Throndheims Fylke 182 97 279
,, Nordlands Fylke . . . 0 138 138
» Stavangers Fylke . . . 0 97 97
» Nordre Throndheims Fylke 0 95 95
,, Trums Fylke . . . . 0 22 22
» 7 andre Fylke tilsaman . 0 21 21
629 1075 1704
J Smaaleni og Vuskeruds Fylke sinnst ikkje
Spitelske. Av dei Sjuke, som er heime, bur flest
i desse Herad: Øyvindvik 26 Bergeiis By 22,
Frøya, Kinn og Naustdal 3 )( 21, Kvernes 18,
Nceroy (Njard·øy) 17, Ladvik og Lindaas 2)(16,
Haniaroy 15, Sokndal 14, Forde (med Holsen)
13, Steigar, Brunnoy, Aa Sokn og Yttre Holmedal
4 )( 12, Kolvereid, Hitra, Bolsotx Voss, Fuse,
Fjellberg og Fitje 7 )( 11, Jnderoyi, Bjarnoyr,
Daviki, Askevoll, Vik, Tyssnes, Agvaldsnes, Skute-
nes og Hetland 9 )( 10, Frosta, Eid, Fane og
«Kvindherad 4 )( 9, elles i 11 Herad 11 )( 8, i
8do8)(7,i16do 16)(6,i20d020)(
maalande Skildring av dat Rundsyn, ein der heve·
Han var ein Gong mae ein Professor, som hadde
ein Stjernekikar; dce var um Hausten, daa Lufti
er skiraste. Gjenom Kikaren saag dei heilt paa
Have; dei kunde endaa sjaa Skip.
Naar eg hadde komi so langt aa forvita meg,
burde eg« ikkje snu syrr eg hadde vore paa Gausto,
sa den gamle Maalaren. Som eg sto og tenkte
paa detta, saag eg, dae for til aa skya paa,-og so
maatte eg gjeva upp den kjære Tankjen aa koma
dit. Eg bau daa Farvel til den snille Mannen
og tok paa Heimvegjen. Daa eg hadde komiuppaa
Krokankleivi, sette eg meg for aa taka eit langt
Drag av Utsyni· Djupt neunder meg dura Rju-
kanfossem Utyvi laag den djupe Vestfjordalen; men
dae stautaste Syai var Gansto· ·Eg tok fram Ki-
karen; han er drusteleg den Nuten, hosta Kant ein
ser han fraa. Naar eg flaugumkring paa Nutanne
i Vestteleinorki og saag dce randutte Gausto, tenkte
eg, eg skulde eingong naa dit au; ——men dae vart
ikkje denne Gongen· — «
5, -J 112Herad med færre heimeverande Spitelske
enn 5, finnst ialt 264» Yver 10 Sjuke finnst altso
i 32 Herad med tils. 435, fraa 5 til 10 Sjuke i
59 Herad, med 376, og fraa 1 til 4 Sjuke i 112
Herad med 264 (Millomtal 13.6, 6.4 og 2.3). —-
Til Hospitalar fyr Spitelske er i 1877 medgjenget
182000 Kronur·
Stavanger 19de Sept. Me hev havt ein
makalaust fin Haust; Kornet, som syr Størsteparten
er vcel innbergat, vart gildt, og Jordepli ser og
godt ut, berre ikkje Haustbloyta, som no kjem fyr
Aalvor vil skjemma ut dei, som enno stend ute.
·At Avlingi er rik ’i Aar, kann Ein sjaa paa dei
lange Prisarne; Havre vert seld fyr 7 Lak Tunna
og Jordepli fyr 15 sszjeppa (Aari fyr hev Havren
stadet i 2 Spd. og Jordepli i 1 Hk Skjeppa).
Smyiret stend i 14—15 sz Marki.
No igaar vert det (av Stateii) haldet Fesjaa
paa Borgarmoen her med Stavanger. Det er
mykje, sont Staten tek seg av desse Ting her paa
Jadre11. Me hev annatkvart Aar Hestesyning og
vonleg koart Aar Sande- og Fesjaa, medan det
fyr eit halvt Tjug Aar sidan var sjeldsynt med slikt.
Det gjeng soleids fram med desse Tilstellingar, og
Folk segjer, at Fesjaaet i Gaarsynte gild Framgang
i Husdhrstellet og, endaa det berre var 2 Kyr som
sekk 1ste Premi (den eine av desse aatte Vndde
paa Austraat, den andre aatte Martin Nygaard paa
Sandnes). Uksarne naadde berre Ldre Pretiii, og
det kann vera eit rett forvitnelegt Prov paa Vis-
domen hjaa Prisdomararne, at 3 av desse Uksarne
fekk Preiiii paa Sandnes ifjor plent i same Orden
som no i Aar. Av Kvigur sekk 2 Stykkje 2dre
Premi. Av Smale var framsynt 53 No., mest fraa
Gjesdah Har-skand, Strand og Bukii, og Meste-
parten var Vlandingar av Cheviot. 1ste Premi
fyr Vedrar sekk M. Edlaiid or Haa fyr ein Haars-
gamall fullblods Cheviot-23edr, og ein gild Sabb
var det. —- Ei Snior-Syning var tilstellt av ,,Sta-
vanger Amts Landhusholdningsselskab«; 1ste Pretni
sekk Stavanger Meieri, som ikkje tok imot Premia«
— Det Heile sluttad med eit Gilde (,,Sexa«) i
Sparepankens Festsal.
Norsk Gratllntik af Gnstav Edv. Myhrebø,
Kand. theol., Amtsskolebestyrer, er Tsitelen paa ei
ny Vok, som vel skal avhjelpa ein Saknad i Lite-
raturen. Dei, som ikkje veit, kvat eit Substantiv
er, kann her lesa seg til fylgjande: »Subftantiv
betyder—z hvad der staar under (overfladen), sigtende
til tingens væsen, stof (substant-3), det reale, virkelige,
det, som har tilværelse, og betegner et ord, der
angiver navnet paa-« Boki er ætlad Amtsskulen,
hogre Jentesknlar, Borgarskulen og Middelskulen
og — »om jeg turde være saa dristig« — Semi-
nariet.
.Hogstcrcttsdotlt. Knut Tjostolvsen Aara»aker,
som i·Jolehelgi bankad Mor si, Jngebjzzirg Svein-
ungsdatter, soleids med eit Vedtre i Hovudet, at
ho do av Slagi, hev no sengjet sin Dom; den
lyd paa 972 Aars Straffarbeid·
Redeli. J Soreiin var nyst Bonden N., tvo
av Sanerne hans, ein Kjending av deim og ein
Tenestgtit paa Hareveidi11g. A., den eldste Sonen,
hadde skotet ein Hare, »Losen« var i full Gang att,
og ein Rev styrte fram or Smaaskogen· Det small,
og Mikkel laag der, men daa N. kom syr aa taka
Fengdi, rei Reveii upp og tok skjott til Beins.
N., som hadde Tvelaups-Bhrsa, gav honom eit
nytt Skot, so han vart liggjande med alle Fjore
i Vedret. Tenestguten tok Mikkel paa Nakken og
bar honom ei 300 Stig burt til den Staden, der
A. stod, og Hundeii gjekk ved Sida, men gnesste
stødt etter Reoen· «Er han stor?«spurde A., som
hadde høyrt Skoti og meinte, det var ein Hare,
men ikkje saag Krabateii. »Nei, han kann godt
liggja inne i den,— du skaut«, svarade Guten og til
aa gjera Spyrjaren ei Pretta kastade han Mikkel
fyr Foterne aat A. med deiOrd: »Der hevdu’nl«
Men — Neven reis upp tridje Venda og snøggade
se undan· No var likvel A. buen med det tridje
Skotet, som lagde Mikkel steindaud til Jordi. Hun-
den hadde sjolvsagt skynat, at Livsljoset ikkje var
utblaaset med det andre Skotet·
Til Upptaksprgva ved Stords Seminar hadde
mellt seg 1 0 8.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
