Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimen. :
Eit Blad aat det norslie Hvilket.
MM
Kjeni ut koar Onsdag og Laurdag.
J ’—
— ..-—.-» - sk —— ,–- ––.— - -
Intet
—«—P·ris sh—r—FZrdnngaaret2 l
Kr. 1,10 (= ZZ ß) med
Onsdag den 2dre Oktober.
Distngle tottest-Id Drc
(S sz) Petitlina, og daa
——1878.
«Porto og alt: Betaling l etter Maateii syr storre
» fyreaat. Bokstavar.
Smaatjjjg, daa likso væl aa sjaa som no det svenske Flagget, som vilde kalla det ein ,,Smaating«, naar der vart rørt
. . norske Borgararenno sinndethovelegt aavisaupp,.naar ved »Formerne« fyr Landsens szzilvstende og frie
kom lide er LJNLILIZWNUUUL cudaa« t.’D. Norigs Konge kjem hit paa ,,Besøg.« ) Naar Rett. Meii Nordmennerne hev ikkje Syn fyr Formi,
»Statholderposten«, ssom fraa fyrsto var sett
med svenske Menn, og sidan med svensklyndte Nord-
menn, var og av deiTing, som peikad paa Grunn-
tankarne i Karl Johans norske Riksstyring. Og
det er visst ikkje vandt aa vita, kor det hadde bo-
ret av til Slutt med heile vaart Sjølvstende,« um
me ikkje i den Tidi hadde havt eit so godt Stor-
thing. Men det stod fast. Det stod fast i 1821
mot den svensk-norske »Lystleir«; det stod fasti
1824—1not dei kongelege Framlegg um Grunnlogs-
Umstgypingi· og endaa i det harde Aaret 1886,
daa Kongeii uppleiyste Thinget fyrr det var serdugt,
vis-ste det aa verja si LEra og sin Rett. - s
Det stod so fast, sat Karl Johan tilslut lærte,
at Norig var eit ,,sjølvstendigt Rike« med sin sjolv-
stendige Rett, so det ikkje leet seg selja elder tyna
so reint syr Ingenting. Og daa han til Gagns
lærte detta, so var han ein so god elder klok Mana,
at han leet si svenske Kongsskuld vera fyr det ho
var og sann seg i, at Norig heldt sin Rett uppe.
Daa Handelsslaget vart srigjeoet i 1838, tok Fol-
ket til aa saa Tillit til Karl Johan, og sjølve
Henrik Wergeland vart no ein god Kongsmann og
Unionsmanii. Karl Johaii var i sine seinste Aar
reint ut folkekjcer i Norig, erdet likttil. Me kann
undrast paa detta, etter at Norig hadde lidet slik
Soivyrding og voret ute i so stor ein Faare: men
det var vael so, at Folk lagde Skuldi meir paa
Svenskarne enn paa Kongen. Og det var vael rett-
Vernadotte var ein Framandkar her uppe og kunde
ikkje i seg sjvlv hava nokot fers- imot Norig; at
han soor som han soor, laag i dei historiske
Hove, han kom uppi der i Soerig. Og Norig
tolde so mykje som det gjorde —— fyr di det var
for veikt·
Og so var det Ulukka, at Norig — daa lik-
som no — hadde ein Flokk av ,,uægte Søner«««
som ikkje brydde seg so svært mykje um Landsens
9-Era, men meir um andre Ting, som fyr dei tot-
test gildare og meir gagnlege enn den. Det unor-
ske Parti, som me ligg og dregst med den Dag i
Dag som med ei Landsens Lungesott,’ var uppe
daa og. Det var ikkje so ,,fjølmennt« som no;
Jntelligentsen hadde endaa nokot att av Kraften
og Aanden fraa 1814 og var ikkje so jamt hjarte-
sliten og nedtrælkad, som han no er. " Men likevoel
hadde Landet sine ,,Smygar« og ,,Stockholmsfar-
arar«, som nok gjekk med paa aa gjera Stockholm
til Norigs Hovudstad, berre dei med det kunde faa
eit godt Embætt, og den svenske Kokarden var nok
eit Land hev slik ein ,,Jntelligents«’ uppe paa sine
politiske vaden so er det naturlegt, at ein Konge
maa koma til aa vanvyrda heile Folket og trii, at
det ikkje er annat enn ein Hop Trælar, som bør
vera Utbygdingar aat eit framandt Rike. Detta
er og ein Ting, som Ein maa taka med, naar Ein
vil doma Karl Johan med ein rettvis Dom. —
Derimot er det kav norsk Varneskap, naar den
Morgenbladske ,,historiste« Skulen prøver aa orsaka
Karl Johaii med, at han ikkje meinte nokot
m ed sine unorske Freistnadar· Det er i Sanning
aa gjera Mannen Urett; for so styven og upolitisk
var han daa ikkje. Haii var ingen stor Mann;
men rekna oeit eg han kunde-
Daa Oskar 1 i—·—1s44«·—fullt ut srigav det Uor-
ske Flag, vann han ved den Gjerningen Folkets
Gunst fyr godt. Det tottest vera eit visst Merkje
paa, at den gamle Vernadotteske Kongstanken var
uppgjevesn· No kunde me vera sulltrygge fraa deii
Kanten-
Detsvenske Folket hadde væk og teket til aa
slaa av paa sine Krav i denne Vegen, so ,,Kongs-
Skuldi« maatte kjennast mindre tung- Det gjekk
vcel seint med detta; for Kravet hadde voret sterkt.
Men Storthingets faste Motstand og dugande
Menns Skrift og Tale hadde gjort so mykje, at
Svenskarne slog meir og meir av, di lenger Tidi
leid. ,,Statholderposten« vart standande ledig som
ei tom Form, og Norigs Flag flaug sritt og friskt
rundt alle Hav og Hamnar. «
Men den Bernadotteske Kangstankeii var ikkje
so dand, som han saag ut til. Karl den 4de kom
— og kallad seg Karl den 15de. ·Det skulde stam-
leioes vera so, at det var den svenske Kongen,
som styrde i Norig.
Folk fann seg i det; for det var berre ei
Formsak, ein ,,Smaating«, som ikkje var verd aa
bry seg nokot um.
Det sinnst ingen annan Natioii i Verdi, som
k) Ut i Smaabharne hermer dei etter Kristiaiiia i detta
som i alt annat, men naturlegvis so, at dei rengjer
det um·i endaa større Narreverk enn det er iseg
sjølv. Det er ikkje nok med, at dei i Skien og Tele-
mark helsar paa Krunprinsen med Svenskeslaget;
men det svenske Flaget lyt vera med i alle Tilfelle,
so snart det skal vera gildt. J Stavanger brukar
dei det svenske Flaget ved Fesjaa, private D anse-
lag o. d.; i Kristianssand maa det svenske Flagetupp,
berre ein liten Eimbaat skal gjera ein Lysttur o.
-s. fr. Dersom det ikkje var so hundsk alt slikt, so
vilde det vera uhorveleg flirande.
og naar ein Ting kjem inn under Namnet ,,Form-
Sak«, so meiner dei det er Skam aa bry seg um
’n. Der er Ingenting aa segja paa Kong Karl;
han soor ettcr det, som hadde voret gjort syrr, og
han vilde det, som han etter si Ætt og historiske
Stilling maatte vilja« Men det norske Riksraad
er dger ymist aa segja paa. Hadde det visst si
Skylda, so hadde den Flekken saatidt lenger funnest
paa Norigs Skjold. Den ønske Grunntanken i
Norigs Grunnlog er den, at Norig er eit fritt,
sjolvstendigt, ubytelegt og uavhendelegt Rikez og
me kann aldri vera med paii nokon Ting, som —
um enn berre i For11ii — bryt paa denne noste
og største Grunntanken i vaar øvste Landslog.
Meii Riksraadet brydde seg ikkje um slikt, og so
gjekk det, som det gjekk. Og Niksraadet sat tryggt
paa sine Gjerningar.
Me Nordmenn bryr oss ikkje um Former, som
sagt, og det gjerer, at me finn oss i mangt, som
andre Folk vilde kalla — Skam. Men det kunde
no endaa vera. Tankariie um Æra og Skam er
ulike i dei ymse Land; sog det kunde «henda, at
Folk t. D. i Kiiia vilde gjeva oss TEra syr,det,
som me her i Enropa fcer berre Skam syre· Verre
er det, at desse fille ,,Formsaker« ofta dreg stygge
Rvyndomssaker etter seg. ,,Unionsakten« kom dra-
gande tung og diger med dei handfaste Rett-
sylgder av den same Tanken, som laag paa Bot-
nen av Namn-Merket »Karl xv,·«« og der sagde
den norske Regjering oss beint ut kvat ho vilde.
Me fekk ein hard og beisk Strid der; me vann,
som Guds Lukka var; men me kunde ha tapt,
og den stygge Striden —— ja den hadde me slup-
pet, dersom me fraa syrsto hadde havt Sans fyr
—- det Formelle. (Meir). —
Tilsvar til O. S."i Seljor.
J Fedraheimen No. 60 seer eg Svar paa
Brevet mit i No. 57. Fyrstundes er der berre
nokre aalmennelege Setningar, som kjem kje meir
’meg hell are ved, men som kan vera sanne nok
ivihovu og ikkje mindst i Folkehogskulesakje.
Nedi Enden paa fyrste Spalta stende, at For-
skjellen paa Skulane og Fyrimunen aat Folks-hyg-
skulen ligg ,,noko i Lærarens Personlegheit og
Aandssyn og noko i Fyrimaalet«. Eg spyr: Er
det sagt, atDeildi imillom gode og laake Lararar
fygjest netupp med Deildi imillom Folkehrigskule-
lærarar og Aalmugskuleloerarar? Hell, at Folke-
hegskulen og Aalmugskulen deilar seg ut i tvo Flokkar
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
