Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimen.
Eit Blad aat detnorske Folket
YM
Kjem ut kvar Onsdag og Laurdag.
Pris fyr Fjordnngaaret:
Kr. 1,10 (= 33 ß) med
Porto og alt. Betaling
fyreaat.
s-
Onsdag den 9de Oktober.
Lysingar kostar 10 Øre
(Z sz) Petitlina, og daa
.etter Maateii fyr større
Vokstavar.
«187TL
Brev fraa Danmark.
Odense 15de September-
(Sluten).
Folkethingsmennerne H arald H o lm o g Klavs
Bentsen heldt og fram, at Kald som den Frem-
ste havde sett upp Kravet um Foreldri sin Rett,
naar det galdt Uppfostringi av deira umyndige Bornz
men Holm sagde ogso, at-Fr·iskulen er so gamall
som Manns-2Etti, og allstad der ei Moer fortel
- fyr Barnet sitt elder svarar paa Spursmaali aat
det, der heldst Friskule. SiOermedA er Friskiilen ikkje
nokot nytt, men ei Upplivinsg av det gamle. Og
liksom Kald er aa agta fyr den Fretnste i detta
Upplivingsarbeidet, soleids er han og rctteleg den,
som sette Hogskulen inn i Folket. J Rgdding,
sagde Kold sjaer vildei fostra Kjempur vakt Danske-
«sida til Striden millom Dansk ogTysk; paa-Hind-
holm vil dei sostra Bondevener til Striden millom
Bonde og Herremannz men paaHindsholm(Sku-
len aat Kuld) vil me utvikla dei unge til aa vera
med paa den rette Sida i Striden baade i oss og
ikring oss millom Sanuing og Lygn, millom Liv
og Datide. Det Grundtvig bar fram som Skuld,
var Kold den beste til aa gjenomsora i Livet. Det
er sannt, at Ungdomen er »Aandens Skabertime«z
men Barndomens Jnntrykk er dei djupaste og ster-
kaste. Kold vilde, at Borni skulde læra utan lik-
som aa gaa etter, at dei var i Skole, ved aa vera
med i Huslivet og ved aa saa Svar paa sine
Spursmaal No er her snart Ingen, som held paa
Puggverk-Skulen og Ramslesitigi i same Skikk som
syr 25 Aar sidan. »No skal de hava Takk«, skriv
Skulemannen Schousbo fraa Kolding; »Friskulen
hev gjort ein god Gjerniiig ibland oss til dessa;
men no kann me (i Riksskulen) nok greida det·"
Men me segjer nei; for kor vart daa Friviljug-
skapen av fyr Heimen? Barnesostringi er ei Hjorte-
sak, og der maa Friviljeii plent til. Glder skulde
den Presten, Rismakti valde, vera betre fyr ei Sokn
enn den sjolvvaldeJ elder skulde kanskje Riksens
Raadsmagt velja Sveinen Brud elder Moyi Brud-
gome? Friskulen hev Livet paasi Sida; fraa den
er det, Riksskulen hev fenget sittLiv, og gjekk den
app, vilde det sjukna burt att. Men Friskulen maa
fram i Uppliving og Upplysning, og her kann den
utvidkade Hogskulen i Askov verta ei god Hjelp fyr
Friskulelceraroni. Schroder sagde, at Ein lyt
orsaka dei Unge, at dei hev talat uvist med um
alting; men so maa detikkje haldapaaz no maa
dei fram til nokot som meir duger.,
Ei ny Grein av Friskulen, Barneheimarne
syr heimlause Born, veks no fram rundt i Landet.
Av desse Heimarne er den i Gjelsted ein av dei
yngste; han er styrd av Johaiines Carlsen
(som lagde inn eit godt Ord syr denne Heimen· paa
Motet) og Kona hans. Motet var i det heile
hyggjelegt og heppelegt. —— Den Mannen, som no
held Friskule i Dalby, er Anders Klinkby, som fyr
uokre Aar sidan var uppe og saag seg um i Norig.
Fyr tvo Aar sidan var Marinus Jorgensen
og–deruppe; han hev eingong voretherar i Dalby,
han med. Fraa Norig skreiv han Brev og Vers
i »Høiskolebladet«, og han minnest visst deruppe,
baade fraa denne Ferdi og fraa ei fyrr, av ikkje
saae Vener; for han var ein vensælMann, av dei
som helder vil gjeva enn taka· No er hans Dag
til Ende. Haii doydde den 6te September. Mar-
tinus Jorgensen var Broer til Utgjevaren av »Hoi
skolebladet.« Haii livde ugift i Minnet um si væne
Ungdoms-Briid Karen Dons, som han og kallad
upp sin fagre Heim etter; han budde i Vestre Ne-
bel ved Kolding og hadde der, umsramt Friskule11,
ein Hagebruksskule, som han- styrde· J den sidste
slesoikske Ufreden« var han med, og like eins var
han i alle sin Dag ein ærleg Stridsmann syr Dansk-
dom og Fridom og alt godt han viste. Han vert
saknad og elskad i Minnet av mange-
X111.
Hogstercttetc
hev no sagt, at ein »vis Mand» er det sama som
Gamle-Eirik, so no skal Jngen lenger tvila paa
det. Og det er godt aa hava Hogsterettsdomarfyr
slikt. Det kvesser Tanken og greider upp i ,,Ve-
greberne«.
og syr Kulturen, at den Domen er fallen·
Men det er ikkje stor Vinning syr den norske
Regj«ering. Det Ginaste ho hev vunnet er aa saa
Hogsterettsdom paa, at ho ikkje »løner og frir
sine-.«
— Gamle-Eirik er, som me alle veit, ein
Skarv, ja den største Skarven som til er. Men
etter dei gamle Segner er han daa so ærleg, at
han loner og frir sine; for han veitlikso godt som
»Morgenbladet«, at ein Tenar maa hava si rikle g e
Løn, dersom han skal vera litande paa. Og so er
han klok, Fantesn. Han veit med seg, at dersom
han ikkje gav god Lon, so var her ikkje Ein, som
vilde vera hans Mann. Alle vilde venda seg fraa
denne Styggingen og ganga dit som der er Ljos
og Liv og Sanning, so sannt han ikkje betalad
godt syr seg. Og so betalar han syr seg, og so
foer han Folk. Haii kjenner Verdi, Skarven. Og
han vinn eit »Parti", som er so stort, at han aldri
er i Beit med aa faa fram sine »Forslag«, um dei
enn er aldri so ravande galne. — .
Det er ei Vinning baade syr Ordboki
Etter den Damen, som no er fallen, so er den
norske Regjering ulik denne Skarven i detta som i
alt annat. Ho leet sine Folk træla utan Løn; ho
hjelper dei ikkje eingong til ein Orden elder ei
Jordbrukspremi. Men kjære vene, kor kann eit
Styre som vaart venta aa faa nokot Parti paa
den Maaten?
Jallfall kann ikkje eg tru, at her finnst sælt
mange, som br1)r seg um aa tena detta Syret utan
— god — Lon. Jkkje vilde eggjera det. Eg
maatte hava Løn iHaugevis, dersom eg skulde
bruka meg til Verjiiig av nokot so armt og livlaust. «
Eg vil ikkje tala «um Peiigar; dei var no sjolv-
sagde; men eg laut hava minst ein Orden til
kvar »Geburtsdag«, og dessutan maatte eg faa
jamt »Scete« i alskyns kongelege Kommissionar,
Nett til aa leggja inn gode Ord fyr Vener og
Kjenningar, Lovord i Mgbl. fyr alt det eg gjorde,
og helst naar eg gjordenokot"galet, og so ein Bisp
til aa halda Lovtalen hver meg, naar eg eingong
var dand, — og endaa skulde ikkje eg vera av
dei dyraste Folk. Det skil so utrulegt kven det er
Eiii tener, maatruf Er det ein Livstanke, ein Folke-
tanke, ein Framgangstanke, — so kann Eiii koma
til aa halda so av denne Tanken, at Ein gjev seg
i Arbeid fyr den unt Ein so snaudt tener Saltet
til Maten; — men det »Stangske System!» —
som ingen annan Tanke hev enn den, at Folk ikkje
bør tenkja; som ingen annan Ting vil emi det, at
Folk Ingenting skal vilja . . . nei! som sagt: daa
maatte der Løn til, og det god Lom.
Men no veit me, at Styret ikkje løsner og
frir sine.
Kor gjeng det daa med »Partiet«?
—Eg meiner at ei Regjering som vaar just
burde lona og hjelpa sine, og det av all Magt-
Jkkje syv si eigiSkuld, naturlegvis; for sjolv vilde
ho visst so gjerna vera kvitt »Magten53 Byrder««,
berre ho visste nokon annan, som ho torde tru
Landsens Balserd til; men fyr Systemet! Ho
skulde halda væl Auga med sine Folk, so ho visste
paa Prikken kven ho kunde vinna, og kven ho
maatte vera rædd. Saag ho ein Fridomsmann,
ein Folkemann, ein Maalmann elder nokot slikt
stygt, so burde ho sjaa til aa halda ’n nede, —-
ikkje hardhendt, so der vart Staak av det, men
berre so fint, so lempeleg, so Jngen vidare gaadde
det, utan den Styggingen somdet just galdt, —-
berre so vidt at ho heldtslike Karar ute fraa Magt
og Rikdom og Æra og annat slikt, som Folk jamt
er glade i. Men saag ho. ein Mann, som ikkje
var Fridomsmann, og ikkje Folkemann, og ikkje
Maalmann, og ikkje nokot slikt stygt, elder Eiii,
som av Natur elder Uppsostring kannhenda var just
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
