Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimen.
Eit Hon ant det norstie gloltict
YWM
Kjem ut k·var Onsdag og Laurdag.
Pris fyr Fjordungaaret:
Kr. 1,10 (= 33 ß) med
Porto og alt. Betaling
fyreaat.
gik-to
Onsdag den 23de Oktober.
Lysiiigar kostar 10 Ore
(3 ß) Petitlina, og daa
etter Maateii fyr større
Bokstavar.
—·i878·.
,,Uni Tolseind i Trtc og Meiniugar.«
(Sluten).
J same Nummer av ,,Fedraheimen« (No.40)
«stend der ogso eit Ordrag or Kr. Bruuns Tale um
Fritenkjarskapen. Der er og nokot, som inkje kann
vera rett, og det undrar meg, um han inkje i det
Stykke fekk nokor Motsegn paa Folkemotet. Det
er; naar han talar um,- at dei i Noreg ero for
snare til at kalla ein Mann Fritenkjar, og so mei-
ner han, at ein inkje kan kallast ein Fritenkjar, um
Ein t. D. inkje trur paa cevelege Straffer, paa
Djevelen, paa Skapningssoga i fyrste Mosebok,
elder stutt aa mæla, um ein inkje trur,alt, som
Bibelen segjer.
Anten ein slik skal haldast fyr ein Fornegtar
elder inkje, det skal eg inkje segja nokot um; men
me maa »alle vera samde« tim, at trur ein inkje
t. D. Skapningssoga, so er ein paa god Veg til
aa verda ein Fornegtar. Gttd hev aldri sagt, at
der, paa ein Stad, segjer han nokot, som er sannt
og visst, men der, paa ein annan Stad, segjer han
nokot, som inkje er sannt; han hev ingen Skilnad
gjort paa det, han set fram i Bibelordet. Naar
ein byrjar tvila paa sume Ting i Vibelem kvat
Vissa hev han daa fyre, at dei andre Ting ero
sanne? Dersom Gud kann ljuga i dei mindre Ting,
kvi kunde han daa inkje liksovel ljuga, naar han
talar um dei større? Gin vil vist verda hardare
freistad til aa tvila paa det, som endesram vedkjem
vaar evige Sæla, en paa dei mindre Ting. Skap-
ningssoga synest vera so greid og endesram, at
det tykkjest umogelegt aa finna nokot, som tvingar
oss til at tyda henne onnorleides en som Ordi
lyda, meir den, en Soga um Jødarne, »Kristus og
so frametter. Me sinna helder ingen Stad korkje
i det gamle elder nye Testamentet, at ho er uttydd
paa onnor Vis; alle baade Profetarne og Apost-
larne hava stadfest denne Soga; naar dei ummeela
Skapingi, so segja dei alle, utan Umbrigde og utan
Tyding, at Gud skapad alt i 6 Dagar og paa den
sette skapade han Maanen. Um Helvite elder ein
Stad, der dei vonde skulo faa sisStraff, talar ogso
det nye Testamente so greidt, at ingen, som trur
paa Bibelen, kann tvila um eit ævelegt varande
Helvite.
Onnorleides er det, naar sume krevja, at Gin
etter Bibelen skal tru, at Jordi stend still, men
Soli gjeng. Gud hev ingenstad sagt det; naar
han i Bibelen talar um Soli og Maanen, so talar
han, som Folk var vane med aa tala um deim,
utan aa læra korkje det eine elder andre um deim,
liksom me enno segjer som i gamal Tid, at Soli
gjeng, endaa me tru nokot annat. Gud tok inkje
paa seg aa læra oss Astronomi elder Stjernelcera.
Eg trur difyre, at Ein lyt agta seg fyr aa
sleppa seg til aa tvila paa nokot av det, som stend
i Bibelen, anten det so synest stort elder litet·
Naar Ein tvilar paa, at Skapingi hev gjenget
fyre seg som Moses elder Gud ved Moses fortel,
so byrjar Ein i Royndi aa tvila paa Guds All-
magt, og daa verdt Frelseloera likso utruleg og
umogeleg.
Men lat meg koma attende til ,,Gs« litegrand
enno. Hati segjer, at ,,ei Trti maa vera nett stik
som ho er, um ho- skal faa fram det gode, ho eig
i seg.« Her synest det meg klaart, at han blandar
Læra og Liv elder Teori og Praksis ihop. J
-Læra eiga Kyrkjeserlagi ingen Ting framum
den sanne Kyrkja, no kallad den lutherske; nei, tru
me paa Bibelen, so maa me·sjaa, at dei alle standa
meir elder mindre attum, at dei alle hava funnet
mindre av Sanningi en den sanne Kyrkja· J Liv et
kann eit Serlag i sume Stykkje vera komet lenger-
elder det kann i minsto synast so; naar ein ser
vel etter Orsaki -elder Drivfjori til denne større
Fullkomenskapen, so vil ein kannhenda finna, at ho
er rang, og daa er det liten Man i, kor gildt det
ser ut. J alle Tilselle vilja Serlagi vera paa Vill-
stig i sleire elder særre Greiner, ettersom dei hava
meir elder mindre av Sanningi; for ,,korleides skulde
dei tru det, som dei inkje hava hisiyrtP« Me maa
ogso koma ihug, at di myrkare det er, di bjartare
verdt Gneisten av det rette Ljoset; men di ljosare
det er kringum, di større og sterkare lyt Gneisten
vera, skal han verda gaadd; soleides og i Kyrkja:
di mindre der er i eit ijrkjelag av Sanningi, di
snarare verdt ein var det gode, som finst der, og
di hogre vil ein setja det. Men det er no inkje
det range, eit Serlag heve, som hjelper frain det
gode elder det framifraa, dei hava elder synast aa
hava; nei det er Samiings-Luten dei hava, som
gjer det. Det er gjenom Sanningi, Vibelordet,
at den heilage Ande leider Maniien, den einstaka
Manneii og Samlaget, sram i det gode i Læra og
Liv. Naar no eit Serlag eig myket usannt, so
hjelper Anden baade Laget og den einskilde Man-
nen til aa sky dette, men halda seg til det rette,
som finst hjaa det. Men Livet verdt paa den Vis
einsynt og einsidelegt. J den sanne Kyrkja kann
Anden fora oss jamnare fram baade i Vit og
Vilje· — No til Dames Grundtvigslaget Det
hev gjort ovmyket godt; men det er no slett inkje
Tru-Brigdethans, som hev sremdat dette. Grundt-
vig var ei Kjempeand, tvillaust ein stor Guds Reid-
skap, og han stod fraa Fyrstunne paa den fulle
Sanningsgrunm det var Orsaki til, at han kunde
gjera so mykje godt. Det trongst inkje, daa Grundt-
vig stod sram, aa reinska Læra, som daa Luther
stod sram; det som turvteft, var ein, som kunde
baade sjolv sjaa og peika ut fyr andre det rette
Samhove, Samspil, millom Tru elder Læra og
Liv, elder millom det kristelege og borgarlege Livet.
Luther hadde gjort baade Ting, reinskat Læra og
lagt henne inn i Livet; meir dette siste hadde dei
no mykje gløy1nt, og so laut det greidast uppatter.
Dette gjorde Grundtvig i dei nordiske Landi, og
Kyrkja der hev visst honom aa takka fyr mykje
meir, en hans Motstandarar vilja vera ved. Og
som Tidi strid, vil meir og meir av hans gode
Tanke, hans Missiom veksa seg inn i Kyrkja og
koma henne til gode. Hadde han vortet standande
paa Sanningsgrunnem derfhan fyrst stod, so vilde
han nog hava fengjet fram meir, gagnat Kyrkja
meir; for det er so vandt aa vedkjennast, at der
er nokot godt hjaa vaare Uvener og Motstandarar,
og endaa vandare aa taka upp nokot av det; me
vilja so lett fordoma alt, som finst hjaa deim.
Men Grundtvig vardt no inkje standande; han kom
avveges, idi han som so mange andre trudde, at
naar Livet og Triti hjaa Maniieti (den subjektive
Trui) var rang, so maatte og sjolve Trui elder
Læra (den objektiv e) vera rang, elder vanta
nokot, og so kom han daa med sin ,,mageløse
Opdagelse««. Meii det var til Ulukka fyr Kyrkja,
at han kom med denne ,,Opdagelse«, baade fyr di
det kom mykje i Vegeti fyr det gode, han var send
til an bera fram, og fyr di at so mange av hans
Vener og Ettersylgjarar sora denne range Sermein-
ingi hans endaa lenger burt fraa Sanningi. For
dei hava slik Vyrdnad fyre honom, at dei mest tru,
han aldri kunde taka i Mist, og no er det nettupp
Sertanken hans, som merkjer seg mest ut, og som
dei best sjaa; sor den er ny, medan det gode, han
bar fram, var berre den gamle Sanningi, som var
gløymd. Og soleids er det med alle Serlag:
Ginsyn og Rangsyn avlar altid meire av det Slag;
det er so mange Freistingar til aa hengja seg ved
det range og lata det rette sara. At Einsyn og
Rangsyn avlar meir Einsyn og Rangsyn, Serlag
endaa fleire Serlag, kjem seg ogso av di, at det
altid er dei som sjaa, at det duger inkje i Lengdi
aa koyra med ein Meid under Sleden,·elder leggja
seg etter berre ei elder nokre faae Greiner av San-
ningi. So skoda dei daa etter fleire Sidur; men
Læra deira eig inkje sleire rette; og so sinna dei
daa snart eikor Rangsida, som fyrr hev leget loynd
elder usedd hjaa deim. No driva dei so paa med
dette nye, at dei kanhenda gloyma det gode, dei
syrr aatte· Sjaa t. D., kor sundbyttden reformerte
Kyrkja er, og Ein vil visst fyr det meste finna, at
det sist uppkomne Serlag hev minst av Sanningi.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
