Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
2dre November 1878·
Fedraheinten.
291
framande Augo inkje so snart verta mette av Jadren
« helder.
Meti hellest er Jadren longe no mhkje sinare,
enn han mange Stader ser ut til aa vera fraa
Jarnoegs-Vogni, der Ein sume Tider mest skulde
tru, at Ein foor igjenom eit Land, somvart funnet
ifjor« Den gode Jordi er mange Stader godt
dyrkad, dei grone Flekkjerne tek til Aar fyre Aar,
og daa Jadren er framifraa aarviss, kann Jadrbnarne
kvart Aar selja Korn til Dalbuar og Ryfylkingar
og Haringar o. fl. Stundom vert der tilmed
fort Korn til Engeland. Og naar heile Jadrlandet
ein Gong vart nppdyrkat, kunde det verta eit
Kornkammer fyre ein større Lut av Vestlandet, um
inkje just fyre heile Landet, som Avis-Skrøytarar
hava skrevet um-
J Aar oart det gildtKorn—meir ennmedels,
so Havren no inkje er meir i Pris, enn at han
vert seld syre 6 Kr. (og 7 Ott) Tunna» J Vaar
var Aktions-Prisen 12 Kr.
Jordepli slo an sramifraa godt til. Eiii Mann
i Haa heve Rekning paa, at han avlad 16Tunnor
paa ein Aaker-Mole, der han hadde sett HVZ
Skjeppa, og paa ein Gard, heiter Oma, rekna
dei yver 200 Eple paa ein Stylk. Af desse var
140 større enn T«oppeple·
Det ser soleids godt ut med det, Ein skal
liva avtilaars. Dei, som-ham mindst gode Vo11er
i so Maata, er Skulelcerararne; for dei hava det
no inkje for feitt her i »Noregs Kornkammer’«.
Berre Klokkarariie i dei allra største Sokner hava
so vidt Lon, at dei fullt ut kunna offra seg syre
sitt vigtuge Kall utan Umsut fyre Foda aat seg
og Sine· Men alle dei Andre maa liva som Munkar
all sin Dag, ifall dei inkje hava nokot annat enn
Skulen aa triva til. Men kjopa dei seg so Gardar
og sokkja seg ned i Skuld og Gjeld, so veit Du,
korleids det er. Naar Eiti heve 2 Jarn i Elden,
vert det eine brennt. Det er Skulen, som lyt lida,
naar Lærare11 seint og tidlegt ser seg noydd til aa
kava med Gardsarbeid utan aa faa Tid til aa
tenkja og studera paa det som hoyrer Kallet hans
til. Troytt og Utrekjen er han litet lagad til
Aandsarbeid.
Men endaa verre faren er Skulen, naar
Læraren sit med Kona og Born og inkje heve
nokot annat enn Skuleloni aa liva av. Det var
ein Klokkar i ei liti Sokn her paa Jadrenz han
hadde inkje betre Vit, enn at han gifte seg. Læ-
rarbustad var der inkje aat honom; dei meste
Skulehus her vantar Rom aat Læraren. Han laut
smjnga inn i ei rata Hytta· Telet skal vera av
Jord og Stein, segja dei. Men detta var no
inkje det verste; Kongar og Jarlar hava bergat seg
med sovoret Tele, endaa det kann no so vera, at
det, som klarad seg fyrr, inkje alltid gjeng an i
desse Dagar. Men mykje værre var det, at han
med alle Borni sine var paa Veg til aa svelta
ihel — her i Noregs Kornkammer. J denne
Armodskapen misste han Vyrdsla av Store og
Smaa; han tapte Hug og Dug til si Gjerd; for
utan Mat og Drykk er Helten ingen Ting, veit
Du. Det "hjelpte inkje, at han hadde Eksamen fraa
ein Leemrskule med glupe Karakterar; det hjelpte
inkje helder, at han hadde eit framisraa Songmaal
iKyrkja, Folk vilde vera honom kvitt· Baade
Prest og Prost leet honom vita det, at, ifall han
no sokte um Avskil, kunde han hava Von um
Pension,——hellestinkje. Kvat Raad var der? Han
laut gjera, som dei vilde. Det er inkje ei ga-
malSegndette; det var iSumar, han sagde ifraa
seg Posten. Og daa han no er ein gamal Mann,
som litet formaar aa grava, foer Fattikkassa kan-
skje punga ut det, som Skulekassa heve spart.
Deter væl gjort aa kvitta seg av med uduglege
Lærarar; men det er ille, at Lærararne skal svelta
seg uduglege.
Stipendiat Hans Ross heve voret hjaa oss
idesse Dagar· Det var Hugnad aa hova ein
sovoren Mann. Han heve i Sumar samlat paa
Lag 1500 Ord, som inkje stend i Ordboki hans
Jvar Aasen· Av desse era umkring 1000 funne
vestanfyr Fjellryggjen. Berre paa ei Vika sann
han her paa Jadren ikring100. Han syntest aldri
verta trytytt av aa leita etter Ord og Ordtokje og
grunna paa deim, og daa me bad honom halda
eit Fyredrag um Maalreisingi, var han ferdug til
det au. Laurdag Middag den 19de Oktober sende
me Bod um detta kring nokre Gardar, og um
Kvelden samlad seg baade Unge og Gamle, so
Skulestova paa Time vort full, og mange jamrad
etterpaa, at dei fingo for seint Bod til aa kunna
koma. Aa hsyra ein Vitenskapsmann er nokot
Nytt her. Han lagde fram so djupe Grunnar, at
det syntest vera umoglegt aa rikka deim. Aa skriva
upp den gilde Talen hans tarvst inkje, daa han
sjolv nyleg i Stavanger let prenta eit Fyredrag,
som han tidligare heve haldet, og som gjeng i saine
Leidi; difyre er det nokkaa leggja til, at Talen
hans var framifraa god. Hadde eit Ord som
,,Vravo« hvortdet jadarske Folkemaal til, og hadde
Haandklapping og SovoretvoretiVis her, so hadde
det vortet brukt baade daa han talad, og daa han
las upp Provor av Landsmaalet og av ymse Byg-
darmaal. — Hermed Takk fyr denne Gongen.
11-
Kristicmia, den 1ste November 1878.
Det 6te Stiftsmkltc fyr Kristiania Stift
vart haldet i denne Vika. 80- Medlemer motte
fxani den fyrste Dag, 200 den andre. Jden fyrste
aki, um eit aalmennt norsk Kyrkjemote«
heldt Prest Svein Brun Grunnfyredraget· Me
vantade ein Forsamling, som ved den Stelling,
Medlemerne hadde, kunde stydja deim, som hadde
Avgjerdi av kyrkjelege Saker i siHaa11d,meinte
han; det var ikkje Tale um annat enn aa gjeva
Raad. ——— Daa Spursmaalet var syre paa Stor-
thinget syr 10 Aar sidan, var det fyresleget, at
dei 6 Bispar skulde vera sjolvskrivne, og at det elles
skulde mote 16 av Prestarne valde Prestar og 22
av ijrkesamningarne valde Leikmenn. sTalaren
hadde fyrr voret imot, at so mange Leikmenn var
med; no vilde han likvel takka til, um ine fekk eit
raadgjevande Mote med tvo Tridjepartar Leikmenn;
men Bisparne maatte vera sjolvskrivne og Vispen i
Kristiania Ordfgrcm Professor Vugge vilde hava
eit godt Kr)rkjeinøte, (det vil segja godt fyr Prest-
arne); difyr kunde han ikkje gjeva sitt Jaminne til,
at det var færre Prestar enn Leikmenn, og han
maatte ogso hava Vissa (Garantiar) fyr, at det
ikkje kom med Demokratar elder Folk, som Ein i
vaare republikansk-demokratiske Tider tenkjer seg som
Jnnehavarar av alt Slag Magt; kvar Husfar kunde
difyr ikkje vera med aa velja; det var altid fraa
Leikfolket, at kyrkje-nedrivande Stræv kom. Av
andre Talarar nemner me Prestarne Roll, Horn,
Schjorn og Hauge og Leikmennerne leerud,
Erlandsen, Aubert, Vroch og Tønnesen·
Det vart vedteket ei Bøn til Kyrkjestyret um aa
sramsetja Logsorslag um, at det skal skipast eit
Kyrkjemgte av Menn, som ved tryggjande Val vert
utsedde til aa repræsentera Kyrkjesamningarne, det
kyrkjelege Embcette, det kyrkjelege Styre og den
kyrkjelege Vitenskap. Prest Rolls Forslag um, at
dei Menn, som skal vera med i Kyrkjemzotet, maa
j
l -
Raaskap. Det var ein ,,Kjellarmann« av det gode
Slaget. Derfor var han og med paa Haugvall
den Gongen. -
——Men det sylgde Gaman med Per, kor han
soor, anten han var i Lag hell inkje. Stundom
kunna han reint vera som ein Skodespilar «og ,,gjeva«
heile »Rollur". No skal eg fortelja um ein Gong
han var i Byen. —
Det var Jonsokhelg og ovfint Veer. Per og
tri andre Vonder kom til Byen. Dei skulde som
vanlegt ,,brenne·« paa ,,St. Hanshaugen« dei kallar;
der var reist eit Telt; dei selde Kake, Vin, Sigarar
o. d.; eit Dansegolv var au tilskipat. Dit ut laut
daa Per og Fylgje honoms um Kvelden. ,,Kanskji
me kunna finne paa noko til Moro««, meinte Per.
Men skulde det bli nokot som monad, fekk han laga
seg tomsutt. Og du kann tru han skapad seg til-
Henderne hekkdinglad som visnat Lauv, Augo laag
halvopne og tunge, Underlippa vrengde seg nedyvir
Hoka, han gapte og lydde som han var dauvohrt;
Jngen skulde tru, at han bare lsagad seg so, nei,
det laut vera den sadde Tomsmgen detti.
Nokle ,,Kavallerar", detvar visstKraambukarar
og slike, fekk sjaa desse Bonderne. Dei hae Hand-
s–
- -»-» .-—:
skar paa vingstre Haandi, Flosshatten sat litt paa
Sneid, og Sigaren stod og rauk millom Langemann
og Gullbrann i Handskehondi·
,,Her skal me faa Moro fyr ein Skjillingl«
tenkte dei sine Herrarne og lagde hvir, at dei skulde
bjodaxBonderne inn i Teltet. Fyrst laut deibjoda
Sigarar og Vin, og so fekk dei faa ,,Bonde-tam-
pene« inn paa Dansetilet, —— jau; det skulde bli
Gaman, det.
So kom dei bortimot Bonderne og helsad
aalvorskleg og vyrdsamt: ,,Goddag, høistcerede
Herrer!« -
Bonderne kremtad, akad paa seg, og tok til
Luvunn sine; men Per strauk si heilt av han, og
klemde ho inn under vingstre Armen. Underlippa
skalv, Augo velte att og fram» Han drog seg attum
Fylgje sitt« No snudde dei seg med ein Gong til
Per: ,,Nu, høistceredel Vcer saa god, folg med
paa et g1as of vine ond —— Sigarer — — vcer
saa god, alle sammenl-’ —
— ,,Hm, hm — d——d’ er Sja——Sja—Sjavvili,
er de«, stamad Per fram med stort Stræn-
Stamingi Per-3 hoyrdest som ho var medsoddx
det rykte i den Andletssida, som vende mot Bøn-
derne, og Veslefingjen paa sama Sida leikad og
spratt. Bonderne lo dei —— aat cTomsingem dei
drogst med, maatru. Detti byrjad godt, tenkte
Bykararnez dei fekk halda fram-
,,N0w — what do you Say, M1s. — Olel
Very w911, hahaha!« lo dei Fine· Dei blinkad
yvir til kvorandre; men Per au lo ——— med halve
Andlitet til Fylgjesveinarne sine, og Veslefing
spratt som fyrr. No gjekk Vonderne med inni
Teltet trauigt og seint, som Visen er, Per ustod bak-
etter med Luva under Armen.
,,Sid ned, gentlemenl« baud deiFine. Bøn-
derne sette seg; men den stakkars Tullingjen, han
Per, stod som ein Stake og glodde· Han stødde
seg uppetter Teltveggen. So baud dei fram Si-
garar. Per tok trautt imot. Han ;einstirde paa
Sigaren, so han saag inkje, at dei andre tende.
(Meir.)
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
