Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
342
Fedrahcitiien.
18de December 1878.
koma inn der. Det var Kjærleiken, som raadde i
det Huset. «
Det er so mange Bonder i Bygderne vaare,
som ikkje eig Syn utum Gardsstellet sitt; hjaa
andre kann det-naa utyver den Grendi, deibur i,
og andre kann enddaa hava Tankar fyr heile Gjel-
det. Johs. Sollien var ikkje av desfe trongsynte
Folk. Han fylgde trottugt med i alt og tok upp
so mange av Tankarne iTidi, som han kunde raa’
med. Og dei bar han fram, kor han ferdest.
Allstodt eit klaart Syn og ei uppgjord Meining.
Stillferdige, ofta kvasse, men aldri saarande kom
hans Ord og Meiningar fram i Heradsthinget, og
visst fyr det alra meste gjekk Sakerne fram etter
hans Tanke.
Mange var det, som leit altfor mykje paa
honom, so dei berre spurde etter hans Meiniiig
og gjekk etterden. Han maatte daa hava det meste
paa seg. Det er leidt, at me skal bruka vaare beste
Menn soleids. Me loet dei tenkja og arbeida syr
oss alle, til dei er utslitne, og til Takk gjev me
dei i det høgste —— litt «Graat paa Gravbakken og
kannhenda ein Minnestein. Nei, me skulde taka
nevafast i Lasset me med, og læra aa køyra, me-
dan me hadde ein god Mann til aa halda Tau-
marne. Men fell han burt, og det kjein ein« an-
nan, som kanskje helst vil koyra aaleine, ——— ja daa
er det vcel feint aa trega. Detta ser kanskje sume
Torpingar og no, — og disyr segjer dei: «aa jau,
han er burte no, han Johannes Sollien.
For det gjeng ikkje alt so bra no, som daa
han forde Taumen.
Sjaa no ·berre med desse nye Vegjerne, me
skal hava her upp iTorpen Elvi byter Bygdi i
tvo: Aust-Torpen og Vest-Torpen. Baade Rep-
parne skal hava kvar fin Veg. Men no buis Ord-
soraren i Vest-Torpen, og det ser ut fyr, at dei
dermed ,»lyt hava sin Veg fyrft og fremst; dei andre
fær daa fin sidan, — dersom Pengarne rokk til.
Johs. Sollien, som og var Vest-Torping, skal paa
si Sotteseng ha sagt sterke Ord um den Maaten,
som dei gode Folk hev drivet denne Saki frampaa.
Ei Sak til hev her voret uppe, som syner
Stakkarsdomen ikkje mindre skarpt’ Det er Saki
med Læraren ved den høgre Aalmugskulen her,
A. O. Grøndal, ein heilt ut greid og urædd Kar.
Eg kunde fortelja sumt um denne Greida, men eg
Eiit Fritenkjar.
Ei Forteljitig or Samtidi.
1v.
(Framhald.)
So stod han upp liksom— forløyst, saag gud-
mjukt mot Himmelen og sagde: »Som du vil,
Herre!’« Han sette seg i Armstolen, troytt men
glad; so fekk han ein liten Blunder. Men snart
graanad Dagen i Anst, og han vaknad· Han
gjorde Morgonbon fyr seg sjrilv, tok so fyr seg
Teksten og tenkte paa Preika. Daa det tok til aa
ringja, gjekk han aat Kyrkja. Han var bleik, men
roleg og mild. Bondernesaag paa honom og helsad
djupare enn vanleg. Prestkona og Ragna kom ei
Stund etterpaa; Hans og Gystein kom ikkje til
Kyrkjci, fyrr Presten stod paa Stolen.
Jolepreika var eldfull og god. Han talad um
Englesongen »Fred paa Jordi.« Deihaddesjeldan
hoyrt den Gamle so gild.
Røda, som vekkte ymis Undring.
Politikken.
Det var um
Men til Slut kom ei «
fer, Opl. Av. hev teket til med Skrubbhovlingi, og
so foer me sjaa. Eg vil berre segja detta: naar
ein Lcerar seer so mange imot seg som her Gran-
dal, so er det vcel best, at han kjem seg unda;
men ein Maan, som er logleg innsett, og som sjølv
hev boret segloglegt og cerlegt aat, han skal ogso
medfarast paa folkeleg og skikkelig Maate; — men
det er ikkje gjort her.
Eit annat Spusmaal ved denne Saki er: kven
skal betala Hr. Grondal fyr den Tidi, som han
ikkje hev fenget Lov til aa holda Skule? Han var
innsett paa 3 Maanadars Uppsegjing, og denne fekk
han endeleg fraa Stistsstyret her ein av Dagarne»
No lyt han fyr det fyrste hava Løn sraa den Tidi,
daa Skulen tok til att i Haust, og fo fyr dei 3
Maanadar etter han vart uppsagd« Det vert veel
so umpass4Maanadar· Skulestyret og Mennerne
i Heradsthinget skulde aaleine greida det, men tru
um dei so gjer? -
«Aa nei, dei skubbar det ocel yver paa heile
Kommunen. Det hooer best ihop med heile Poli-
tikken her uppe det. Tilpas til deg, Torpingl
Som Ein reider upp, so lyt Ein og liggja.
A. Sollien.
Skule og Upplysning.
0m »Norsk skilleboksamlags«.
Det var meg kjært Ti sjkr, at ,,Fedra11eimen«
heilt ut godkjenner denne tanken min om
a fa ut gode skuleboker heftevis ,,pabondebarnets
bokmal« gjenom samlag» Eg segjer blade stor
tak før dette; for det gjer so godtkisja samsyn
og samhelde i di, som ein s»jø1v har kjæ1st. Og
eg vonais so- vist, at denne tilstyrkingja vil gjera
mange ileire rkidd pki ei skrive seg in i lege (66
Elles
Skulde eg vera glad, berre det kunde koma so
mange til nyais, at eg iik gjeve meg i veg frd
januar kjemz for med tiden vart det dsi vist kleire
og kleire lagsmenner. — Det er sant, Som ,,Fedrh.·«
segjer, at eg aenno vil toyge meg eit stykkje
(eg11adde nære sagt 1enger, een eg nxlr!) berre
før Er sige samen med venerne av dei omse
B arleg, n51- postpengaisne er medrekna).
andre stave—matomz fø1· det er tregeleg, at mot-
straevarane skal lia dette ulike abo—br11ke viirt
a kaste os i nasen som grun fgrdvera imot os!
1 seg s·jø1v er dette stavestelle da berde ei lita
side pd miilsakenz men lel er ho, og det serleg
i ei pennetid som mat-, gjild til ei vekkje opstyr
med, da mange er so groteleg ,,etymologiske«
av seg, at dei før al ting ma syne kram, at dei
kjenne den bokstavlege eettefaren føie kvart
eit ord, dei mdle pki papere· Dei gløyme, at
dei med dette bokstavbrake, dei driv, leg grun-
steinen til den same tanningen ogso hos dem,
som vino arbeide før-, og som vi vone snart
ret manjamt skal godkjenne os, før sidan sjolve
ei take op gjerda ved-, nar vi mes- gange unde1-
tuva· Stor talsemd skulde vi berre vist syne
annan i denne vegen og stødugt ha auga festa
pa det praktisk beste. — Eg syne1-, som sagt,
at eg no vil gange meire til møtes med dem,
som lield psci den gamle norske staving av ord-
rotom, skjønt eg helst vilde lystre dei almanna
,,geir1naniske«· no før tida (serleg dit med a til
m). Meii eg ser au ein annan flok, som eg lik—
eins tru, vi mkr møte pa lialvvegen idet minste,
da det ser ut til, at han bdde har mange gauve
kaisar og til med di, etter mi meining, har god
botten Zi stande pa, eg meiner dem, som vil lia
væk alle dei daude ordeiidarne (som i: no-
ko(t), mykje(t), huse(·t), mit osb). Desse ende-
bokstavarne er mesta værre før almugen Er koma
seg vel og vakkert øver een ein o før te, ein i
før 0, ein u før 0 osb.is·jølve ordrot01n. 0g
so er det den plaga med desse end0m, at dei
tek lang 1æretid, skrivartid, paperrom og (p·?i
prent) desutan arbeidstid og pengar, alt utan Ti-
gjera det slag gagn, men heri-o amp og mot-
bord krt dem, som skal lesa det vi skriv-
Det var godt, at ·-,,Fedrh.« spurde, om eg
au kunde taka in i ,,tidskrifta« mi skuleboker
pa ,,Land81n5’rlu (han meiner bøker med staving
ettei’ Aasens førreskrift); før det gav meg 11øve
til her a svara, ateg vil det. Liksoin eg sJølv
bed folk gjeve seg med i lage fø1- di, om eg
ikkje stavar i eit og a·lt som Aasen, so vil eg
au likefult med tak take in bøker ,,pk"r bonde—
barnets bokmal«t, om dei er stava heilt etter
Aasens mate, nar befre sjølve mzle og inhalde
er gode varar. — Utan det frilynde vore det
lita von før eit samlagl Kom berre kjære brør
—, A
»chere Kristne,« sagde han, »korleids· er deti
vaare Dagar med Freden paa Jordi? —Aa, mine
Brørar, me veit det altfor væl. Freden er burte
fraa oss; han er kvorven, liksom ei fager Kveldsky.
Vonde Magter rører seg i Tidi. Djevelen er ute
og freistar paa nytt Lag Mannen til aa eta av
Kunnskavstreet og riva seg laus israa Gud. Agta
deg, agta deg, kjære Broerl Agta deg fyr dei
falske Profetar, som forkynner eit nytt Evangelium
og lovar deg »Fridom« og »Upplysning« og alt
Godt, ja lovar deg Gudeverd og Velde, naar du
berre vil eta av det bannlyste Tre! Dei gjev seg
ut fyr Faar, men dei er innvortes gloypande Ulvar.
Dei lovar deg Fridom, men dei gjev deg Trældom,
Syndetroeldomen, som er den verste Trældom av
alle; dei lovar deg Sæld og Lukka, men dei stel
deg burt fraa honom, som aaleine eig Sæla og
Fridom syr vaar arme Ætt. Deilovardeg Mygg-
jing og Vernd mot alt Hardstyre og all Ovmagt;
men dei gjev deg gladeleg i hans Magt, som er
Faer aat alt Hardstyre og all Urett, han, som er
Manntynaren ifraa Upphavet. Kjære Kriftne! Lat
oss vaka og beda! lat oss prøva Aanderne, um
dei er israa Gud! Lat oss stengja Oyro og Hjarto
ssyr dei falske Royfter og daarande Galdresongar,
som lyder til oss fraa alle dei myrke Djuv og
Avgrunnaridenne vondeHeiment Lat oss ræddast
fyr denne ville og syndefulle Fridomshug, som fraa
Adam av hev voret den djupe og sanne Kjelda til
all vaar Naudl Lat oss beda um ,,Fred paa Jordi;«
for daa fyrst kann og vaar gode Herre Gud hava
Hugnad i Mannsens Ætt.« —
Talen. — «
Hauk sat og beit seg i Lippa; han var baade
arg og sull’ av Laatt· So snart Presten haddesagt
Amen, stod han upp og gjekk ut. Han burdei
Grunnen fara or Bygdi med same, tenkte han-
Det vart ikkje godt fyr honom aa vera i Preste-
no, maatte han anten fara med Lygn elder so for-
nærma sin Vert og sin Faers Ven med saare Ord.
Dessutan var det vael den Tullingen Balle, som
kom til aa verta Herre i Huset no. Hadde Gamlen
boygt seg so langt, fo hadde han i Grunnen sleppt
Taumen. — Men so var det Ragna· Ragna
maatte han tala med. Ja, —— so fekk det skura·
Han fekk finna seg i det andre so godt han kunde.
Det vart vael altid ei Raad til aa vrida seg fraa
Dermed sluttad ·
garden etter detta. Skulde han tala med Presten·
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
