Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
4de Januar 1879.
Fedraheimen.
mange Kristne er det, som moter Sosialistarne med
den rettleidande Kjærleiken, som vil skyna deira Tarv
og gjeva deim Ljos? — Det den norske Presten
skreiv her ifjor um Leipzig-Sosialism·en totetst mest
berre vera kald Kritik og Avdoming· Finn me’kje
Rom fyr mykjet og stort Arbeid her, so er vaar Kristtru
stivnad og trong. — Jamnast er det so, at dei
Truande anten set seg mot og er ,,konservative«,
hell au rymer dei rædd«e undan. Mest alle desse
politiske Krav skaldeikjempa imot, men det er faae,
dei vil kjempa fyre.
Av dei Ting, som held paa at arbeida seg
fram herheime, skal eg nemna Maalsaki og Høg»-
skulen· Det er faae Vikur, sidan,,Lutherstiftelsens’«
Blad strævad med aa syna dei truande, at i heile
Hogskuletanken laag det eit Drag.av Fritenkjing.
Det var ’kje eingong berre deinamngjevne Lærarar,
men det var ,,Retningen«-. Og det er berre 11
Aar, sidan ein Seminarstyrar las upp eit Stykkje
av Bibelen, som skulde tydast ut mot Maalsaki.
Likeins hender det enno, at ,,S)Jiaalstraevet« vert
teket med i ,,Tidsaandi«, som er ,,Positivis1ne og
onnor Vantru«. Fyrst Trui syner seg soleids, daa
er det, at ho er innsnerpad og trong. Og det kann
vera ærlege og varmhjartad Folk, som dregst med
sovoret.
Og inni det, som er. det reint kjyrkjelege, kjem
det titt fram nokot tilsvarande· Der er t. D-
Spursmaalet, um Lækfolk hev Lov til aa preika. Der
møter»dei fram med ei Lina av Artikel 14iAugs-
burgskriftet og bit seg fast i Bokstavom av den-
No hev det lagat seg so her i Landet, at det er
komet upp desse Lcekpreikarar. Vaart ijrkjeliv
hev ført det med seg. Jstadensyr aa standa og
slaa med nokre Ord or desse Artiklarne, som vert
utlagde paa fleire Maatar, so skulde Ein venta ei
Utgreiding av, um det høver til Guds Ord og
ijrkjas Tarv med eit sovoret Arbeid. Ja Jakob
Sverdrup hev teket detnokotsonoer paa den Maaten,
men dei fleste stengjer seg inne med Art. 14."
Det er paa denne Maaten, Trui maa verta
·upplivnad, utvidkad og gjord djupare. Det er,
naar Ein stend seg fast i nokot, Ein hev vant seg
til aa meina er Kristtru og berre traassar paa det,
det er daa Ein vert stiv og uledug. Det maa ei
djupare Gransking av Tidi med alle Uppgaavur,
ho set fram, ——— av Soga, serleg ijrkjesoga, med
sAuga paa Allstyret i henne, og framum alt av den
heilage Skrift, — det er paa det Viset, ijrkja
liksom yngjest uppatte og finn seg tilrettes med
Tidi, so ho lærer at taka Tak i Arbeidet og saa
dei beste Krefter i si Tenest·
Det er slikei Uppyngjing, som krevst no. Den,
som inkje kann vera med i det mangfeldte Arbeid,
som er uppe, vert standande etter.
Her i Landet er Framstigsarbeidet au uppe,
liksovel som i dei store Land, um det enno er
smaatt« Den evropæiske Tankjen, som liksom hev
brotet av Brui millom seg og ijrkja og vil
byggja med Mannatankjen, hev ein sterk og god
liten Fylking. Det er vel dei, som nærast samlar
seg um ,,Dagbladet« og »Nyt norsk Tidsskrift« —
Men her er ein annan Fylking, som helder inkje
tykst faa Rom fyr sit Arbeid innanfyr dei gamle
Grensur. Dei vonar ei Framtid av ei aandeleg
Folkevekkjing, daa Kristendomen vert»gjenoplivet« i
Folket. Det er dei, som nærast er samde med
Kristofer Bruun. Baade desse Fylkingar tek kvar
paa sin Maate upp Arbeidet syr ei ,,m) Tid," og
dei vert baade tvo avdomde av dei, som hev sett
seg fast i det gamle, og W ::: baade tvo borne
av »Tidsaandi·« Men ·:« :— 3·serre like i denne
ytre Stilling. JAand oss ««’——·s·.- er dei ulike; dei
dreg igrunnen kvar sin L-.:k. ?’-«s—«— det er millom
deim, Striden kjein til s. jke vilvona, at
dei ,,Folkelege« vinn; mc paa »Kristen-
domens Gjenoplivelse«. d.
Uden herved at vil-C eller udtale
nogen bestemt Dom om FI ··agsmand Lø-
bergs vistnok ubetcenksomme : hans Artikel
iBladet ,,Hardangeren,«’ ". dog af den
bestemte Formening, at den Us-
Straf, efter Folkets almin«i—.·-
staar i noget rimeligt Fss s-
Forseelse.
Under Antagelsen ak Ti
dele-3 af« en større Alm-)—
Bergenhus Amt som ui . —.5 iøvrigt, tillade
vi os herved, for at tits " · Bestemt Udtryk
for den i heromhandled- , ««»«—·s : adende Syns-
maade, at opfordre Medb«... · I Samfundsklas-
ser til at tegne Bidragmss —-k-er undertegnede
,rfor overgaaede
. ’ —sfatning, ikke
en begaaede
Jr Opfatning
I Lnden Søndre
Jndbyderes nærmere Bestemmelse skulle blive an-
vendte enten til at dække de Laderg i Anledning
af omhandlede Sag forvoldte Udgifter eller ogsaa
til Anskaffelse af en Erkjendtlighedsgave, der tillige
skulde være en almindelig Anerkjendelse af Hr.
Ladergs mandige, ufortrodent frisindede offentlige
Virksomhed. "
Bidrag modtages as enhver afJndbyderne un-
der vedsoiede Adresser.
Hardanger i Nooember 1878«
C. F. C. Hjeltnes, Lars Haugse,
Ulvik. Grimo.
K. Jaastad. K. Huus,
Grimo. Griino.
Joh. S. Netteland, O. S. Aksnces,
Vifor· Vikor·
Kristiauia, den 3die Januar 1879.
Deti totcnskc Prcstcbistoria. Um Visitatgmø-
tet i Øystre Thoten skriv ein Jnnsendar i ,,Ber-
gensposten««: »Repræsentantarne av Kyrkjesamnaden
vart spurde av Provsten, um dei hadde nokot aa
klaga hver. Provsten sa fyrst: ,,De veit alle, mine
Herrar, kvat som er hendt Prest Steen««. Prest
Steen tok atti: ,,Eg stend til, at eg hev tekjet i
Mist; eg hev fraa alle Autoritetar, Provst, Bisp
og Kyrkje-Departement, fengjet uttalat det største
Mishag med mi Ferd, eg hev tekjet mot Tilrette-
visingi, eg aagrar det, eg hev gjort, og hev bedet
Gud um Tilgjeving, meir kann eg ikkje gjera."
Paa nytt Spursmaal av Provsten, um dei ellest
hadde nokot aa klaga yder, svaradedei alle: ,,Nei,
me er vel nogde med Prest Steen.« Detta vakt
daa protokollerat· Provst Dietrichson hev, som kjennt
er, gjevet ei onnor Framstelling Kven hev so
Rett? — Um Saki ellest upplyser Jnnsendaren, at
Prest Steen ikkje hev 15 Hestar paa Garden —
Gardeii hev han burtpaktat —- men Rett til aa
raada berre hver 2 Hestar, og at det var so uhep-
pelegt, at den Dagen, Bonden Holmstad kom og
kravde Soknebod, var den eine av Prestens Hestar
sjuk og den andre burte, so Presten ikkje kunde
faa Hest,» minders han sendte Bod til Skjutsstati-
onen, som lig helder langt burte. Forpaktaren hadde
iden krappaste Vaaronn Bruk fyr alle Hestarne
sine. Jnnsendai«en, som prøver aa sorsvara Presten,—
endaa talar um, at »Logi baud« Bonden aa skaffa
Hest,sog tymtar paa, at Presten ikkje visste, at
den Sjuke laag syr Datiden, ser seg likvel ikkje i
Stand til aa reinvaika Hr. Steen fyr, at han ikkje
bodsende Kaldskapellanen. — Det gled oss, at det
daa er nokot, som talar til Bate fyr Presten. Me
Hyklarkaapa er der daa Tr aass; men her. . . . Naa
— ja! nok um det. Det er sannt, du —: eg
reiser i Morgo·«« ,,Er du riisk?" ,,Eg maa heim
til dei Gamle. Grunnen til, at eg tok inn-um
her . . . ja den veit du væl ikkje —?" Hans
mylte og saag fult paa Hauk. ,,Ein hev altid
sine Tankar,« sagde han. Hauk kjende han vart
raud, stod upp og tok ei Vending att og fram paa
Golvet. ,,Ja-ja,« sagde han, »det ligg no kae so
langt or Leid.«’ Hans vart med ein Gong aal-
vorleg og treiv Hauk i Haandi. ,,ija-re Vent«
sagde han, »du veit ikkje kor glad eg vilde vera,
um det vart av.« Hauk gav ’n Haandtrykket att,
men tenkte med seg: ,,Naar »det vert av, hev eg
knapt Bruk syr deg lenger.« — ,,Veit du, kvat ho
tenkjer—2« spurde han stillt· ,,Eg hev lagt Merkje
til henne i Dag.« »No —?«« »Fyrr hev egtrutt,
at ho var glssid i deg; no veit eg det.« ,,Hm.«
—Hauk vilde gjerna visa seg roleg, men han skifte
Liter som ei Ungmoy·
»Gjer det av strakst, — det er mi Raad!«
sagde Hans med kviskrande Mæle. ,,Og kann eg
vera deg til Hjelp, so veit du eg vil!« Han smilte
av Gleda, svingade seg rundt og gneid Henderne.
,,Gg er so glad som det Var meg, det galdtl«
sagde han.
,,Ja, eg maa tala med henne,« sagde·Hauk.
,,Det er lett gjort!« meinte Hans; ,,me sæt henne
med oss ut paa ein Tiir . . · eg gjeng med eit
Stykkje, so lengje til eg tenkjer du er ferdug med
Friartalen—ha-ha-ha! det skal strakst vera gjortl«
Han flaug ut-
Det kom so braadt detta, at Hauk vart reint
som tryllt. ,,Er han galen?« tenkte han. ,,Kann
eg tala med henne no ?«« — Han rette seg upp og
saup etter Anden. ,,No—?no——? idenne Stund?«
Han skalv; det gjekk kalde Straumar ned gjenom
Bringa hans, og Panna vart sveitt. »Aldriimine
Livedagar hev eg voret so modlaus!«
———’Men nede i Stovasat Kapellanen og talad
med Presten. ,,Me skal Ingen djeima,« sagde han,
,,for Gud aaleine kjenner Hjarto. Men det maa
eg segja, at eg hev mine store Tvil um den Manns
Kristentru· Eg hev lagt vælMerkje til honom, og
serleg no ved Bordet idag, og den Maaten, han
vrid seg fraa alting paa, er meg — mildast sagt
— mistenkjeleg Deisutan, alt det Lag han legg
paa »Kulturen", og ,,Humaniteten«-, og den vyrd-
lause Maaten han stundom umtalar Kristendomen
paa, det viser til Fullnad, at han ikkje lenger er
av vaare· Det er ein saar Tanke, men eg kann
ikkje verja meg mot ’n, at han der ned i detta nye
Babylon, detta Paris, hev ·komet burt fraa sin
Barndoms Gud og lært aa boygja Kne fyr denne
store Skjøka, som dei no kallar den ,,frie Tanke.« »
,,De er for streng, Hr. Kapellan,« sagde Presten
og drog ein tung Sukk. »At ein Ungdom som han
kann koma til aa tvila paa eit og annat, og fyr eit
Vil kanskje rivast med av ein og annan Tidstraumen,
som ber burt ifraa Barnetrui—no ja, slikt hender
dei fleste i den Alderen. Eg kann hugsa eg sjølv
var ille ute eit Vil i dei Aari· Den Gongen var
Rationalismen uppe — drogst meg Dauden, men
var uppe ——; og eg maa med Skam segja, at eg
. . . leet meg riva langt med. Det var ikkje langt
ifraa, at eg leid Skipbrot paa Trui«· ——— Den gamle
Presten talad laagt og sorgsprengt og ruggad stilt
paa sitt kvite Hovud.— ,,Eg tvilad endaa paa dei
største Ting,« sagde han; »eg tvilad paa Skapelsen
i 6 Dagar, paa Syndflodi, paa-. . . paa Kristi
Underverk, paa . . . ja det var ei Tid, at eg mest
. . . tvilad paa sjolve Uppstandelsen. Aa Herre
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
