Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
22de Janiiar 1879.
Fedraheimen.
23
ikkje kjem fraa Paris. Men just fyr didesse Byg-
demotar vert utsunne av Folket sjolv og ikkje sytte-
skrivne av andre og blindt ettergjorde fraa ein
,Journal««, —— difyr skulde vælBygdemotarne gjeva
Vanleikshugeii meir aa gjera, og dermed meir Ut-
vikling —? Klædebunaden hev brigdat paa seg
niykje. Verre eg kann minnast store Umbrigde.
Den fyrste Svipen, eg minnest, gjeld ikkje lenger
fyr vcen. Gamalt Folk, t. d. i Telemarki, segjer,
at Bunaden ikkje er aa kjenna att som han var i
deira Unge Dagar Men det er sannt: Motarne
skifter ikkje so sort, at Folk ikkje færs lita Klæder11e
sine ut. —- Det gjekk no helder ikkje an paa Bon-
debygdi.
Me, som held paa den norske Bunaden, vil
ikkje hava ’n som han var i »Bestesars Tid«, men
som han er no. Og han maa, som alt annat
heimslegt, ,utviklat« ,so han vert so fager som
han kann. Er det slikt, Bjornson meiner, so hev
han storleg Rett-
Aa telja Folk til aa laga seg Klæde av annat
Ty enn det dei lagar sjolve, finn ikkje eg nokon
Meining i. Ein sekk setja eiii ny Skikk paa Næ-
ringsvegjerne vaare daa. Vadmaalet er sterkt og
varmt —— tvo gode Tiiig syr den som skal strceva
og slita. Det kann so vera, at ei Nationaldragt
vert dyrare enn ei Bydragt av- simpelt Slag; meii
so held ho so mykje lenger, — iser aat Arbeids-
folk. Me maa hugsa det, atBondeii i vaartLand,
iallsall paa Vestlandet, er ein Mann som arbei-
der, og arbeider syr fullt Aalvor. So maa hans
Krav i mangt retta seg etter det. —— Men det vil
vera berre godt aa straeva til, at vaare "Koinsolk
kaiin læra aa omva vcenare Vadmaall
»Lidt af Maalet med« maa sleppast, meiner
Bjarnson, skal det verta nokot av Framgatigen.
Det beste var væl, um baade Maalet og dei Ta-
lande fekk den Utvikling. som Tidi kravde ——?
For den beste Framgangen er væl den, som er so
naturleg og sann, at Folket sjvlv kann skapa seg
Uttrykk fyr hans Tankar. Men ein Framgang, som
er so framaiH og unaturleg, at han ber burt
fraa oss sjolve og tvingar oss til aa tala med
»framande Tungur« —- ja, i Grunnen Vil vcel
ikkje Bjornsoii helder hava den. Det er saaat-:
Austlendingen er komeii »høgst« i den Kunsten aa
knota og samstundes hyigst i Matstell og Livemaate.
3-
Men— er«det so visst, athan stend høgst i Aands-
liv i det heile? Um Vestlandsbonden kan benkjast
saman med Austlandspropritwren, det tor eg ikkjes
segja. Men det veit eg, at han stend fullt paa
Merki med dei »knotedanade«"Folk, som han kann
raaka paa i sine eigne Vygder. Det er Bon, at
han vilde sjaa nokot »raaare« ut i ein Bal-Sal,
enn Austlandsbonden. Men kor hev Framgangs-
tankarne i vaar Tid sunnet syrst Rom? Er det
hjaa vaare »Proprietærar«?"Aa nei, det er nok in-
gen, som ligg meir bundne i Atterhaldstankarne
enn dei. J det Heile hev ikkje »KaksesKulturen«
nokot godt Ord paa seg, og det er mange som
hev funnet» at Vestlandsboiiden er meir aandsfrisk
og tankelivleg enii Austlandsbonden med alt hans
laante Maal. —-
Gardmannen skal ikkje «stiga ned« til Hus-
mannen. Paa Vestlandet trengst det ikkje; for der
er Skilnaden paa Htksmann og Gardinann ikkje
stor. So maa Gardmannen stam! Ja, langt
stam, og Husinannen etter, — men Vegen gjeng
ikkje gjenom Knot Piia Austlandet skal Gardmannen
helder ikkje »· stiga ned« Men er det so, at Folket
der paa dei ,,breide Bygdom« hev »gløymt seg
sjplv« so reint, at der berre finstatt ein stakkarsleg
Rest a»v det heimlege Maalet i Husmannshytta, —
so hev Gardmannen nokot aa læra av Husmannen
sin. Haii skal lansa aa sinnaiattseg sjolv og Fran1-
tidi. Haii skal læra aa veksa ihop med sitt Folk-
»Maalet« skal me agta oss fyr aa sleppa·
Me kcmn nok, um so skal vera, kasta vaare ,,Natio-
naldragter", og me kann brigda vaart Matstell og
Husstell so langt som me ser oss Raad til; men
Maalet —- det kann me ikkje sleppa utan aa gjera
Skade paa oss ijllu Det er »Ættarmerket«z det
» hoyrer oss til som Folk; det ligg oss næraste av
alt det,’ som me kunde tapa elder gløyma· —
Jstadensyr aa gjeva upp Maalet vaart syr aa
faa Kultur —— det vart daa ein Kultur deretter,
ein Knote- Kultur, ein Kultur, me ikkje aatte elder
raadde — ,so skal me sylla Maalet vaart med
Kulturens Tankar, so desse kann i Sanniiig veita
vaare, like eins somMaalet er vaart· Daa er me
paa rette Vegen. Og so vert det vrel ei Raad
med Maten og Vadmaalet og. V.
Kkistimiim den 21de Jamtar 1879.
Kongen skal koma til Kristiania den 1ste Febr.
Det svenske Riksthing vart opnad den 18de.
,,Dagens Nyheter« klagar hver, at Ministeriet de
Geer ikkje hev haldet det, det lovad, daa det syr
4 Aar sidantok Styret paa nytt Lag· Skattespurs-
maaler, Afloysingi av Grunnskattarne og Umbyt-
ningi av »Jndelingsverket« med ein Herskipnad, som
høiner fyrvaar Tid, er ikkje ført til Endes. Der-
imot hev Usemja millomsLandinannspartiet og Imel-
ligentspartiet vakset. Det Einaste, Ministeriet hev
gjort, ei, at det hev fengjet Leiierne aatEmbcettes-
mannsstoklen aukade, og gjottEnde paa Yvetskotet i
Rikskasssm so det lyt utskrivast uye Skattar no, daa
Folk hev litet aa skatta av. — Landmannspartiet
hei- Yoertiilet i Thinget ogso i Aar-110 Thing-
menn av detta Parti heldtMpte Onsdagen i syrre
Vikki og valde Tillitsmenn
Vosscllnueld Etter »Vergensposten« vil Ar-
beidet med Tunellarne verta ferdugt Vaaren 1881;
i dei lengste Tunnellar (paa 52800 og 2400 Fot)
hev Arbeider sidan Paaske 187 -7 voret drioet Dag
og N ott utan Stans.
Sildcsiskc ved T;111lllphattlc. Ogso paa norsk
Sida vert det siskat godt; Sildi, som fyrst var stor
og grov, er no sniaerre Feit er ho likvel ikkje. .
Ffpvvcri er enno ikkje heilt upphvyrt i Dan-
mark 7231,«2 Gaid svarad Hoveri til 52 Gods
deri 1ste Mai 1878.
Skadellrnne. ShakespearesBibliotheket i Vir-
minghain, samlat aii G. Damson og Timmins,
rauk med i ein Eldbrune nyleg: det inneheldt alle
Utgaavnr av Shakespeares Verk i alle Tungemaal
Det er stor Arlreids» sloMssii i Cugland mer:
av 7Iarnverk erdei5 stansade med Arbeidetz og av
Arbeidarar i Kolgruvur hev ogso ei Mcngd fengjet
Avskil.
Sitiksthiilgs-Zirasselvgsorsiaget lang ferdugti
3 Maanadar, syrr Riksthinget i Tydskland koin saman,
men det var Ingen, som visste av det. So godt
kann dei tigja i dei Kontor, som Bismarck styrer.
Bjoruerndmordet Frants Oskai« Fredrikss on
er srifimnen, men idomd Skadebot syr Utgifterne
ved Tiltaleii og Fengslingi. Det vert fulla nokot
aa faii att syr Utlegget
Gamle Menn. Mit Moore i Polk Co. er
101 Aar gl., Jakob Nogers i Ham) Co -er hans
jamaldrande, G. Brassley i Booii Co. er 102 Aan-
Bond i Alponoose Co. 104 og G.Singley i same
Co. 107" Aar gl. Deki siste er Byrsesined og dreiv
Handverket sitt til dess han var 100 Ar gl. Han
Osta naar ho sov droymde ho, at han sat og spilad
Kort med den Bonde, som flirde fælskeleg dg stal
av Hauks Kort, so denne altid maatte tapa, og
stundom totte ho, at han dansad stygge Dansar
« med Trollkjeringarne paa Bloksberg og drakk Dus «
med Mefistoseles av logande Staup. Ho kunde
vakna upp av Svevneii med høge Skrik ’og vera
so rædd, at ho laag og skalv i halve Timarne
Og um Dagen gjekk ho so nedtyngd av Sorg og
saare Tankar, at ho stundom var reint som burte.
Ein Dag tok ho Mot til seg og spurde Hans,
um· det var sannt at Hauk var Fritenkjar. ,,Dess-
verre, det er visst altfor sannt,« sagde Hans; ,,iall-
fall bør korkje Du elder eg hava meir med den
Mannen aa gjera·« »Gjeng han ved det sjølv,
at han er · . . ein slik?« —- ,,Nei; han er som
vaare andre Fritenkjarar, uærleg og rædd ...men
Balle hev opnat mine Augo·——Det er ein merkje-
leg Maan, den Balle, stod som ein Mur i Tru og
Tanke, og ein stor Sjælekjennar. Hauk er berre
ein Ordmakar mot honom.« ,,Jaso.« — Sidan
talad ikkje Ragna meir med Hans um detta.
Dei gamle Foreldri gjekk og var mest raad-
lause av Sorg og Uro. Jser var Moeri ut av
det. Ho prnvde aa trøsta henne so godt ho kunde-
»Kanskje han kann umvendaseg,« sagde ho. »Um-
venda seg —?«’ spurde Ragiia. Den Tanken tok
Tak og sleppte henne ikkje sidan.
Ein Dag kom Balle. ,,Aa Goddag, kjære
Kapellan,« sagde Presten, »her kjem De i eituscelt
Hus.« Balle vart rædd. »Kor daa?« »Aa, hv
tek det so altfor tungt-
Det kom nokot forunderleg kaldt og liksom framandt
yver Balle. Han sat ei Stund ordlaus og kunde
liksom ikkje samla Tankarne. So kom det. ,,Ja,«
sagde han, ,,slik er det aa sara uvarlegt· Ein Mann
som Hauk burde vera utestengd fraa alt godt Sel-
skap. Det sylgjer altid Uhemja med den, som hev
sagt seg laus ifraa Gud. Og sæl er den, som ikkje
sit i Sæte med Spottarar, segjer Salmisten.«
Det vart stuslegt med Samtalen. Presten
var tunglynd, Balle ute av Lag. Han stod snart
app. »Her maa bedast,« sagde han. »Hev ikkje
Ragna ytrat Ynskje um aa tala med meg?« —
,,Med . . Dykk?«’ — ,,Ja, som Sjcelesyrgjar?«
— — »Hm, ho hev ikkje eingong ytrat Ynskje um
aa tala med meg,« sagde Presten kaldt. Balle
gjekk.
Eg ræddast ho vert sjuk.« .
Det sleit an nokre Dagar. So kom det med
Posteii eit Nunnner av Vladet »Framgang," der
denne leide Brevsendingi hadde stadet· Og øvst
paa sremste Sida av Bladet stod:
»Hr. Bladstyrarl Det hev komet ut eit Ord
um, at det skulde vera eg, som hev skrivet Brev-
sendingi i No. 2 um Prestarne og Politikken og
um Pastor Vangens Joletale. De lyt gjeraso
veel aa vitna, at detta ikkje er so, og at eg ingen
Ting hev havt med det Stykket aa gjern.
Epsteiii Hauk.
Hr. Hauk hev Jngenting havt med det um-
skrivne Stykket aa gjera.
Vladstyret.«
Presten las det. »Ny Lygn!« tenkte haii og
heiv Bladet paa Golvet. »Det finst ingen Mann
i mi Sokn, som kunde skriva so styggt umPresten
sin, det veit eg. So langt er me daa enno ikkje
komne, Gud vere Lov sog Takt. Detta Bladstyret
er væl av same Ulli som Hauk sjolv, og ei Lygn
sraa og til kann ikkje skilja dei stort.« — —
Men daa Ragiia fekk sjaa Bladet, trudde ho
fullt og fast, at Hauk var saklaus i detta.« Og so
underleg var ho i Lag, at denne Trui gjorde henne
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
