Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
l
16de April 1879«
Fedrahe«in1cn·
115
gaards Arbeid synte snart att; for alt til næste
Thing kom det so mange Bonder med, at det oart
kallat »Bondestorthing«. Men til Takk fyr detta
Arbeidet sitt vart Neergaard etterjagad som han
vøre ein Brotsmann« Han vart stemnd til For-
hoyr fyr »Agitation i Valgene«, og ein Suppleant
tok inn den Pladsen i Thinget, som han no ikkje
fekk hava· Bland dei mange Forslag, han bar
fram og fekk drivet igjenom, var »Formandskaka-
loven", og alle veit, at den var eit av dei største
Stig til Sjolvstyre« som me hev gjort etter 1814.
Men Embcettssolket var etter honom tidleg og seint.
Han kom burt fraa Thinget, daa han endaa var
i sine beste Aar. Lensmannsumbodet sitt misste
han, og daa han stundom hjelpte Folk som var
sjuke, ofta utan Betaling, laut han leggja ut 600
Dalar i Sak-Umkostningar. Slikt er ein laak
Maate aa loiia hceve Menn paa; men Tiderne var
væl slike den Gongen. —- Er dei betre no?
Chr.—l.
Lofotcn, 1ste Marts. J denne Tidi er det,
Losot-Livet er paa sitt likaste, for no er det midt
i Fiskjenne. For all den Fisk her kjem paa Land
no um Dagarne, og for all den Baat det er langs
medYLofot-Veggje11! Kunde du faastandauppaa Skrov-
fjellet—det laut vera ein Sjoversdag, forstend seg
—og sjaa utyver »Høla« og vestyver mot Lofot-Od-
den, so trur eg ikkje, du so snart vilde glzayma Lofoten.
J Sud stend Soli ei Spannifraa Fjelldeildi;
halve Synsleitet er sorgyllt. Lofot-Fjelli stend
kvitkloedde med svarte Hattar, og nordyver deim
ser du berre den blaa Himelrmndiz mot Aust ser
du Jnnlands-Fjelli, og dei verd lægre og lægre,
blaaare og blaaare, di lenger Augat sylgjer deim
sudetter. Landgod og Støttarota s er ut anten
som Fjell lik Skyflokar elder Skyflokar lik Fjell;
du er uviss um, kvat som er rettaste.
Detta er no Rania kringum eit Biloete, som
ikkje er so godt aa maala. Tett ned fyr Landet
ser du Baatar, og Baatar ser du rundt ikring deg,
so langt Augat kann skilja· Lengst burte ser du
nokre Segl, som er større enn hine; det er Farty
som kjem; og den Dimma, du ser legg seg yver
Baatarne og deira kvite Segl, det er Røykjen av
eit Par Eimskip.
Naar no Lusti er full av Hilder, so Baatarne
vert liksom upplyfte fraa den myrke Havflata, so
trur eg, det er eit av dei fagraste Syn, du kann
sjaa· Du kjenner deg so undarleg: du er glad,
men kjenner samstundes baade Agje og Øgje· —
Detta — og Pengarne forstend seg! — er den
ljose Sida ved Losot-Livet· Skugge og Myrker er
det nok av. Naar Fjellvinden (Nordvesten) og
Kovet kjem paa Folk, daa er det ikkje poetisk, all-
visst ikkje fyr den, som ute paa Sjoen er. Det
er ei Bisn, at ikkje den eine Baaten krasar den
andre i slikt eit Mylder av Baatar. Du kjenner
deg klembd syr Vringa og saar utn Hjartat, naar
du slik ein Kveld gjeng og driv inne i Romet
ditt; for du veit, at det er ’kje alle, som ser vel.
Det er vel nokot slikt, Diktaren hev kjent,
daa han sagde, at alt her »er Mørke, Sagn og
Angst«. —-
Er no Linefolkjet ein Dag .,uppkomne« (d.e.
ilandkomne), so tek dei med seg Linevasarne sine
uppaa Marki og dreg deim utyver Vegerne syv aa faa
deim uppgreidde, og det er ikkje nokor smalSak; for
der er det baade femfelt og tifelt, som dei kallar
det; og skulde du standa der ute i Nordanvinden
i ei fem——seks Kuldegrader og greida ut Onglar,
so ræddast eg fyr, du snart vart leid·
Det ser ut til aa verta eit fagna Fiskjeiaar
og; men dessverre: mange hev alt mist mykjet
Børnskap; for Uveret kom paa, med’ Vegni var i
Sjoen, og so flogdest det ihop og rak av med
Straumen mykjet baade Garn og Lina.
Det er ikkje Spøk fyr ein Mann, som litet
eig, aa missa Barnskapen sin, og dubbelt Saknad
er det, naar Uheppa kjem so tidleg um Vinteren,
for daa kjem ein seg so reint til atters med
Fiskjet og-
Som eg hev sagt ein Gong fyrr: her er ikkje
sullt av Maalmenner i Losoten· Men eg tykkjest
sjaa, at Maalsaki hev faatt seg fleire og sleire
Vener her uppe ogso. Hellest er det ikkje so godt
aa vera Maalmann i Lofoten endaa. Aalmugen
kallar Nynorsken »gamallnorsk", og dei ,,Store« kallar
honom: Kraakemaal·
Ein Doktor, eg nyst talad ved, var samd med
Litle Theodor (som han held fhr eit Ovmenne i
Vit og Daning), um, at Maalstroevet var »et Ud-
brud av kronisk Galskab.« Gin Jurist kom inn
aat meg ein av Dagarne; daa han saag Fedra-
hans trivlad etter Beltet, der han ellest bar ein
breid Kniv. Hr. Wincenty gaumde det; det gule
Graskaret vardt endaa gulare, sosraint det var mo-
gelegt. »Ja, ja, hyggeleg Kveld Godtfolkl God
Natt!« Og i ei viss Fart sekkhan seg ut or Stova.
Det er uvisst, kvat han meinte med dette In-
stiget. Kannhenda vilde han endaa ein Gong of-
fentleg spotta sitt Offer, fyrr han reint nydelagde
det i Løyndom· Kannhenda vilde han ogso sjaa
paa Hanusia, um ho skulde vera verd dette nye,
skamlause Nidingsverket· Visst er det; at Nidings-
- verket vardt gjort.
Det glade Staaket valt snart atter stam, daa
Hr. ZBarwulshi vel var gjengen. Berre Fedko sat
der, still og myrk, dei andre dansad og drakk som
fyrr. Og daa den tiande Timen slo, gjekk alle,
som berre kunde rgyva Føterne, ein glad Brud-
laupsgang; Spilemennerne syrst, og so dei andre
med Tyrispik og Lygter. Dei fhlgde dei nygifte
heim til Garden hans Fedko. Der sagde daa Brud-
paret Godnott, alle dei andre drog til Gastgivar-
garden atter. Og Dansen, Drykken og Laattentok
atter til, men veikare og veikare· Færre Foter vardt
det, som dansad, og fleire Strupar var det, som
raut. Jnneidet roykutte Rumet og ute paa Marki
laag det tjukt med sovande Folk. Spilemennerne
tok og til at dubba, og den vesle Kjokemeistren var
so sømnug, at han ragad, og gloymde reint at
blanda Vinet med Vatn. Daa Graalysingi sovidt
kom sigande, sat det berre ein liten Flokk harde
Karar kring Disken, og derimillom Kritka Barila;
og den gamle, tullutte Jacek gnikad paa Fela alt,
som kom honom millom Fingrarne.
Daa tagnad han braadt og stirde ut paa Vegen,
som saag han ein Draug. J den bleike Morgon-
dimma kom det ein Skapning ragande seint, so
seint, og stilte beint paa Gastgivargarden· ,,Jad-
vigal« skreik den gamle Tullingen i, ,,Jadviga, den
daude Kjærasten mint«
Men Krityko skynad det betre. Med eit Ræd-
selsrop sprang han upp og ut spbeint mot Kvinne-
menneskja, som mest inkje kunde· slæpa seg sram.
,,Hanusia! kvat som er hendt? Kvar er Fedko?«
Ho stirde paa honom, som kunde ho inkje skyna
det han sagde. Hennar Andletsdrag var reint for-
vridne. Rædsla og Verk laag som ingravet paa
Andletet. Ho var halvnaki; paa Nakken og Ar-
marne Stripor etter Svipeslag; dei faae Plagg,
heimen liggja paa Bordet, spurde han:
redigerer denne Fedraheimenk’« Eg nemnde Sty-
raren. .,Jaa saa«, sa 1n. »Men hvorfor skriver
ikke Manden Norsk, saa Folk kann læse det?«
Me er mange, sa’ eg, som trur at det er norsk,
han skriv. ,,Ja ikke er det den Norsk, jeg har
lært.« Det er det ingen, som trur helder, sa eg;
men me veit, at det er vaart Morsmaal, me som
er norsktalande.
Moter eg ein av Kallsbrjetdrom mine (mange·
av dei er no Maalvener og)- og han fær høyra,
eg er Maalmann fyr rame Aalvora, so set han
eit grøtelegt Andlit npp og ropar: »Gr Di gall«
Sit eg med eit Middagsbord ilag med »bedre
Folk««, som Lofothandelsmennerne kallar seg, so er
det Smaahogg aa faa fraa ymse Sidur· Det er
Vitløysa,Raaskap, »Folkesorgudelse«, —— ,,naturlig-
vist-’ det var det rette Ordet. Grunnar sky-
nar dei seg jamnaste litet paa, og dei vil
naturlegvis ikkje høyra paa deim helder; det er
»Maalstrcev« og dermed Punktum· »Opsynet«
driv og sitt Maalstræv; det er dette gode gamle:
aa vrengja um norske Ord, so det ikkje finst Mei-
ning i deim lenger paa nokon Maalbotn. Her er
eit Ord, som, det eg veit, brukast yver heile Landet,
der det er eit Fiskevcer; eg meiner Landlega.
Detta er eit næmt Ord fyr Telegraferingi; men
fri oss daa! ein kgl. norsk ,,Opsynsbetjent« skriva
Lega! Nei, dei lyt saa det til aa sjaa »dannet«
ut. Og so skriv dei——Landleie, tenkjer du? Nei,
dei Kararne bryd seg ikkje med aa umsetsa; dei
berre vrid paa det litevetta, og so verd det Land-
ligge. Daa er det fint! — Jav daa.
B-
»Hvem
Kristiania, den 15de April 1879.
Storthingets Knrkjc-9"tent11d skal vera ferdug
med den aalmenne Dryfting av Logsorslaget um
Folkeskulen i Vyarne· Logi vil verta helder radi-
kal, segjer dei, daa det kommunale Sjolvsthre vil
verta sterkt utvidkat og Stiftsdirektionens Magt
innskjerdt,so han fcer berre ein Tilsynsrett· Menn,
som er hardla konservative, er gjengne med so langt,
at det er god Von Um, at »Radikalismen« her
vil sigra i Thinget. — ForsvarsMemndi hev
innstillt paa, at Borgarkorpsi vert uppløyste. Det
Sverdrup-Hjorthske Herordningsforslag segjest standa
ho hadde, hekk sundrivne, blodskvette kring denskam-
farne Kroppen. ,,Dykkar Herre!« stunde ho. »Fedko
ligg bunden — meg hava dei fleept paa Borgi —
og no jagat ut atter-«
Ho seig i Uvit. »Ber henne —inn»i Stova!«
sagde Kritka og sprang med nokre Kamratar upp
i Huset til Fedko· Det stunde mot deim derinne-
staa. J Rumet laag den ulukkelege Mannen paa
Golvet, med eitKjevleiMuniien, Hender og Føter
samansurrad i eit Knyte med Neip og Tog. Klæd-
naden hans var sundriven, Blodfar og Haardottar
rundt ikringz Mannen laut hava sleget forsettifraa
seg. Kamratarne lpyste honom. Daa dei saag
honom inn i Andletet, skvatt dei rædde attende;
dei trudde, han var gjengen fraa Vitet. Men han
spurde shrst av alle: ,,er alt Folket samlat i Gast-
givargarden?« — ,,Ja, ogso Hanusia««· »So kom.«
Men dei laut stydja honom, skulde han inkje detta.
Dei torde inkje sjaa honom meir i Andletet——·det
var nokot so uhyggelegt med honom. For Andletet
var oskegraatt og reint stivt, berre Augo skistad
Uttrykk alt i eit. Snart brann det som Eldslogar
i deim, snart vardt dei stive, mest som av Glas-,
som hjaa eit Lil. (Meir.)
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
