Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
122
Fedraheimen.
23de April 1879.
Svar til l. 0. og G. i Fedrh. No. 25.
For Stykket mitt um ,,Thingmannsvalet i
Morgedal« hev eg vortet klandrad av tvo paa ein
Gang, so«eg lyt svara dei att litegrand» Det var
no ikkje einast syr aa setja fram Thing-Emne, at
eg skreiv, um eg no nemnde fleire slike paa Slutten·
Du 1. 0. kann ikkje faa i Hovudet ditt, ser eg,
,,kvi me daa so endeleg skal draga Prestarne inn
i Volitik og Storthing« Gg vil spyrja deg: Er
ikkje Prestarne au Folk? —- og som Folk — ikkje
som Prestar — hev dei vael Rett til aa vera med
i Politikken? Hev ikkje dei au Livskrav aa setja
upp? Hev ikkje dei au ei Royst i seg, som krev
fritt Raaderom? Skulde Ein stengja dei ute fraa
Thinget, so braut dei seg Veg paa andre Studer.
Vil du helder ha Politikk paa Preikstolen daa?
Det maatte det verta til, naar dei ikkje kunde
koma til Ord-3 nokon annan Stad. Me skulde etter
detta ikkje helder hava andre Gmboettsmenn inn
paa Thinget, um dei var aldri so duglege og fri-
lyndte. Alle er dei ,,Kongens Menn« og hoyrer
med til den »udøvende Magt,« som er Motsetningi
av Storthinget, den loggjevande· So langt er me
enno ikkje komne, um me enn siktar etter det. —-
Ventsen trur du nok kunde vera god aa hava;
»men det synest mest vera skamlegt, at me skal
trengja aa henta Storthingsmenn fyr Folket fraa
Byarne", segjer du. Eg synest det vilde helder
vera større Skam, um me skal senda slike som sume
av dei me no heve. Naar me ikkje kann sinna
nokon Bentsen hjaa oss sjølve, men tek honom der
me kann faa ’n, so synest eg det maa syna, at me
er fordomsfrie og hogtenkte og veit aa velja vaare
Folk. For meg gjeld det um aa saa med dei som
er best til aa ,,verja og byggja vaart Land,« lat
dei so vera heime mest kor dei vil-
So kjem eg ,,liksom paa Slump til aa nemna
Laardalsklokkaren Olav Sandland," segjer du. Du
kann kalla det ,,Slump« hell kvat du vil syr meg,
so var han daa nemnd av »Morgedølen,«fyrr han
vart nemnd av meg. Eg ,,nemner honom ikkje syr
aa segja nokot godt um honom,« meiner du; der
domer du i nokot du ikkje hev Rett til. Anten so
du fann Meiningi vond hell god, so er det daa
bare Sanningi, eg held fram. ,,Var det han, som
volde Ugreida ?« spyr du. Veit ikkje; men var
han slik ein glup Kar, som du sortel, so skulde
han ha voret betre enn desse andre »Stakkarar,«
som styrde med Valet. Du fortel hellest mykje
godt um Mannen, og det kann vera gildt nok aa
høyra; men likevcel trur eg, at baade Jespersen
og Bentsen, forutan nokot Skryt fraa mi Sida,
fullt ut kann mæla seg med honom i alle Maatar.
Detta segjer eg ikkje for aa gjera deg og Sand-
land nokot vondt, men for at det no er mi Mei-
ning. Det er liksom eg tvelar au, at Sandland
helder er nokot ustød. Soleids skal han, er det
sagt, no nyleg paa eit Bondevenmote i Kvitseid
ha uttalatseg motUtvidking av Røysteretten. Han
var rædd sor, heitest det, aa gjeva Husmennerne
so stor Magt. J hans Bygd, der det var fleire
Husmenn enn Gardmenn, fekk dei daa reint Yver-
taket og kunde roysta Gardmennerne til Veggen,
naar dei vilde. Er slikt Merkje paa Frihug og
,,sunn politist Sans«? — Jkkje trur eg.
Du G. hev i ditt Motsvar bare det aa segja,
at ,,det var Sjavili av Jnns. aa snitta Sandland
syr den Ugreida, den kunde han godt ha gloymt
for lengje sidan·« Det skal og ikkje svara stort
paa; um slikt nyttar det ikkje aa antrast Det vart
berre upp i Kjekl. No for Tidi kann det trengjast
um, at Meiningarne renner saman og prøver eit
Tak, fyrr det gjeld; te tryggare og betre kann Ein
daa etter det ganga til Gjerning.
64sp
Til dei, som skriv nm Thingmcnn syr
Bratsberg.
Det hev gledt meg, at Telarne er dei, som
fyrst hev teket upp Talen um Vali, og at det er
iFedrh., at denne Talen fyrst vert sramboren.
Maalmennerne maa vera Framstigsmenm Lat det
berre ikkje verta for mykje Ord og for lite Gjerning!
— Eg kjem fram med detta her mest av den
Grunn, at eg tykkjer Morgedplens Stykkje vert teket
onnorleids enn eg tok det. Det var vcel ikkje
nettupp Morgedplens Meining aa setja fram faste
Emne til næste Thingmannsval; eg trur han meinte
beintfrani aa fortelja um det, som dei ruslar med
paa Samtalemoti sine i Morgedal. Og tru det
ikkje var væl, um Folk i andre Bygder gjorde som
MorgedolarneY —— Uin so var, trur eg det vilde
s-
Bondereisningi i Wolovce.
Umskrivet fraa Tydsk ved Kristofer Jansoii.
(Framhald.)
For ein Kjeltring var denne Kryplingen av ein
Tenar, ein Kjeltring, som kvar Galge kunde hava
Æra av; men han var ogso ein Mana, det synte
han i denne Stundi. Han baud, dei andre Te-
narar lydde. J nokre Minutar var Porten stengd,
Tenarskapet vaapnad og sette kvar med sittSkjote-
hol. Det var med Michalko endaa 14 Manni
Vorgi, dessutan nokre Kvinfolk, og millom deim
Hr. Wincenty, som ylande gjoymde seg i Kjellaren.
,,Bles eg ein Gong iPipa, so skyt annan kvar
Mann ut i lause Lufti; bles eg tvo Gongjer, so
skyt alle sihop og beint i Flokken.« So baud Kryl-
ryggen, opnad so Midtdori paa Huset og steig fram
paa det vesle Trevet yver Porten.
Femti Stig paa Lag ifraa den vesle Vruivar
dei fyrste av Hopen daa komne. ,,Holdt,« ropad
Michalko, ,,kvat skal de?« Tagalle trengde deiseg
fram. ,,Holdt! annars drep eg dykkt« ropad Mi-
chalko og bleg i Pipa— ein Smell fraa 7 Vyrsor,
Kulorna skar kvinande yver Hovudet paa Bonde-
flokken· Dei kvakk og drog seg nokre Stig attende-
Michalko nyttad Stundi« »Brøderl kvat er det, de
vilja? Levande kjem ingen yver Brut, det segjer
eg dykk. Men me kann ordveksla i Fred kann-
henda? Seg ifraa——kvat vil de herpaa BorgiZZ«
Paa det Spursmaalet svarad fyrst ein lystig
Slaatt —— det var den tullutte Jacek· So lyfte
ein Bonde bak i Flokken Byrsa si, sigtad og skaut
etter Karen. Kula borad seg inn i Murverket yver
Hovudet hans. Men den modige Kjeltringen skrat-
tad: ,,so det er fyre mi Skuld, de vil gjera Vorgi
den Æra? elder tek eg i Mist? taka de meg syr
ein annan elder syr ein Reinsbsukk kannhenda? No
— hava de mist ·Munn og Mce1e? —« .
Slik Tale gjerer altid Mun. Det var-« ingen
fleire, som vilde leggja an paa den vesle Kroppen,
som stelte seg fram paa det opne Trevet til Skiva.
Fedko heldt kviskrande Samraad med Hjelpes-
mannen sin, Krityko. Dei hadde inkje tenkt paa,
um dei fann Motverja elder ei, det var deim nett
det same. Wincenty maatte dei taka og hengja
app, det stod fast; og so nokre av Tenarom hans
verka paa same Maaten som naar Maalmennerne
skriv kvarisittBygdemaal: det vil draga frani Emne
aa velja av syr dei, som sidan skal avgjera Valet,
— og Emne aa tenkja paa fyr dei som er med i
Moti. Me er i alt for lite offentlege·
» Men so var det detta. Kvi skriv de einastum
Thingvali og inkje um Valmannsvali? Det er
daa raadlaust aa venta gode Thingval, dersom me
ikkje fær gode Valmenn. — Me hev nok i mange
Ting det Lyte aa sjaa paa Toppen og gloyma
Roti. Men Valmennerne er det, me Bonder fyrst
maa sjaa paa, um me vil gjera nokot og vinna
nokot.
Tiderne gjer mange og store Krav til Thing-
mennerne no. Men det tykkjest meg underlegt at
ettersom Kravi aukar, i Vigt som i Tal, og etter-
som Thingyrkset vert meir og meir andsvarsfullt og
aalvorstungt, — so synest Thinget aa minka i
Stodleik og Kraft. Men detta er væl mest Slingre-
partiet si Skuld? Kunde her ikkje lagast eit fast
sylkat ,,Overbevisningsparti’«, som kunde
hava Kraft aa Mod til aa standa stødt og ganga
trygt fram etter sine faste Grunntankar?
Næst det aa sinna varme Upplysnings- og
Fridomsvener, støde, ærlege, paalitande, ——so maa
me hava Folk som kann spara. Me ser alle, at
Styret fører oss allstodt inn i nye Utgister og like-
vcel allstgdt i større Skuld; kor ber det so av til-
slutt? Meir enn nokotsinn gjeld det aa spara, ikkje
just paa Skjelingen, men paasDalaren, stemma Aa
i Os, sjaa vcel etter, at det som gjeng ut av
Rikskassa, ikkje gjeng med til Vas og Gagnlpysa,
men einast til det, som trengst. Detta er ei sann
Hovudsak no.
Difyr skal me beda alle dei, som hev Valrett:
mat mannsterkesram paa Vali og semjest so um
Valmenn, som de veit vil velja paa: sparsame,
frilyndte, upplysningskjcere, maaldjerve og tanke-
stode Thingmenn. Til Upplysning fyr Veljararne
vil eg beda alle dei Blad, som arbeider syr eit
godt Thingval, at dei no utyver vil prenta uppatt
Stemmelisturne fraa fyrre Valet, serleg fyr dei
Amti, der dei hev mange Tingarar. Eg vonar
visst, at Fedraheimen, Dagbladet, Oplandenes Avis
Norge og Varden gjer detta.
Detta vil vera til Rettleiding; for ved «det
vil me lettare kunna sjaa, um dei Mennerne, som
atpaa, um det kunde falla seg so. No saag dei,
at det var inkje so beinkjpyrt endaa detta. Porteti
var stengd, i Skjoteholi stod det Folk. Dei hadde
vel og nokre Byrsor, men kvat kunde det nytta mot
slike Murar. Jarnporten laut dei renna inn, det
var greidt. Men Byrsorna til Vorgmanskapet strauk
den einaste Tilgong, den vesle Trebrui. ,,Det lyt
vera so,« sagde Fedko til sine Folk, ,,men nokre av
oss kjem til at d;71ya.« ,,Det fer vera det same«,
svarad dei, ,,naar ein lyt det, so.« — — ———
Der er sterk Tru paa Lagnaden hjaa alle
Slaver, men reint urimeleg hjaa denne Parten av
deim. ,,Gg dpyr inkje, fyrr det er so lagat lel«
tenkte kvar og Ein. ,,ein lyt gjera si Skylda, kor
som er.«
Men Fedko tykte Synd i deim. Han ijslv
var øydelagd, sundsprengd som Treet av Eldingen,
men dei andre skulde inkje verda det berre fyre
hans Skuld. · Ulvenlaut dei drepa, men kannhenda
kunde det ganga utan Mannablod. Ein lautsreista
det i det minste. Han let dei andre treda attende,
sjplv gjekk han fram, solangt som til Brui.
,,Høyr Michalko!«’ sagde han. ,,Gg hpyreu«
,,Me leita etter Herren.«« ,,Kvat vil de honom?«
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
