Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
sagde ved meg:
» Hallingdal og Valdres·
—qos«—Æ«kk—sd——
edraheimen.
Eit Blad aat det ttorwe·Iolket.
Kjem nt krar Onsdag og Laurdag.
- M
s–
Pris fyr FjerdnngaaretZ
« — 4 Kr-. 1,10 (= 33 ß) med
Oj – g) . Porto og alt. Betaling
fyreaat s
Lanrdag den 16de Augnst 1879.
sit-
Lysingar kosiar 10 Øre
(3 ß) Petitlina, og dalt
etter Maaten fyr større
Vokstavar.
" 3: Ane
Fraa Telemark.
No her ein Dagen var det ein Maan, som
,,Dn, sont er slik ein Maalmaiin
og Norsk Mann vil vera«, sagde han, »dn som er
ein sovoren Mann,« sagde han, »dn skulde sjaa til
aa faa Folk til aa taka upp atte dei gamle Drag-
terne, som no so mange hev kasta, daa gjorde du
ei god Gjerning; det var likare det enn aa eggje
dei npp med Maalstrcev og sovoret,«« sagde han-
Det var iser Karmannsklcedi her uppe i øvre Tele-
marki han meinte med det; for her uppi Fjellln)g-
derne er det ikkje somiUtbygderne, atdei hev nofor
sermerkt Klædedragt; dei hev kastat den syr lenge
sidan. Den gamle Klædningeii var nok den hos-
teside, kvite Vadmaalsknsta, som«srar·nantil var avrnn-
dad noko, liksom dei nymotens ,,Kontorsrakkar«’ dei
kallar, og ho gjekk ikkje ihop yver Bringa, so ho
kunde kneppast; baktil var ho uthnglad med nokle
Bangar hell Skjertar, dei kalla; so hadde deiKne-
buksnr med Sylvspenne i og endaa Knappar upp-
gjenom, og so Reitsokkar, som dei knepte fast med
breide Reimar, som var utstungne og underlagde
med raudt Klæde; desse kallad dei Knesprette. Der
var det ogso smaae Sylvspenne. Til Skosothadde
dei Tresur hell Sjour, hell »Haringhnsko«, som dei
an nevner dei; dei var an utstungne nokot med
rande Lepper, naar det skulde vera gjildt, og store
Spenne anten av Sylv hell sortinat Metal. Paa
Hovndet hadde dei Koll-luve, berre som ein liteti Prcll,
gjord av ymislita Lepper, soleids som dei enno
brukar dei burti Tinn og Numedal og nokot au i
Dei høge Hattarne, dei
kom væl sidan; dei brnkar slike endaa burti Sæters-
dalen, og det stend mykje um dei i Stevi, soleidsx
»Aa hoge Hattar paa staute Karar, dei held me
bete hell dei ha Garar« o. s. fr. Deiliknar nokot
paa desse nymotens ,-,Flosshattarne«, men varmeir
innknipne paa Midten. Der att hadde deiSpenne
av Sylv i Vandet, Hattesy’gj11r, dei kalla. Desse
Hattarne gjorde dei sjelve. Av Knebnksnr er det
tvo Slag, nokle smale, so dei fylgjer Kroppen, og
dei andre nokle fæle vide Ting, som laag berre
Fall i Fall og naadde litt nedum Kneet. Det var
,,Vidbuksfeggjanne,« som hadde det.
Sidan kom det ein annan« Skikk, dei side Keis-
turne vart avstytte, so dei naadde berre halvmidt
ned paa Ryggjesi, og i Samhove dermed maatte
Buksurne dragast upp under Armarne, og so vart
dei sotfide.
Denne Makselen brukar dei enno i Utmann-
bygderne i Telemarkji og so i Sætersdalen, med
Langbuksur og kvit Stuttrnye, endaa Sanmegjerdi
og Laget kann vera nokot ulikt.
Fjellmennerne vart daa ikkje standande med
det. Deri kvite Jakka vart stnttare og stnttare, og
til flntt vart ho so stntt, at ho skreid reint av. ——
Det var ein Matm nppi Vinje Soknx han gjekk
med desse stntte Jakknrne daa dei leikad paa siste
Liten. So var ha1i paci Kyrkjevegjen. Det var
slik ein Lentekrok detta. So kjende han Jakka sat
lanst og romt, som ho au gjorde, for detvarberre
som ein Lepp var knytt yver Herdi, inkje var det
til Rygg og litet til Armar. So gjekk han, som
han ingjenting gaadde aat, berre skok seg litt ender
og daa og rykkte paa Herdarne, so Jakka losna
meir og meir, og tilsist dreiv ho ne midt paa Ve-
gjen· Folk lo. Daa spratt han til, gloste kring
seg og letst vera fælt forstxtkkt yver detta. Meti
soleids gjekk det yuer det heile; Kvitztrnya vart so
stutt, at- hos · datt -av« sjav e-s-eg—.» JSN ·WRuiidtrøya
i Staden, soleids paa Lag som dei brnkar ho i
det meste av Landet, helst svart, men i dei øvste
Bygder hev dei ho blaa med Sylvknappar, som
er eit Kjennemerkje paa Fjellfolket her; dei hev
difyr ogso vortet kalla Blaamenner.
Det er soleids 3 Stig hell Aldrar aa merkja
seg i Klædebritkesi her; det fyrste: sid Kvitkufti og
Knebuksrirz det var visst det gamle og brnkelegt
yver ein stor Part av Landet, etter som eg daa
hev rriynt det ut. Det var plent haveleg Vunad
det. So kom Millomaldereti med dei ulaglege
Langbuksurne og Stntt-trøyurne; det er nliklege
Greiur; dei skuvar Hjartat liksom heilt upp i Halse11,
og det er berre Magjen og Friterne, du ser nokot
av. So kom Nytidi, som no er her, og no hev
daa Mannen vortet nokot meir lik seg, som han er
lagad av Naturen, med dei rette Grensur millom
Yverdel og Nederdel.
No tykkjer dei so tregaleg, mange, i, ·atFjøll-
mennerne i Telemarkji hev kastatdei gamle Plaggi,
og so rosar dei Utmennerne, sor di dei hev haldet
det gamle i Agt og Ære Men det tykkjer eg berre
er uvitslege Rødur. At dei kastad Sidkusta og
Knebuksa og tok —att den stutte Jakka og lange Brin-
gebuksa, det var ufelleleg; men at dei gjorde nm
att dette Byte au, det gjorde dei, for di Fjellfolket
hev meir Vit og Ettertankje enn Utbygdingarne.
For dei er klokare enn som so, at dei vil oera
berre som nokle Leikdokkur syr Bymennerne, naar
dei reiser um og vil forvita seg. Men det er sanne-
leg mange endaa, som fyr Aalvor trur, at det
»nationale« stend i aa halda paa dei gamle Klædi
og Skikkarne og Livemaoten. Nei hu, daa vart
det berre ein vitlaus Mage, utestengd fraa Sam-
tenkjing og Samliv med Utverdi· Fjellbygderne
i Telemarki er dei mest nationale, dei held eg fyr
den beste Lepp av heile » Norigs Land, endaa dei
hev kastat ,.Nationaldragten««. For ingen Stad
hev dei so godt og vent eitMaal, og ingenstad er
Hagen so norsk som her, og daa kjem det lite an
paa Kloedi. For eg trur no ikkje det er etter Vitet
berre dei fer, Utmennerne held, naar dei held so
paa det gamle, for det er berre gamle Stikken, dei
fylgjer, og ikkje tenkjer meir paa det, Stordeleii
daa. For dei er likso hardt bnndne av dei gamle
Skikkarne, dei, som Vysolket er bundet av Motarne,
som skifter mest til kvar Dag, og eg trur baae
Ting er mest like galne; den eine skal ikkje lasta
paa den andre, fyrr han sjav hev skipat seg lille-
gare til. Men det er leidskleg ikkje aa knnna raa
seg sjnlv, berre i ein sovoren ng alt sont aa klæ
seg. No skal du berre hnyra eit Kvendeord nm
dette, som eg tykkjerer merkjandez du veit det er
Kvendi helst, som styrer med Motar11e. q Mes1»»det
hender fo rart her i Telemarkji, at det er: Vit’- og ’
Tankar i Kvendfolket an. Det er ei Gjente, som
skriv dette: »De æ so mange Slags Tikjar om
Kloeinne, den eine tikjer—de ce fint, aa den andre
de; naar den eine vi take ette Motanne, so vi for
de meste adde, anten de ce nyttelegt hell ikkje, de
bli kje fare etti· Naar de as bare nytt, "·so meiner
dei de æ visst nyttelegt, men ein sille syrste sjaa,
om de va passelege, ti Dames naar eiBondegjente
klær seg i Kjoli aa tek’e etti Bymotannez de oe
kji anten prydeleg hell gagnleg aa klae seg om,
naar ein· vi vera i Fjellbygdanne aa naar ein ska
tenkje paa aa arbeie Bondearbei, som ce kji gott
mce deicheinne, for ein Kjoli a- ikkje antenso varme
hell so sterke som den heimevirka Valmaalstakkjen;
den helle kanskji ut tvo helltri av slike Kjolar· Eg
trur ein maa fygje Bygdeskikkjen, naar ·de oe so
hovelege Dragt som her i Telemarkji; de æ mest
adde, som tikjer den re vene, men naar eg sille bui
Bnhera hell Sætersdalen, so ville eg ikkje sygje
Bygdeskikkjen, daa- vill eg klce meg, som eg totte
va beste, forden Dragti oe daa kji anten vene hell
nyttelege, daa visst ikkje som Kvendi i Sætersdalen
brukar mce dei stutte Stakkanne; de tenkte eg va
meste raalaust aa kome ut om Vetren mce slike
Stakkar". (Meir.)
,,Foedrclandet«
fortel oss, at: ,,Et Amts eller en Bys Tl)ing-
mænd er ikke væsentlig Hjemstedets Repræsentanter,-
— men de er alle først og fremst Reproesentanter
for det norske Folk-· Naardestemmer i en vigtig
Sag, er det ikke Vrelgemes Mening,« de skal
give Udtryk — men sin egen Overbevisning
om, hvad der er til Folkets Vel.«
Denne siste Setningen er verd aa merkja; eg
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
