Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Kjem ut tvar Onstiag og
Eit Blad aat det iiorlke Iolkct.
QLZW
Laurdag.
Lysingar kostar 10 Ore
- Frislsyr Fjordsungjiaretd dfc »
r 10 — 3 n - 3 t"tl· , d l
M 66 Porw og(»1k. Vekakssg j Onsdag den 5te November 1879. gktksgskxaxeknfxrostsz : Aakq.
« fyreaat· i Bokstavar. » ’ «
Emqu Blod renna som Vatn. Kor heng detta ihop? glor rædde og foroitne paa honom, drikk Vrenne-
(G·) Heng det ihop? Og hev me Under slike Tilstand vin, foer seg Mat, snakkar, lær; dei gjer seg hans
(Slutten.) Rett til aa slaa so moralskt paa Nakken aat Hel- spefulle Endelegt til eit Skodespel. Han vert lagd
Færden og ,,Fædrel.« vil veel segja som so,·
at Hellenbachs Tankar er fo fæle og ugudelege, at
dei ikkje fortener Svar elder Forhandling. —- Kann
so vera.
Men eg undrast likevcel paa, um me hev Rett
til aa vera fullt so moralsk kaute. Det er æveleg
sannt, at Hellendachs Tankar er fæle; men —- um
det viste seg, at me i vaart eigetSamfundsliv hev
Ting, som er endaa fælare, og som vaare Prestar
like væl — forsvarar?
— Naar du ser eit Menneske, som er født stik,
at heile Livet maa verta det til ei einaste lang,
vonlaus Lidingz somt. D er født helselaust, som
hev Fang, elder er spedalskt, elder tu l1·tt elder
Krypliiig; som i det heile hev det skik, at det berre
er til Mein og Tyng la baade fyr seg sjolv og
andre, — so er det i Grunnen ikkje unaturlegt,
um du’ kjem til aa tenkja som so: Herre Gttd,
kvi fekkikkje den Armingeii don, daa hcm var liten. —
Og den, som hev voret med ved ei Helsottfeiig,
der den Sjuke i-unemneleg Pine laag og skreik
som ein galen Mann og berre bad og tagg, at
nokon vilde gjera so inderleg vcel aa renna Kniven
i honom, for Verken vart for fæl, —— han kanti
nok med seg sjølv hava tenkt som"Hellenbach: at
her burde Leekjaren hava Lov til aa frelsa den
Sjuke ut or eit so avskrcemelegt Talm, so han paa
lind og lempeleg Maate fekk doij istadenfyr aa
pinast ihel Tankarne aat Hellenbach kann altso
« haoa eit Slags naturleg Humanitetskjensla aa
byggja paa. Det fæle i dei er, at Samfundet
etter dei skal taka seg Rett yver Liv og Datide,
endaa Mannslivet etter alle vaare Fyresyningar og
Kjenslur er ein fo heilag og urørleg» Ting, at
einast Vaarherre sjvlv hev Retten her til aa gjeva
og taka. - «
Men so kjem Ulukka· Me hev alt no Til-
felle, der Samfundet gjer seg til Herre yver Liv
og Daude, og det ikkje paa Grunnlag av Huma-
nitet. Me hev Tilfelle som er av det Slaget, at
deimestberre skilsegfraadei Hellenbachs e i det aa
Dvera meir barbariske, baade i sin Grunn og i sin
Maate. Vaart eiget Samfund, som me gjeng og
innbiller oss er so overlag moralsk, serleg i Lit-
ning’ med det ,,nye Samfundet,·’ som sume euro- ’
poeiske Filofoffar droymer-um, — gjer seg fumeti-
der til ei sann Slagtarbud· Og kor hev me
Prestarne her? —- Her finn me Preftarne—i
Kappe og Krage, lesande og bedande —- midt imil-
lom dei, som Lyset ut Blod. Presten stend midt i
Slagtarflokken, og les og vælfignar dei, somilket Menns
lenbach? —-
Cin Mann er domd til aa rettast Han er
ein Manii som eg og du; men han hev paa ein
elder annan Maate voret sjwlesjuk elder abnorm.
Han hev gjort eit Mord. Meii den Sjælesjukdo-
men, som dreiv honom uppi denne fcele Ulukka, er
ikkje av det Slaget, at Vitenfkapen enno kann gjeva
Syndaren Sjuke-Atteft; haii skal altso rettast. ’Han
vert sett inn i eit Fangeholz der skal han sitja ein
Maanad og oenta paa Datiden. Han veit, naar
han skal don, og han veit Magten, han skal doy
paa Ci kvafZ-slipt—; st skal sljera Hal en hans
av; haii skal klvyvast, parterast som eit Dyr-; og
det stal skjeo offentlegt; Tusund skal standa ikring
»og sjaa paa, og naar dei hev set paa, og naar
han et- kroyvd og iagd i Kata, so gjeng dei heim
og foer seg Middag. —— Detta: aa vita alt slikt
paa Fyrehaand, det maa fyr den sterke livskraftige
Manne»n vera verre enii Datiden sjttlv· Me veit nok
alle, at me ,,eingong« skal doy; men me tek det
·· «rolegt, fyrdi me altid kann tenkja oss Datiden langt
bnrte; men tenk deg inn i det: um ein Maanad
skal du don, «og det midt i di fulle Kraft; og dei
bind deg,p assar paa deg, som paa ein Gjød-
kalv, at du ikkje skal sleppa ifraa dei; for um ein
Maanad vil dei slaa deg ihel! J den Maanaden
vil du lida Datiden kvar Dag-» Uppatt og uppatt,
meir og meir livandez — eg vil ikkje tala
um Nætterne med alle sine tunge blodsprengde
’Draumar Og di nærare det kjem, di verre vert
,det. Dit skjemmest syr aa visa deg rædd, naar
nokon ser det; men naar du er aaleine, vrid du
deg i ei Dandrcedsla, i blodige, skruemslefulle Draa-
mar, som ingen livande kanntenkjaseginn-i. Det
aa verta drepen av ein Mordar, i eit braadt Tak,
elder i Kamp fyr·Live·t, det er fælt, men veel ikkje
fo svcert mykje verre enn aa don paa vanleg Maate;
men aa doy »rettslegt,« etter Log og Dom, bun-
den i ein Vaas, vitande um baade Tidi og Maaten,
— det er aa deiy tusund Gonger; det er det mest
avstnggjelege, som Tanken kann finna ut. Og fo
kjem Dagen. Syndaren vert sett i ei Vogn og
koyrd ut —- fyr aa don Han er i si fulle Kraft;
han ser Jordi, han ser Himmelen; han ser Folk,
som liver og er glade »og hev det godt, og skal
liva lengje, — men han skal døy» Don um ein
Time. Han kjem’ til Rettarstaden, som han, um
ein Time, skal koyrast burt fraa att ——— i ei Lifli-
sta. Han ser Blokki; han gjeng der upp — fyr
aldri aa stiga ned att. Folk stend rundt ikring,
Liv, fyrr det naturlegt sloknar.
ned —- fyr aa don. Presten stend og les Fader-
vaaret· No kjem det —! Han ligg der, i full
Livskraft, i fullt Medvit, — kvart Sekund er Datt-
den, kvart Ord i Fadervaaret eit Øksehogg . . .
endeleg fell Øksi fyr Aalvor,« og eit Mannsliv er
sloknat — syr Manns Haand.
— Er ikkje detta »fælt«9» Er det ikkje stik,
at Blodet kann storkna i degjog Haaret rcisa seg
paa Hausen din liksom Buster? — Og likevæl:
detta forsvarar Prestent forsvarar det med N ebd
og Klo!
Det fæle i Hellenbachs Taiike er, at Sam-
fundet tek seg Rett til aki gjem Cnde paa eit
, Og endaa er
det hjaa Helletibachibeirre Title- um- aa enda eit
Liv, som er dauddoint i seg sjvlv, og som Eigareii
ynskjer aa sleppa ut av, fyrdi xhaii veit, at det..
heretter herre vil vera ei lang og jammerleg Jhel-
pining Meii hjaa oss, i vaart eiget Samfund,"
tek dei Liv, som tidt stend i si fulle Kraft, ogsom
Gigaren just ikkje vil vera av med, ——Samfundet
tek dei, fyr di det trur seg aa hava ein hvgare
Rett enn den einstilde Maanen. Heiig detta ihop ?
Deri Dokteren, som etter Samfundets Vod og
Vilje gav ein Helsotting eit Pulver til Ending av
hans Pine, vilde »Fcedrel·« kalla ein Mordar.
Men den Skarprettaren, som etter Samfundets
Bod og Vilje kloyver ein atm Syndar i too, til
Hjelp fyr ingen, men einast i Kraft av ein gamal
tvilsam Doktrin, — den Skarprettaren vert i
,,Fcedrel.« forsvarad med ein Iver, som er reint
ut forunderleg. Heng detta ihop?
Verre og verre!
Gin Mann sit i ein stafeleg Sal og segjer til
seg sjvlv: eg er sterk, men eg vil vera sterkarel «
So fkriv han eit Brev til Grannekongen fin og "
segjer: Um tri Dagar stend eg iLandet ditt med
ein Krigsher.
« Og fo gjev dei tvo Kongarne seg til aasamla
Folk. Dei tekden beste, kraftigaste Ungdomen rundt
alt sitt Land. Dei tek Son fraa Foreldre, Maan-
fraa Kona, Festemann fraa Festemøy, Fat fraa
Barn; det finnst ikkje Naade; ,,Samfundet« hev
-ein »høgare Rett, « ogfyr den maa alt ofrast. Ein
Million av frisk, fager Ungdom er samladz fo ryk-
kjer Herarne fram.
J den Krigen, som no kjem, tekSamfundet i
Tusundtal av unge, friske Liv,Liv, som just skulde
til aa byrja, Liv, som Eigarmennerne kvar fyr seg
set uendelig Pris paa. Samfundet tek dei. Alle
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
