Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
Fedraheimen.
10de Januar 1880.
Maale i denne Soga au; det er berre so det sokk
i deg; kvart Ord fell so stutt og so fast, som det
var hogje i Steinen. So slepp han seg ifraalite
og so hogg han atti att, og alt gjenge det so
hugheilt og stødt, at det er ei Syn-
Det er sjeldan millom Maalmannsboker jam-«
væl aa finne det, soin er heilt igjenom tenkt paa
Norsk, so Ein ikkje maa minnast Dansken; men
denne, ho er detdaavisst, baade tenkt og skrivi
heiltigjenom paa Norsk, so det er reint ei »Upp-
byggels,« fyr Bjug hev vore, aa lesa ho.
Trugji og paaliteleg er ho au visst. Det er
mykje nytt i ho. Han- heve sogje gamle Folk i
Dalen i 7 Aar, segjer han.
Alle skal kaupe denne Boki, og ikkje nokk med
det, alle som er noko te Karar, skal minst kaupe5
Stykkje um Gongen, so dei au kann hava aa
selja og gjeva burt, for ho skal plent bli ei kjær
Folkebok; for ho er lagleg, og morosam aa lesa
syr kven det skal vera. Bjug·
Um Egteskapsspursiitaalct skriv ein Jnnsen-
dar til""oss: »Dei skraalar so hogt no um Dagen
um Retten aat Kvinna, og mykje av det, som
vert sagt, er visst sannt· Men eg trur, at me
hjaa oss, i mang ei Bondebygd, kunde trengja
likso vael aa verja Maanen mot skarve Kvinnsolk,
—- alt um eg ikkje her just tenkjer paa Hjelp av
Logi. Det maa koma paa ei onnor Vis-
. Her paa Haustparten var eg paa Bisning i
Heimbygdi mi og raakad der ein gamall Kjen-
ning, som var aat aa verta burtsliten elder koma paa
berran Bota, som dei segjer. So snakkad eg med
andre Kjenningar um detta, og meinte me burde
berga Garden hans og k"øpa’n ihop, so han ikkje
skulde verta seld fyr ein kampris. Me var samde
um, at det ingen Faare var med den Handelen
til den Pris me snakkad uin. Men det var raad-
laust aa faa det avgjort med same, det visste eg
fyrr. Dei maatte ,,umraa seg« fyrst, kann du
vita. Men det eg ikkje visste fyrr, det var, at
kvar ein av desse Mennerne sidan orsakad seg
med, at dei — fekk ikkje Lov for Kjeringi. Og
ein av dei var ingen ringare Kar enn sjolve Lens-
mannen. Dei fekk ikkje Lov fyr Kjeringi! Det
Harmelegaste var, at dei sagde det utan aa raud11a·
Det var ikkje Skam eingong· »
Sidan hev eg tenkt meir yver detta Kvinn-
folkstyret. Eg trur det kjem mykje av den una-
turlege Skikken paii Bondebygdi, at Kjeringi ofta
er eldre enn Maanen.
fortalt um, hadde soleids eldre Kjeringar.
Fyr denne Ufkikken veit eg ei Raad, som visst
skulde oisa seg aa vera god. Og det var, uin
me fekk ei Log, som sagde, at det inkje skulde vera
Betaling fyr Brudvigjing, so snart Brudgomen var
yngre. Daa skulde me snart faa hvora, kor umo-
ralsk slik Gifting var! « x1.
,,Fr!ic og Frøykeu«. J dei trykteForhand-
ingarne fraa Fylkesthinget fyr Romerike i Aaret 1879
er innteket denne Raadgjerdi: »Fylkesthings- For-
handlingarne skeer fast TitlarneFru og Frjoyken
um Bondekontir og Vondegjentur.« Sume Blad
gjer Narr av detta. Me finn derimot Raadgjerdi
aa vera baade rimeleg, tidmaatig og naudshnleg
Skilsmaalet millom dei ymse Stand maa minkast
og tilslutt kverva, dersom den rette Tenkjemaaten
skal vinna Jnngang, og endaa at Ordet Froyken er
eit tysk Ord, som me gjerna hadde ieet umbytt
med eit norsk, skal me gjera vaart beste med aa
bruka det. Ei Tid—og det er ikkje lengje sidan
helder — var det berre dei høgste Embcettsmenn,
som fekk kalla Konurne og Datterne sine Fruer og
Frøykner; andre Kauringar og Halvkauringar,
" »Konditionerade«, som dei kallad seg og vel enno
kallar seg, fekk nvgja seg med Ordi Madam og
,,Jomfru«’, medan Bonde-Konur og Datter
ikkje hadde Rett til nokon Titel. No er Konur
og Datter aat smaae Embcettsmenn, Kaupmenn og
Handverkarar i Byarne komne upp iJamhogd med
dei hine, og det stend berre att aa gjera seg til
fast Regel aa kalla alle gifte Komir »Fruer« og
alle ugiste »Frøykner«, so vil Brigdet vera still-
fort paa ei 20——30 Aar og Landet ikkje ha andre
Kvinniir enn Fruer og Frøykner. J Tydskland heiter
kvar einafte gift Kona »Frau«; det kjem av eit ga-
mall-germanisk Ord »F1·auja, som tyder Herr e, og
Fleire av dei, eg her hev ·
i Hunkynsformi Herskarinna; vaart ,,Frøna-« er
ei Form av det same Ord, og »Fräuchen« (Froy-
ken) er berre Diminutivformi. Fru og Frxiyken
er difyr vyrdsame Titlar, som Konurne gjerna vil
hava, men som den eine skikekelege Kvinna hev likk
fo god Rett til aa bera som den andre. Det, at
dei vert kallad foleids, vil gjeva deim ei Maiiing
til aa bera Titelen med Æra: det er tvillaust, at
det vil lyfta Kvinnurne eit Stig, og difyr er det
Muii i denne Raadgjerdi· — Det er same, som
finn Hugnad i, at Folk paa Landsbygderne segjer
Du til kvarandre, gjeng i Bygdebunad og hjelper
seg utan Titlar. Men dei som tenkjer so, gjer seg
skylduge i eit Mifstakz det er ved aa fylgja Aal-
mannvegen Ein kjem skjotast fram, og det ligg
Kultur i slike Smaating: Romeriksfylkesthinget
fortener« difyr Takkfyr den Raadgjerd, det hev teket-
- H.
Storthingsmann A. G. Egge i Lier hev
voret Medlem av Kommunestyret i 28 Aar og
Ordforar i 23. Han hev no gjenget av, ogiSta-
den hans er vald Hr. Hans Helgerud· Etter Va-
let den 19de Decbr. gjorde Kommunestyret ein Fest
fyr Hr Egge og takkad honoin fhr hans Verksemd.
Storthiugsmamc Nils Thiciic do den Zode
Decbr·, 44 Aar gl.; han hev i mange Aar voret
sjukleg av Asthma, og Sjukdomen tok meir og
nieir til. Den Avfarne var ein sramdjerv og
dugande Mann, som vil verta saknad baade i
Thinget, Fylket og Vygdi·(Vang, Valdris); han
leiver etter seg Husfru og fleire Born.
Skog-«Jicillildi, som no er ferdug med Arbei-
det sitt,— fyreslær »Kulturplikt i Naaleskog«« paa
private Eigedomar fyr aa hindra Oydeleggjing
av Skogen, d. o. s.: Eigaren kann hogga fo
mykje han vil, men han hev aa syrgja fyr, at
det veks Skog uppatt paa nytt. Ei Nemnd skal
verta sett i kvart Herad til aa føra Uppsyn
med detta og draga deim, sont ikkje nppfyller si
Kulturplikt, til Andsvar. Det minste, som maa
vera att etter Hogstr, er 40 friske og fra-føre Tre
paa Hektaren (10 Maal), og dei maa i ei Hogd
av 4 Meter fraa Marki halda 18 Centimeter (7
Tumar) i Tvermaal, — elder og friske og vok-
sterfore Ungtre ao 20 Centimeters Hogd i eit
Tal, som svarar til 300 paa Hektaren. Ungtre
av 1 Meters Hogd vert reknad syr 2 og av 4
Meters Hogd fyr 4 Tre paa 20 Centimeter. Dess-
utan skal Staten ha Rett til aa leggja under seg,
der det trengst, »Verndskog,« som kann hemja
Storm, Sandfok elder Skridur.
Tolk-Jmikonmrue var i 1879Kr.15,419,000,
i1878: Kr.17,400,000, i 1877x 18,500,000.
Det gjeng nedyver, som Ein fer.
I »Vördcns Gang» upplyser ein Jnnsen-
dar, at D.Hrr. Schjorn, Selboe og Hooind den
11te Decbr. vart valde inn i Skeidsmo Skule-
nemnd, og at den 30de Decbr. vart Schjorn, Sel-
boe og O. Sorum uppsette som gode Menn aa
velja iinillom til Fredsdomar. Desse Menn vart,
som Ein veit, kastad ut or Heradsstyret nyst fhre
Joli, og naar dei likvel fekk Fleirtalet av Rem-
sterne til dei nemnde Tillidspostar, var Grunnen
den, at Ordfprareii, Hr. Schjorn, sette seg ut yver
Formannskapslogi § 36, som segjer, at naar Ord-
sfizraren samankallar Formanns- elder Reprcesentant-
miste, skiil han »udtrykkelig angive hvilke Gjenstande
der skal behandles i Modet« Det ser ikkje ut
til, at Junsendaren vil ha Vali kollstoytte, men
det-og nytt Val—er daa det einaste rette, naar
det, som er haldet, er komet i Stand paa logstri-
dig Maate. Held Folk seg ikkje strengt til Logi
ved offenlege Val, saa Farvel Sjolvstyrel
« Hasflitsutstilling. J Kristiania Arbeidar-
samfund vil dei i Marknadsvika halda ei Utstilling
av Husflits- og Fristundsarbeid. Listur til aa
skriva seg inn fyr dei Ting, som anten er upparbeidde
elder kann verta upparbeidde til den Tid, er
nedlagde i Lesesalen og Restaurationen. Dei, som
vil vera med, maa skriva seg innan 15de Jan. 1880.
Jolckveldetl var heile Kongehuset samlat hjaa
Kongen og Dronningi. Kongen gav Dronningi
Portroetet sitt i Olie, Krunprinsen gav Kongen Bysta
si —— av Biloethoggar Nystrom —, Prinsessa Eugenie
gav Dronningi Portroetet sitt i Olje. Andre Jole-
gaavur var: fraa Kongen-til Dronningi eitHovud-
skart av Opalar, innfatat i Brillantar; fraa Krun-
prinsen til Dronningi: eit fornt Gullkjede med
vedhengd Kross av store Ametystar og ei forn
Sylv-Sylgja med kvite og grone Steinarz fraa
Krunprinsessa av Danmark til Dronningi: ein Ta-
burett med Gullbrodering paa Purpursilke; fraa
Kongen og Dronningi til Krunorinsen: eit Skaap
av Eiketre, og til Prins Karl: Werners Maalar-
stykkje »Bisp Brask tek Avskil med Domkyrkja i
Linkoping«’.
Efter »Fædrel.« hev Kyrkje-Dept. utarbeidt
eit Forslag til Umskipning av dei »geistlige« Dom-
stolar. Det gjeng mill. A. ut paa, at Prestar skal
tilsetjast Hogsteretten i geistlege Saker, liksoni Til-
fellet er med Militære i militcere Saker. Men
Hogsteretten vil ikkje vita av nokot Brigde, og
Forslaget er difyr burtlagt. Derav kann Ein sjaa,
at Hogsteretten ikkje er berreDomstol, men og hev
loghindrande Magt. ·
Um Aas Landbrnksskulc hev Landbruks-Di-
rektor Smitt skrivet ei Vok (prentad som Mana-
skript), stor 25 Ark·
J erklmld hev dei endeleg fengjet Fat paa
Rooarhovdingen Spanos, som hev fleire Mord
paa seg, enn det er Dagar i Aaret; fyr nokre
Aar sidan slo han ihel heile 40 Menn og Kvinnur
av ein Karaoane paa ein Dag; han er alt domd
til aa døy· —
Utlaudet. « Det nye franske Riksraadet er ·
det forste, som hev gjenget paa einnaturleg Maate
fram or det republikanske Fleirtal i Riksthinget og
Folket. Dermed er altso ein avgjord Siger vunnen
fyr Republikanisiii en og likesom ei ny 2Evainnvigd.
Det er difyr ikkjespaa undrast paa, at Frankrikes
frilyndte Menner sogodtsom med ei Royst og utan
Skilnad, anten dei stend lite lenger til hogre elder
til vinstre, hev helsat Freycinets, Riksraad med
Samhugog Tillit; det einaste er, at det allra ytste
Vinstre—— sjolvsagt—ikkje er fullnogt Men likeso
stort som Nogjet og Tilliti er paa den republikanfke
Sida, likeso stort er Misnogjet og Motl)ugen paa
andre Sida, den, som set si Vontil, at Republiken
skal koyra uti Uføret. Desse spaar naturlegvis no,
som dei hev spaatt kvar Goiig Fristyret hev gjort
eit Stig frain, at no ber det utyver og utyver, til
dess at det ber lukt uti Kommunisme og Styre-
loysaz og dertil hev deifreistat aainnbilla Utlandet,
at Riksraadet var samansett av dei framfusaste
»RevanchesPolitikerar« og ikkje hadde Taiike syr
annat enn aa taka Hemn hver Tyskland so snart
som moglegt; det var soleis ikkje tenkjande, at det
kunde vinna nokor Tiltru hjaa Utlanoet, og Frank-
riges Magtstelling i Europa vilde verta i Botn
nydelagin umframt det at ein kunde venta ein uluk-
keleg Krig. Det var ogso likt til, at detta vart
halvveges trutt paa sine StaderiUtlandet· Serleg
var dei i Tyfkland rædde fyr, at det skulde koma
til eit Samband millom Frankrike og Ryssland.
Men etter dei sidste Tidender synest all Otte i so
Maate aa vera burtblaasen. Ved Nyaarsskiftet,
daa Statsmennerne, som andre Folk, brukar aa
senda Helsingar aat kvarandre, sende Bismarck igje-
nom Hohenlohe, den franske Riksutsendingen i Paris,
ei venleg og tillitsfull Helsing til Freycinet og det
viste seg ogso, at denne personleg stend paa den
beste Fot med Hohenlohe. Dei Blad i baae Land,
som helst meinest aa tala ut Meiningarne aat Re-
gjeringarne, hev»ogso vis-sat, at det er ingen Faare
fyr Freden. —Den nye franske Nettsminifteren hev
lovat, at han vil halda eit skarptAuga med Domar-
standet.
Dei sidste Tidender fraaSudamerika savn-
provar, at Chili hev vunnet avgjort Yoertak paa
sine sambundne Fiendar, Peru og Volivia· Etter at
Chilenarne hev gjort seg tilHerrar paa Sjoen, hev
dei teket paa LandskapetTarapaca i sydre Peru og
hervunnet det i Fyrsteluten av December.
J Kabul og derikring er Engelsmennerne
fulltut Herrar. General Roberts hev lovat Grid
og Gloymsla aat alle so nær som Fyregangsmen-
nerne fyr Uppstandet.
’Kkistiania. Trykt i Ringvolds Bo ktrykkeri·
(Jernbanegata No. 6.)
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
