Full resolution (JPEG) - On this page / på denna sida - Sidor ...
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
Below is the raw OCR text
from the above scanned image.
Do you see an error? Proofread the page now!
Här nedan syns maskintolkade texten från faksimilbilden ovan.
Ser du något fel? Korrekturläs sidan nu!
This page has never been proofread. / Denna sida har aldrig korrekturlästs.
- Bøker.
Fedraheimen
Pris fyr Fjordnngaaret:
Kr. 1,10 (= 33 ß) med
Porto og alt. Betaling
fyreaat·
Eit Blad aat det norsch Folket-
——=
Kjem ut kvar Laurdag..
Laurdag den 17de Jamtar 18807
Lysingar kostar 10 Ore .
(Z ß) Petitlina, og daa 4dc Aar
etter Maaten fyr større —= q.
Bokstavar. f
Bokcr.
,,Unorsk og norsk« ·
1ste Heftet,
av K. Knudseii.
Det er nokot seintsaa skriva um denne Boki
no, men eg hev ventat lenge paa at ein annan
skulde gjera det, og daa det inkje vart nokot av
med di, skulde eg freista sjolv, men fekk inkje
Tider fyrr no. Det kann vel inkje stort nytta
lenger aa telja Folk til aa kanpa Boli, daa Knudsen
hev lempat llpplaget etter Tingar-Talet fyr sleire.
Maanadar sidan, men endaa hev eg ein Grmin
til aa skriva, og det er, at ein Mann som Knud-
sen hev Krav paa, at Maalmennerne tek imot eit
slikt Storverk som denne Ordboki paa beste Maa-
ten. Allvisst lyt me snakka sjaloe uin deiBakerne, ,
som kjem fraa Venerne vaare, daa me hev klagat
paa, at dei Bladi, som kjem utpaa »Dai·1sk-Norsk,«
held seg sor fine til aa snakka nm Lande-Maales-
Jnkje so maalvenlege Blad som ,»,Dagbla-
det«, »Oplandenes Avis« og ,,Bergens Tidende«
dessmeir hev sagt eit Ord "um dei siste Bokerne
fraa ,,det norske Samlaget," so nær som at »Op-
landenes Avis« hadde nokre vcelviljuge Ord nm
Segnerne hans Hallvard Berg, daa dei kom ut
paa Dansk. ,,Morgenbladet«« hev daa idetminste
nemnt at dei var utkoinne1).
Knudsen hev arbeidt paa denne Ordboki i
10 Aar, og daa ein Maitn paa denne Tidi inkje
var god til aa greida eit slikt uhorveleg stort og
vanskelegt Verk, hev han av sine eigiie Pengar
gjevet umkring 3000 Kruiiur til Medhjelparar, og
daa han veit, at han inkje kann lita paa, at Maal-
mennerne vil rioa inokre Krunur, naar det gjeld Saki
deira, hev han av sine eigne Pengar lagt ut
4—5000 Krunur, so Boki kann verta so billeg,
at kvar Maan, som vil, kann kaupa ho.
Eg er viss um, at mange av Maalmennerne
hev likso god Raad som Knudsen. Trii berre ein
einaste av dei vilde offra so mykje paa Saki som
han, so skulde me snart sjaa Mun, og so slapp
einkvar satig Studenten aa slita Helsa av seg·
Elder naar dei inkje vil gjeva nokot av dei kjære
1) ,,Bergetis Tidende« hev upplyst, at d. n. Samlaget
inkje hev sendt det Bokerne sine, og difyr kann det
inkje umnemna Vokerne fraa Samlaget. Men det
kunne vel nemna dei under »Et og andet-« likso godt
som det kann fortelja, at Tystaren Hugo Reinholdt
13de Dec.
Einiskulde tru, at eit slikt Blad som »Dagbladet«
helder vilde fortelja Lesararne sine, at no er heile
Heimskringla umsett paa Norsk, enn at Kong Oskar
er reist til Helsingland til aa skjota ein ijrnl
Gott segne deine Studial
sekk ein ,,BeethovemPrcemie« i Wien? »-
Skillingarne sine, so tru dei vilde leggja so mykje
Arbeid paa Saki som Knudsen! Men inkje det
vil dei helder. Alle Maalmengnerne i Bergen og
paa Vestlandet orkar inkje aa gjeva ut—»Fraa By
og Bygd« lenger med 12 Ark um Aaret. Og daa
Utgjevaren av ,,Fedraheimen« skulde nemna, kven
han hadde til aa ventai Hjelp av iaar, kunne han
inkje nemna meir enn tri — 3 —, ein Sknlelæ-
rar, ein Student, ei svensk Dama og meg. ,,Det
gjeng gladeleg, sa Tordenskjold, hadde att ein
Maan, og han gret.« Difyr segjer eg: lat oss
rera ein Mann som K. Knudsen. Det kjem nok
til aa renna mange Dropar i,Havet, iyrr Maal-
mennerne faer Rett til aa klandra honom. Eg
kann gjerne gjera til mine Ord nokot som eg ein-
dei gjeng umkring i Tylvtevis, men det gjeng
minst 20 paa Tylvti av dei-
’ Endaa er det ein Ting til, som er ypparleg
gjort av Knudsen i denne Voki. Han er inkje
Maalmann og hev skapt eit norsk-danskt Maalfare
sjølv, og «no skulde Ordboki hans innehalda alle
danske Ord umskrivne paa hans Maal. Meii han
hev gjort meir og hev teket sulltut Landsmaalet
med, med likso mykje Godvilje, som nokon Maalk
mann kYnne gjort det, og detta er verdt aa leg-
gja Merke til; for vaar største Ulukka«er nettupp
den, at kvar held so stivt paa sitt, at han kann
inkje semjast med hine. Ein vil inkje tinga paa
vil inkje, fyr diG· er ’Fritenkjat,«; ein hev inkje
tingat, fyr di Blad·et er skrivet paa Maalfaret
hans Joar Aasen, og ein likar inkje, at det hev
Stykke paa Bygdemaal. Paa denne Maaten er
det vandt aa gjera nokot. - -
-"Denne Ordboki er meint paa aa vera fyr
alle. Den som vil hava eitnorskt (elder norsk-danskt)
Daa LandsnTaalet er teketmed, kann ho brukast til
dansk-norsk Ordbok av Maalmenner, som vil skriva.
Endeleg hev ho alle framande Ord og umskriv og
tyder dei, so Boki vil vera til god Hjelp fyr Folk
som les. »Hertil kommer«, segjer Knudsen, »at
Bogen, som sagt, ogsaa for en Del er Ordbog
over vort eget Bogmaal og forklarer norsk eller
halvnorsk med andet norsk, noget som tidt kan til-
trcenges, især for Ungdommen og for Almuen, som
bruger vore dansknorske Bøger. J begge Egenska-
ber, som Fremmedordbog og som Sidestykke til f. G,
svensksvenske Ordbpger, vil den da vistnok vcere god
at have ved Haanden« o.s.b. Voki skal soleids bru-
kast—til mykje, og eg er rædd det er for »mykje»
Som ,,Sidestykke til s. G. svensksvenske Ordboger«
kann ho inkje halda Maal, ssom ventelegt er. sJ
«gon»g»høyrdeeinsltxann ø—s»a·gde»·um Maalmennerne:
« som han umskriv:
,,Fedraheimen,« for di G. er Pietist, og ein annan»
Ord i Staden fyr eit framandt, kann finna det her. «
Maalvegen er me inkje komne lenger, enn Dan-
skarne og mange andre var komne fyr 800 Aar si-
dan, og det vilde difyr vera Uraad aa faa til ei
norsknorsk Ordbok slik som Websters, Heyses, Litrss,
Dalins, Rietzss elder Motbechs· Kor langt me i
rette Reiyndi ligg attanum andre Folk, ser ein al-
lerbest i ei slik Bok som denne Ordboki. Me hev
ingen »Generalncevner«, som Vinje sagde, men tri
Bokmaalsformer (klassisk Dansk, Knndsensk med
ymse Avbrayte, og Landsmaal med mange store
og smaa Umbryiyte, attaat alle Bygdemaali, som
det og vert skrivet paa), som kvar fyr seg gjer
Krav paa aa vera den einaste norske. Det er ei
babelsk Rara i denne Ordboki: Dansk, Norsk,
Dansk- Norsk, NorsksDansk stend mot kvarandre i vill
Slaasting F. Eksu Ben er umskrivet med Vein,
Afspeiling er umskrivet med: Avspegling» so
ein skulde tru, det var ei Ordbok fraa rein Dansk
til rein Norsk. Næste Ordet er: Afspise med,
faa ham fra sig, bli ao med
ham, liksom Ordboki var Dansk-Knudsensk. Alv i -
dende er nmskrivet med: alivetande1) men
Am algamere med: inlemme. Det er eit
større Lyte paa Ordboki, at ymse Ord inkje synest
vera rett umskrivne· Anstaltm ag er er soleids
umskrivet med: tull· ! Brig hev han umskrivet
slik: tremastet Fartoi, TrimasterP Detta
er vel ei Misprenting. Git og annat Ordet ser
det ut fyr er avgloymh soleids-paa syrste Sida Abe.
Men i det heile vil eg segja, at ein kannsjaa paa
Boki, at det hev voret lagt utruleg mykje Arbeid·
paa ho. Hati hev umsnutt Ordbpkerne hans Jvar
Aasen og hans Listov og sleire andre Ordsamlingar,
og det er eit farlegt Mas, naar ein skal gjera seg
so mykje Umak, som Knudsen tykkjest hava gjort-
Slike »Opscet« som-din Afkald, Aften er inkje
skrivne i ei Handevending.
Boki vil koma ut i 8——9 Hefte og vert ferdig
i Aar. Ho vert inkje litet større enn Ordboki hans
Jvar Aasen men vil inkje kosta Tingarariie meir
enn 4—5 Krunur, og det er so billegt, at det er
reint Gjevakaup.—
Fyr umkring 10 Aar sidan tok eg paa med
aa samla Ord til ei dansk-norsk Ordbok, men eg
sluttad snart, daa eg totte det var reint for tidlegt
aa taka paa med nokot sovoret. Fyr halvtridje
Aar sidan fekk eg høyra, at ein gamall god Maal-
mann hadde gjenget iVeg med detta, og samstun-
des høyrde eg um Tiltaket hans Knudsen. Daa—
eg fekk »Unorsk og norsk’«, var eg ei Stund iTvil
1) Kvifyr kann inkje K. helder skriva allvetande, som
Bonden no er van med aa lesa? Eg er—rcedd mange
inkje kann skyna alle dei Teikni i Ordboki.
<< prev. page << föreg. sida << >> nästa sida >> next page >>
